Pierwszenstwo: H.Xn.li96i8 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 20.11.1974 69647 KI. *2k,33 MKP G01m 1/22 CZYTELNIA PcIskiGl BzecTyposc- Twórca wynalazku: Helmut Gartleir Wlasciciel patentu: VEB Thiiringer Industriewerk Rauenstein, Rauenstein (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie mnozace zwlaszcza do wywazarek iBrzedimiotem wynalazku jest urzadzenie mnozace zwlaszcza do wywazarek, w którym z przesunie¬ tych fazowo wielkosci przemiennych o takiej samej czestotliwosci wytwarzane sa poprzez przemnoze¬ nie zalezne od fazy wielkosci kierunkowe.Znane sa selektywne czestotliwosciowe niezalez¬ ne od ilosci obrotów urzadzenia do pomiaru stopnia niewywazania, w których proporcjonalna do stop¬ nia niewywazania wielkosc elektryczna mnozona jesit z druga sinusoidalna wielkoscia elektryczna o przebiegu synchronicznym do wirujacego przed¬ miotu wywazanego. Dzieki temu z wyniku pomiaru zostaja prawie calkowicie wyeliminowane powsta¬ jace przy wirowaniu przedmiotu wywazanego me¬ chaniczne zaklócenia. Iloczynem dwóch przesunie¬ tych fazowo wielkosci harmonicznych majacych czestotliwosc f0 (ilosc obrotów przedmiotu wywaza¬ nego na sekunde) jest zalezna od fazy wielkosc sta¬ la, na która jest nalozona wielkosc przemienna o czestotliwosci 2f0. Ta zalezna od fazy wielkosc kierunkowa jest miara polozenia oraz wielkosci mierzonego niewywazania. Wielkosci przemienne stanowiace wyraz iloczynu zostaja w takim stopniu Wytlumione przy pomocy odpowiednich urzadzen elektrycznych wzglednie mechanicznych, ze nie wywieraja zadnego wplywu na wynik pomiaru.Jednakze te urzadzenia tlumiace, jak na przyklad filtry, przy niskich ilosciach obrotów przedmiotu wywazanego posiadaja te niedogodnosc, ze czas po¬ miaru wzrasta proporcjonalnie do zmniejszania sie 10 15 20 25 90 ilosci obrotów. Oznacza to, ze dla usuniecia nakla¬ dajacych sie na wskazania wahan z czestotliwoscia 2f0, stala czasowa czlonów tlumiacych dla czestotli¬ wosci 2fQ powinna byc zwiekszana w miare obni¬ zania sie czestotliwosci pomiarowej (ilosc obrotów przedmiotu wywazanego na sekunde). Wada tych urzadzen jest ponadto to, ze wymagaja aby przy wstepnie zadanym czasie pomiaru, ilosc obrotów przedmiotu obrabianego nie spadla ponizej pewnej okreslonej granicznej wartosci.Celem wynalazku jest opracowanie urzajdzenia, które by nie wykazywalo powyzszych wad oraz zapewnialo krótki czas pomiaru przy najnizszych ilosciach obrotów przedmiotu wywazanego.Zadaniem technicznym wynalazku bylo opraco¬ wanie takiego urzadzenia mnozacego, zwlaszcza do wywazarek, które umozliwialoby zrezygnowanie ze stosowania urzadzen tlumiacych zwiekszajacych czas pomiaru.Postawiione zagadnienie techniczne zostalo roz¬ wiazane dzieki temu, ze urzadzenie mnozace, w którym z przesunietych fazowo wielkosci prze¬ miennych o takiej samej czestotliwosci wytwarza¬ ne sa przez przemnozenie wielkosci kierunkowe zalezne od fazy, sklada sie z dwóch elektromecha¬ nicznych czujników drgan umieszczonych na lozys¬ ku przedmiotu wywazanego i przesunietych wzgle¬ dem siebie o 90°, oraz generatora napiecia sinu¬ soidalnego zasilanego synchronicznie z wirujacym przedmiotem wywazanym, przy czym generator 69 6473 wytwarza dwie lub wiecej sinusoidalnych albo auasisrnusoidalnych pomocniczych wielkosci elek¬ trycznych przesunietych o 90° i przebiegajacych synchronicznie do wirujacego przedmiotu wywaza¬ nego. Pflttatfoo urzadzenie zawiera dwa wzglednie wiecej pojedynczych elektronicznych urzadzen mnozacych, które posiadaja wejscie dla przesunie¬ tych o 90° proporcjonalnych do stopnia o&ewywa- zania wielkosci przemiennych i