PL69768B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Farbwerke Hoechst AG vormals Meister Lucius & Briining, Frankfurt n/Menem (Niemiecka Re¬ publika Federalna) Sposób oczyszczania olefinosulfonianów sodowych Przedmiotem wynalazku jest sposób oczyszczania olefinosulfonianów sodowych, które uzyskuje sie bezposrednio przy sulfonowaniu olefin o lancuchu prostym, zawierajacych 12 — 24 atomów wegla w czasteczce, za pomoca trójtlenku siarki, przy czym otrzymane surowe produkty zobojetnia sie lugiem sodowym i ekstrahuje alkoholami zawierajacymi 3 — io atomów wegla w czasteczce.Olefinosulfoniany o dlugim lancuchu, które uzys¬ kuje sie przy hydrolizie sulfonowanych olefin, sto¬ suje sie jako zwiazki powierzchniowo czynne w procesie prania. Ich zaleta w porównaniu z inny¬ mi detergentami jest latwosc biologicznej degra¬ dacji, jak równiez niska cena alfaolefin stosowa¬ nych jako surowce wyjsciowe.Sulfonowanie a-olefin o lancuchu prostym za pomoca trójtlenku siarki [I.E. Woodbridge, Journal of the American Oil Chemisfs Society, 1958, str. 528 i nastepne oraz Industrial and Engineering Chemistry 41, 1923 (1949)] mozna przeprowadzac w rozpuszczalnikach, na przyklad w cieklym dwutlen¬ ku siarki, trójchlorku fosforu i chlorowanych we¬ glowodorach, a takze bez rozpuszczalnika.Wada sposobu bezposredniego, w którym na ole- finy dziala sie gazowym trójtlenkiem siarki w temperaturze od 70 do 90°C i pochlania sie uzy¬ skiwane przy tym produkty reakcji w nadmiarze lugu sodowego, przy czym nastepuje hydroliza i zobojetnienie, jest to, ze powstaja wówczas pro¬ dukty silnie zabarwione, które wymagaja dodatko- 20 25 80 wego oczyszczania. Mozna na przyklad wybielac uzyskane w ten sposób roztwory olefinosulfonia¬ nów ozonem i nadtlenkiem wodoru w srodowisku alkalicznym i nastepnie odparowywac na walcach suszacych. Jednakze takze te wybielone produkty maja jeszcze lekko zóltawe zabarwienie, tak ze nie nadaja sie one do specjalnych celów, na przyklad jako dodatki do past do zebów. Natomiast pro¬ dukty uzyskiwane przez sulfonowanie w obecnosci rozpuszczalników sa jakosciowo lepsze, ale za to trzeba sie liczyc przy zastosowaniu tego sposobu ze stratami rozpuszczalników, a takze z reakcja¬ mi ubocznymi, jak na przyklad w przypadku za¬ stosowania trójchlorku fosforu jako rozpuszczalni¬ ka zgodnie z równaniem reakcji PC13 + S08 POCI3 + S02 jak równiez podczas odzyskiwania trójchlorku fos¬ foru. Ze wzgledów czysto ekonomicznych nalezalo¬ by wiec dazyc do zastosowania sposobu polegaja¬ cego na reakcji bezposredniej przy jednoczesnym polepszeniu jakosci wytwarzanych produktów. Pró¬ by usuniecia zanieczyszczen z wodnych roztworów przez wytrzasanie z rozpuszczalnikami organiczny¬ mi, na przyklad z chlorowanymi i nie chlorowanymi weglowodorami, eterami lub wyzszymi alkoholami nie udaja sie dlatego, ze zanieczyszczenia sa o wie¬ le latwiej rozpuszczalne w wodzie niz w rozpu¬ szczalnikach.Zawodza w tym przypadku równiez stale adsor- 69 76869 768 benty, jak wegiel aktywny, ziemia bielaca itdi Krystalizacja produktów z roztworów wodnych nie dawala dotychczas pozytywnych wyników z powo¬ du ich niejednolitego skladu chemicznego. Tak na przyklad produkt reakcji heksadecenu sklada sie z okolo 50% heksadecenosulfonianu sodowego, z 45 — 47% heksadecenosulfonianu dwusodowego i z 2 — 5% siarczanu sodowego. Rozpuszczalnosc sta¬ lych olefinosulfonianów sodowych w zwyklych, ta¬ kich rozpuszczalnikach, jak chlorowane i nie chlo¬ rowane weglowodory, etery, aceton, dwumetylofor- mamid, dwumetylosulfotlenek, metanol lub etanol jest natomiast tak mala, ze wyklucza oczyszczanie przez krystalizacje.Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, ze oczy¬ szczanie olefinosulfonianów uzyskanych w sposób bezposredni i nastepnie wybielonych jest mozliwe przez obróbke drobno zmielonego suchego produk¬ tu, na przyklad w aparacie ekstrakcyjnym, alko¬ holami alifatycznymi, zwlaszcza alkoholami, zawie¬ rajacymi 3 — 10 atomów wegla w czasteczce, a zwlaszcza n-butanolem, w ciagu okresu czasu wy¬ noszacym od kilku godzin do kilku dni przy zasto¬ sowaniu 5-30-krotnego, korzystnie 8-25-krotnego nadmiaru w przeliczeniu na ciezar olefinosulfonia¬ nów.Podczas ekstrakcji zanieczyszczenia zostaja prak¬ tycznie rozpuszczone i usuniete, natomiast olefino- sulfoniany pozostaja prawie wcale nie rozpuszczo¬ ne. Jezeli prowadzi sie na przyklad ekstrakcje n-butanolem