Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 29.04.1974 70262 KI. 49b,5/26 MKP B23c 5/26 Twórcy wynalazku: Kazimierz Wieder, Waldemar Dabek Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Przemyslowe I-go Maja, Pruszków (Polska) Urzadzenie do mechanicznego mocowania narzedzi Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do mechanicznego mocowania narzedzi we wrzecionach obrabia¬ rek, zwlaszcza frezarek. W znanych rozwiazaniach konstrukcyjnych mocowanie narzedzi we wrzecionach obrabiarek odbywa sie recznie przy uzyciu gwintowanych po obu stronach sciagaczy, przy czym jedna strona sciagacza wkrecana jest w uchwyt narzedzia druga strona polaczona jest z opierajaca sie o wrzeciono nakretka sluzaca do wywolania sily zacisku narzedzia.Rozwiazanie powyzsze jest szczególnie klopotliwe w obrabiarkach o pionowej osi wrzeciona, poniewaz elementy mocujace narzedzia sa trudno dostepne a proces mocowania i wymiany narzedzi jest dlugi. Znane sa rozwiazania, w których sila zacisku narzedzi wywolana jest przez silowniki hydrauliczne, których tlok, zwiaza¬ ny jest w sposób bagnetowy ze specjalanym wymiennym lacznikiem wkrecanym w uchwyt narzedzia. Wada tego rozwiazania jest to, ze po dokonaniu polaczenia bagnetowego nalezy dodatkowo obrócic calym mechanizmem w celu trafienia na kamienie zabierakowe wrzeciona. Szczególna trudnosc sprawia takie rozwiazanie przy moco¬ waniu ciezkich narzedzi. Znane jest tez mocowanie narzedzia za pomoca mechanizmu kulkowego, skladajacego sie z ukladu kulek lozyskowych osadzonych w tulei oraz lacznika, którego jeden koniec wkrecany jest w narze¬ dzie natomiast drugi koniec wspólpracuje z kulkami. Tuleja zwiazana jest z ciagadlem, do którego przylozona jest sila mocujaca i luzujaca narzedzie. Rozwiazanie to pozwala na wlozenie narzedzia w dowolnej pozycji. Wada mechanizmu kulkowego jest ograniczone stosowanie podyktowane tym, ze nie mozna wywolac duzych sil osiowych ze wzgledu na punktowa prace kulek oraz wytrzymalosc samej tulei.Stosowane sa równiez urzadzenia do mechanicznego mocowania narzedzia, w których elementem wywo¬ lujacym sile zacisku narzedzia w stozku wrzeciona obrabiarki jest sruba napedzana silnikiem elektrycznym.Zadana sile zacisku uzyskuje sie przez zastosowanie w ukladzie kinematycznym napedu sruby i sprzegla przeciazeniowego. Wada tego rozwiazania jest skomplikowana budowa, wysokie koszty zainstalowania na obra¬ biarce oraz koniecznosc zwiazania z wrzecionem calej prawie masy mechanizmu co jest szczególnie klopotliwe przy wysokich obrotach wrzeciona.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wymienionych wad. Aby osiagnac ten cel wytyczono zadanie opra¬ cowania prostej konstrukcji oraz pewnosci zamocowania szerokiego asortymentu narzedzi.Zgodnie z wytyczonym zadaniem prosta konstrukcje osiagnieto przez zastosowanie ciegla polaczonego z chwytakiem, który swoja czescia rozprezna obejmuje lacznik wkrecony w uchwyt narzedzia lub trzpien" 70 262 zabierakowy wzglednie oprawka narzedziowa. Urzadzenie wspólpracuje ze znanym silownikiem hydraulicznym, który spelnia role luzownika oraz z zestawem sprezyn talerzowych zwiazanych z cieglem i dajacych wymagana sile zacisku skierowana wzdluz osi wrzeciona. Zamocowanie narzedzia ogranicza sie do nacisniecia przycisku znajdujacego sie w obwodzie cewki elektrosuwaka sterujacego doplywem oleju do cylindra silownika oraz wlozenia narzedzia w dowolnej pozycji na kamienie zabierakowe wrzeciona i puszczenia przycisku.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawione na zalaczonym rysunku na którym fig. 1 przedstawia to urzadzenie w przekroju wzdluz osi mechanizmu a fig. 2 przedstawia przekrój urzadzenia wzdluz linii A—A na fig. 1 pokazujacy przeciecia chwytaka. Urzadzenie do mechanicznego mocowania narzedzi sklada sie ze specjal¬ nych laczników 1 dostosowanych do róznego wymiaru gwintu w narzedziach, z chwytaka 2 posiadajacego na swoim obwodzie szereg przeciec zapewniajacych sprezystosc i polaczonego z cieglem 3 oraz tulejki 4 osadzonej we wrzecionie 5. Mocowanie narzedzia przebiega w nastepujacy sposób: w narzedzie, oprawke lub trzpien za¬ bierakowy wkreca sie lacznik 1. Przyciska sie przycisk uruchamiajacy elektrosuwak sterujacy doplywem oleju, który powoduje przylozenie sily osiowej PI przesuwajacej w lewo cieglo 3 z chwytakiem 2. Chwytak 2 wychodzi swobodnie czescia cylindryczna z tulejki 4 a zetkniecie sie powierzchni stozkowych chwytaka 2 i tulejki 4 powoduje stopniowe rozwieranie sie piór chwytaka 2 az do calkowitego rozwarcia w momencie miniecia po¬ wierzchni stozkowej tulejki 4. Wklada sie w gniazdo wrzeciona 5 narzedzie razem z wkreconym uprzednio lacznikiem 1, którego stozkowe zakonczenie wchodzi w rozwarte pióra chwytaka 2. Puszcza sie przycisk. Zanika dzialanie sily osiowej PI, a zaczyna sie dzialanie sily P skierowanej wzdluz osi wrzeciona 5, która mocuje lacznik 1 razem z narzedziem w gniezdzie wrzeciona 5 przez przesuwanie w prawo ciegla 3 z chwytakiem 2.Luzowanie narzedzia nastepuje przez ponowne nacisniecie przycisku by zadzialala sila PI, która przesuwa cieglo 3 z chwytakiem 2 w lewo w celu rozwarcia sie piór chwytaka 2 z jednoczesnym uderzeniem powierzchni 6 ciegla 3 w powierzchnie 7 lacznika 1 dla ulatwienia wyjecia narzedzia z gniazda wrzeciona 5. Powstawanie sily PI wynika ze wspólpracy urzadzenia z silownikiem hydraulicznym, który spelnia role luzownika a powstawanie sily P jest zwiazane z zestawem sprezyn talerzowych polaczonych z cieglem 3 zapewniajacych wymagana sile zacisku skierowana wzdluz osi wrzeciona 5.Rozwiazanie wedlug wynalazku upraszcza i ulatwia proces wymiany narzedzi co ma szczególnie doniosle znaczenie przy obrabiarkach o pionowej osi wrzeciona, przy stosowaniu narzedzi o duzych gabarytach oraz stosowaniu obróbki wielonarzedziowej. PL PL