Pierwszenstwo: 03.04.1971 (P. 147 337) Zgloszenie ogloszono: 30.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 22.04.1974 69976 KI. 60a, 1/00 MKP F15b 1/00 Twórcywynalazku: Jerzy Kobos, Kazimierz Kalka, Wojciech Sokolski Uprawniony z patentu tymczasowego: Huta „Zygmunt", Bytom (Polska) Plyta zbiorcza do zamocowania aparatury hydraulicznej, zwlaszcza aparatury do sterowania maszyn i urzadzen przemyslowych Przedmiotem wynalazku jest plyta zbiorcza do zamocowania aparatury hydraulicznej, zwlaszcza aparatury przeznaczonej do sterowania maszyn i urzadzen przemyslowych pracujacych samodzielnie lub w cyklu automa¬ tycznym.Znane w technice aparaty hydrauliczne jak na przyklad rozdzielacze sterujace strumienim cieczy, dlawiki sluzace do regulowania cisnienia cieczy, regulatory przeplywu i temu podobne, pracujace samodzielnie lub w polaczeniu z innymi aparatami tworzac najczesciej typowe obwody hydrauliczne, zawierajace powtarzajace sie elementy skladowe, zamocowane sa najczesciej dwustronnie na zbiorczej plycie — bloku, majacej znaczne wy¬ miary i ciezar, wykonanej z odkuwki. Poszczególne aparaty hydrauliczne zamocowane na plycie, polaczone sa za pomoca kanalików z wewnetrznym kanalem doprowadzajacym pod cisnieniem ciecz robocza do aparatów oraz z jednym z dwóch kanalów doprowadzajacych ciecz dó zbiornika po wykonaniu przez nia pracy. Kanaly wyko¬ nane sa przez wiercenie mechaniczne i biegna po liniach lamanych — w zaleznosci od rozmieszczenia aparatury na plycie. Kanaliki laczace aparaty z kanalami wykonane sa równiez przez wiercenie, poniewaz w praktyce prze¬ myslowej uklad hydrauliczny sklada sie z kilku obwodów sterujacych praca poszczególnych organów wyko¬ nawczych maszyny lub urzadzenia oraz, ze obwód utworzony jest najczesciej przez kilka aparatów pracujacych w okreslonej kolejnosci i ze wzgledów konstrukcyjnych umieszczonych na plycie w róznych miejscach, kanaliki w plycie biegna po liniach lamanych osiagajac przy tym znaczne dlugosci. Wynika to stad, ze przy tak znacznej ilosci kanalików istnieje podczas wiercenia niebezpieczenstwo natrafienia na kanaliki uprzednio juz wykonane, co oczywiscie jest niedopuszczalne i z uwagi na to polaczenia te realizowane sa przy pomocy dodatkowych wiercen omijajacych te kanaliki. Wiercenia musza byc wykpnane w scisle okreslonym kierunku, czesto nawet male odchylenie, na przyklad z powodu stosowania wiertla o malej srednicy, niedokladnego wyznaczenia kierunku wiercenia lub pomylek, prowadza do kolizji z innymi kanalikami. W takiej sytuacji z powodu jednego blednie wykonanego kanalika, plyta nie moze byc juz wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem.Konstruktor projektujacy rozmieszczenie poszczególnych kanalików oraz technolog maja powazny problem z przestrzennym wyobrazeniem sobie takiej ilosci polaczen kanalikowych w plycie i z uwagi na to co powiedzia¬ no powyzej zmuszeni sa do celowego powiekszania wymiarów plyty. Nawet dobrze wykonane wiercenia nie2 69976 gwarantuja jeszcze prawidlowej pracy plyty, poniewaz wykonana jest ona z odkuwki o znacznej grubosci - z uwagi na ilosc wykonywanych w niej wiercen, ewentualne wewnetrzne wady materialowe jak na przyklad nieciaglosci, ujawniajace sie dopiero podczas pracy powoduja wybrakowanie plyty. Plyta zbiorcza moze byc wykorzystana jedynie do zamocowania