w aparacie Soxhleta, to w gilzie po¬ zostaje 60 — 80% bezbarwnego olefinosulfonianu.Ta czesc produktu zawiera cala ilosc siarczanu so¬ dowego. Dalsze 10—30% mozna odzyskac jako bia¬ ly krystaliczny osad z roztworu n-butanolu. Reszta odpowiada zanieczyszczeniom, które pozostaja jako oleisty produkt przy odparowywaniu rozpuszczalni¬ ka. Uzyskiwany przy ekstrakcji bialy olefinosulfo- nian moze jeszcze zawierac po wysuszeniu resztki rozpuszczalnika, które moglyby przeszkadzac pod¬ czas dalszej przeróbki. Resztki te mozna jednak usunac przez kilkakrotne wymywanie metanolem lub etanolem i nastepnie suszenie w temperaturze 60 — 150°C.Mozna takze stosowac mieszaniny wymienionych alkoholi zawierajacych 3 — 10 atomów wegla w czasteczce.Efektu uzyskanego w wyniku takiego oczyszcza¬ nia nie mozna bylo oczekiwac, gdyz inne polarne rozpuszczalniki, jak metanol, etanol, aceton, octan etylu i acetonitryl nie daja w tym przypadku po¬ zytywnych wyników.Przyklad I. 500 g suchego, surowego heksa¬ decenosulfonianu sodowego, który sklada sie z oko¬ lo 50% heksadecenosulfonianu sodowego, 47% hek¬ sadecenosulfonianu dwusodowego i 3% siarczanu sodowego, obrabia sie w aparacie Soxhleta w ciagu 48 godzin za pomoca 4 kg n-butanolu. Uzyskuje sie przy tym 65% nierozpuszczalnej pozostalosci, zas 26% wsadu odzyskuje sie z roztworu przez krystalizacje. Obydwa te produkty przemywa sie nastepnie metanolem i suszy w temperaturze 110°C.Sa one absolutnie bezbarwne i bezwonne. W wy- 15 niku analizy stwierdzono, ze nie rozpuszczony pro* dukt sklada sie z 49% heksadecenosulfonianu so¬ dowego, 40,4%i heksadecenosulfonianu dwusodowego i 4,6% siarczanu sodowego, zas produkt odzyskany s z roztworu przez krystalizacje z 51% heksadece¬ nosulfonianu sodowego i 49% heksadecenosulfonia¬ nu dwusodowego. Po odparowaniu lugu macierzy* stego pozostaje 9% wsadu w postaci brunatnego oleju. 10 Przykladu. 500 g suchego heksadecenosulfo¬ nianu sodowego obrabia sie za pomoca 5 kg izopro- panolu w sposób opisany w przykladzie I. Uzysku¬ je sie przy tym 55% nie rozpuszczonej pozostalosci, zas z roztworu odzyskuje sie przez krystalizacje 36% wsadu.Przyklad III. 500 g suchego heksadecenosul¬ fonianu sodowego ekstrahuje sie za pomoca 6 kg alkoholu amylowego w sposób opisany w przykla¬ dzie I. Uzyskuje sie przy tym 73% nie rozpuszczo- 20 nej pozostalosci, zas z roztworu odzyskuje sie przez krystalizacje 17% wsadu.Przyklad IV. 500 g suchego zabarwionego heksadecenosulfonianu sodowego miesza sie w cia¬ gu trzech dni pod chlodnica zwrotna z 25-krotna 25 iloscia mieszaniny, skladajacej sie z równych czesci n-propanolu, n-butanolu i alkoholu decylowego. Po ochlodzeniu odsacza sie 87% nie rozpuszczonego bialego olefinosulfonianu zawierajacego 3,5% siar¬ czanu sodowego, osad przemywa sie metanolem 80 i suszy przez 2 dni w temperaturze 150°C.Przyklad V. 500 g surowego suchego olefino¬ sulfonianu sodowego, zawierajacego 54% olefino¬ sulfonianu sodowego o skladzie 2% C17, 22% C18j 39% C19, 32% C2o i 5% C21 oraz 38,2% olefinosul- 85 fonianu dwusodowego o takim samym skladzie i 7,8% siarczanu sodowego, obrabia sie w aparacie Soxhleta w ciagu 48 godzin za pomoca 4 kg n-bu¬ tanolu. 66% wsadu pozostaje nie rozpuszczone; po¬ zostalosc ta sklada sie z 52% olefinosulfonianu so- 40 dowego o skladzie, jak podano powyzej, 36,2% olefinosulfonianu dwusodowego o skladzie, jak po¬ dano powyzej, i 11,8% siarczanu sodowego. Z roz¬ tworu mozna odzyskac przez krystalizacje dalsze 26% wsadu; ta czesc produktu sklada sie z 52% 45 olefinosulfonianu sodowego o skladzie, jak podano powyzej, i 48% olefinosulfonianu dwusodowego o skladzie, jak podano powyzej. Dalszy przerób od¬ bywa sie, jak opisano w przykladzie I. 50 PL PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób oczyszczania olefinosulfonianów sodo¬ wych, uzyskanych przy sulfonowaniu olefin o lan¬ cuchu prostym, zawierajacych 12 — 24 atomów wegla w czasteczce, za pomoca trójtlenku siarki Km bez uzycia rozpuszczalnika i nastepnie zobojeteio- nych lugiem sodowym, znamienny tym, ze surowy, suchy produkt ekstrahuje sie nasyconymi alkoho¬ lami alifatycznymi, zawierajacymi 3 — 10 atomów wegla w czasteczce.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 60 stosuje sie mieszaniny wymienionych alkoholi.

3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze stosuje sie n-butanol. W.D.Kart. C/52/74, 105+15, A4 Cena 10 zl PL PL PL