aparatów tworzacych okreslony uklad hydrauliczny, kazdy inny uklad lub modyfikacja istniejacego, polegajaca na przyklad na zmianie miejsca aparatu na plycie, wymaga oddzielnego zaprojektowania i wykonania nowej plyty zbiorczej oraz odpowiednich do tego ukladu polaczen kanalikowych.W niektórych przypadkach, gdy zamocowanie aparatu na plycie stwarza niebezpieczenstwo kolizji otwo¬ rów dla srub mocujacych z kanalikami, stosuje sie cienkoscienne plytki umieszczone pomiedzy aparatem a plyta zbiorcza. Plytki te przymocowane sa do plyty w miejscach, gdzie nie istnieje wspomniane niebezpieczenstwo. Ze wzgledów technologicznych i montazowych, plytki musza miec znaczne wymiary i byc odpowiednio uksztalto¬ wane, przy czym dla kazdego ukladu hydraulicznego musza byc wykonane indywidualnie oraz musza miec przelotowe otwory trafiajace na wyloty kanalików w plycie, celem doprowadzenia lub odprowadzenia cieczy z aparatu.Celem wynalazku jest usuniecie opisanych wad, a zagadnieniem technicznym wymagajacym rozwiazania dla osiagniecia tego celu — opracowanie konstrukqi plyty zbiorczej, na której zamocowane aparaty hydrauliczne pracujace samodzielnie lub tworzace okreslone obwody hydrauliczne polaczone bylyby z kanalem doprowa¬ dzajacym i kanalami odprowadzajacymi najkrótsza droga za pomoca kanalików, bez obawy kolizji miedzy nimi.Zgodnie z wynalazkiem, zagadnienie to rozwiazano dzieki temu, ze plyta zbiorcza wyposazona jest w roz¬ lacznie polaczone z nia elementy, korzystnie o ksztalcie prostopadloscianu nazywane dalej kostkami, zamoco¬ wane na plycie zbiorczej w stalej odleglosci od siebie i sluzace do umieszczenia na kazdej z nich pojedynczego aparatu hydraulicznego lub aparatów tworzacych typowy obwód hydrauliczny, na przyklad do sterowania sil¬ nikiem hydraulicznym, akumulatorem, silownikiem i temu podobnym organem wykonawczym. W zaleznosci od rodzaju aparatu lub aparatów tworzacych obwód, kostka na której sa umieszczone ma odpowiednio do tego celu wykonane wewnetrzne kanaliki, doprowadzajace i odprowadzajace ciecz robocza oraz umozliwiajace funkqono- wanie aparatów zgodnie z ich przeznaczeniem, przy czym wlot i wyloty tych kanalików trafiaja na odpowiadajace im otworki nalezace do kanalików plyty, laczacych jej kanaly z kanalikami kostki. Ponadto kazda z kostek ma w jednej z bocznych scian otwory sluzace do ewentualnego polaczenia z inna kostka lub organem wykonaw¬ czym. Rozwiazanie postawionego zagadnienia technicznego stalo sie mozliwe równiez dzieki temu, ze plyta zbiorcza ma kanal doprowadzajacy umieszczony najlepiej zgodnie zjej osia podluzna, a kanaly odprowadzajace umieszczone równolegle po obu jego stronach.Przedstawiona wedlug wynalazku konstrukqa plyty zbiorczej, calkowicie rozwiazuje postawione zagadnie¬ nie techniczne. Wyposazenie plyty w kostki sprawia, ze kanaliki niezbedne do funkcjonowania aparatów hydrau¬ licznych, nie sa jak dotychczas wykonywane w plycie lecz w kostce, co pozwala uniknac duzej ilosci dlugich i zmieniajacych kierunek wiercen, poniewaz kanaliki przyporzadkowane aparatowi lub aparatom tworzacym okreslony obwód hydrauliczny nie krzyzuja sie z innymi kanalikami. Ewentualne wady wykonania kanalików spowoduja jedynie wybrakowanie okreslonej kostki, a nie jak dotychczas calej plyty zbiorczej. Dzieki temu, ze kostki zamocowane sa na plycie w stalej odleglosci od siebie oraz, ze wloty i wyloty ich kanalików natrafiaja na odpowiadajace im otworki w plycie, mozliwe jest zamocowywanie kostek w dowolnej kolejnosci, sprawia to, ze na jednej plycie moga byc realizowane rózne obwody hydrauliczne i w dowolnej kolejnosci, co dotychczas bylo nieosiagalne. Poniewaz w plycie zbiorczej kanal doprowadzajacy umieszczony jest wjej osi podluznej, a kanaly odprowadzajace równolegle pojego stronach, ilosc laczacych kanalików w plycie jest bardzo znacznie ograniczo¬ na i biegna one po najkrótszej drodze, w zwiazku z tym ciezar plyty praktycznie jest mniejszy o okolo 60% niz dotychczas, a w wyniku tego plyta moze byc wykonana z materialu walcowanego, którym prawdopodobien¬ stwo wystepowania wad materialowych jest znacznie mniejsze niz w odkuwkach. Poniewaz w praktyce prze¬ myslowej sterowanie maszyn i urzadzen odbywa sie za pomoca typowych obwodów hydraulicznych, dzieki wymianie kostek realizujacych poszczególne obwody, konstruktor wykonuje jedynie schemat rozmieszczenia poszczególnych obwodów lub aparatów na plycie zbiorczej, nie troszczac sie o przestrzenne usytuowanie w niej poszczególnych kanalików. Prace montazowe ograniczaja sie jedynie do zamocowania na plycie odpowiedniej kostki wedlug podanego schematu rozmieszczenia. Jak widac z przedstawionych zalet techniczno-uzytkowych plyty zbiorczej wedlug wynalazku, stanowi ona calkowita nowosc w porównaniu z plyta zbiorcza znana ze stanu techniki.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia w widoku z przodu plyte zbiorcza wraz z zamocowanymi na niej aparatami hydraulicznymi, a fig. 2 - PtytC jak wyzej w widoku z boku.Jak pokazano na fig. 1 i fig. 2, na plycie zbiorczej 1 wykonanej z materialu walcowanego, zamocowane sa dwustronnie kostki 2 rozmieszczone w stalej odleglosci t od siebie. Kostki 2 wykonane sa zasadniczo w dwóch3 69 976 wersjach na przyklad o wymiarach 160X 260 X h i80X 260 X h, przy czym wymiar h dobierany jest w za¬ leznosci od stopnia skomplikowania realizowanego obwodu hydraulicznego. Na kostkach umieszczone sa poje¬ dyncze aparaty 3 lub zestaw aparatów tworzacych obwód hydrauliczny sterujacy okreslonym organem wykonaw¬ czym. Kazda kostka ma w jednej z bocznych scian otwory, którymi za pomoca wydrazonych przewodów 4 przekazywana jest ciecz robocza do innych kostek lub organów wykonawczych. Ponadto kostki, na których zamocowane sa rozdzielacze maja ptwory celem umieszczenia w nich prostych dlawików srubowych, eliminuja¬ cych znacznie drozsze dlawiki handlowe. Okolo 90% obwodów hydraulicznych jest powtarzalnych i sa one realizowane, jak juz wspomniano, za pomoca dwóch rodzajów kostek rózniacych sie wymiarami gabarytowymi, pozostala ilosc — to obwody bardziej skomplikowane, realizowane sa one za pomoca kostek nietypowych maja¬ cych na przyklad innewymiary gabarytowe niz te, o których uprzednio wspomniano. Plyta zbiorcza 1 moze byc wykonana w róznych wielkosciach, przy czym zaprojektowana dla okreslonej ilosci aparatów, moze byc równiez stosowana dla zamocowania mniejszej ilosci aparatów, w takim przypdku czesc otworów w plycie jest zasle¬ piona. W praktyce przemyslowej korzystnie jest, aby bardzo rozbudowane uklady hydrauliczne realizowane byly za pomoca na przyklad kilku plyt wykonanychjako typowe dla okreslonego ukladu hydraulicznego. PL PL