przesunietych o 90° sinusoidalnych wzglednie auasiisinosoidalnych elek- trtfearlyck wielkosci pomocniczych, a których wyjscia polaczone sa wzajemnie ze soba oraz z urzadzeniami wskaznikowymi.Zaleta urzadzenia mnozacego wedlug wynalazku jest to, ze suma oraz róznica wielkosci wyjscio¬ wych sa czystymi wielkosciami stalymi, zaleznymi od przesuniecia fazowego miedzy proporcjonalnymi do stopnia niewywazania wielkosciami przemien¬ nymi, oraz sinosoidailnymi wielkosciami pomocni¬ czymi. Co sprawia, ze równiez przy najnizszych ilosciach obrotów przedmiotu wywazanego nie mu¬ sza byc stosowane dla uzyskania poprawnych wskazan zadne powiekszajace czag pomiaru urza¬ dzenia tlumiace.Taka sama zalete posiada odmiana urzadzenia mnozacego charakteryzujaca sie tym, ze zawiera dwa czujniki drgan umieszczone z przesunieciem o 90° na lozysku przedmiotu wywazanego, oraz dwa pojedyncze elektromechaniczne urzadzenia mnozace, które te przesuniete o 90° i proporcjo¬ nalne do stopnia niewywazania elektryczne wiel¬ kosci przemienne podawane z czujników drgan, bezposrednio przemnazaja z przesunietymi o 90° stnliadidftlnymi lub qufifcisinuBoidakiymi -mechanicz¬ nymi wtelfcosciaml pomoclrtezymi wyprowadzonymi z wchodzacych W sklad urzadzenia, komutatorów oporowych, które wiruja s^chromcanie 2 pntod- fft&tttn iwywazaflym, P&& csyw. na frier^cietiiaeh kdtefctdfowyoh 4ych komutatorów n*s»chan« ta po ttftoty prztiUnititft o 00° *zcm*M poiafc*afc* w*a- jtifilnte ze sofca ora* a urti^dzeniami w*kasniioafWy- m. Ufclad «l«ktW)rnac4iMiicaaych ttr»*fr*n n*«t*a~ cych ma oprócz wyte| wspoto&iaajrch jonfflte te *tfletc, Je dv*Le pr*«uniete o 9T sfcraaoidatoe rne- *h&hi«iitt« wltlftfei pomosnlcBe, tetóre niezbedne st\ 4fe pmmno*enia, etaftowia równoczesnie sinus oraz cosinUS kata Obrowu wirujacjah komutatorów ofloWWych, wytworzonych popraez dwie pteegu- fLletfc o 904 pary BBeatjUk. Daleki lemu wykorzysty¬ wany w £terw«tej odmiuiti* urzactamia generator naciecia *fctt*fkidaln«§o nie je*t *utej pOUnatiay i z tych samych wzgledów komutator oporowy pittejtfftuje funtoeje dwóch elektronicznych uraadten fftttozAcych.(Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wyteonania na rysunku, na którym fig. 1 priettstaWia echemdt bl-okowy urradzema mnozace¬ go, a fig. & — schemat Woteowy odmiany uraad^e- nia ifrftG&afeego. Urastanie mnoi*pe b fig. 1 prawd- lftawla dwa $ra*ttnitte o 90° et^romechanjcHie ©ttijUilki drgan 1, które przetwarzaja, powstajace w trakcie wirowania przedmiotu wywazanego Z, w fcrtaeaesyznie lozysk, mechantaane drgania wzgled¬ nie sily dzialajace na lozysko w proporcjonalne, przesuniete o 90° elektryczne wielkosci przemien¬ ne, które wzmacniane sa przez odpowiadajace im 4 wzmacniacze 3. Wielkosci wyjsciowe wzmacniaczy 3 irazem z przesunietymi o 90° wielkosciami wyj¬ sciowymi napedzanego synchronicznie z wirujacym przedmiotem wywazanym Z generatora napiec si- 5 nusoidalnych 4 podawane sa na wejscie urzadzen mnozacych 5- Suma oraz róznica wielkosci wyjscio¬ wych z elektronicznych unzadzen mnozacych 5 sa czystymi elektrycznymi napieciami stalymi, Iktó¬ rych wielkosc proporcjonalna jest do sinusa, io wzglednie cosinusa kata przesuniecia fazowego miedzy proporcjonalnym do stopnia niewywazania napieciem przemiennym, oraz sinusoidalnym na¬ pieciem pomocniczym. Te wielkosci stale sa bezpo¬ srednio doprowadzone do urzadzen wskaznikowych 15 6» gdzie naniesione na uklad wspólrzednych kar- tazjanskich stanowia miare wielkosci oraz poloze¬ nia niewywazania przedmiotu wywazanego 2.Odmiana urzadzenia 'mnozacego wedlug wyna¬ lazku pokazana na fig. 2 zawiera dwa przesuniete 20 o 90° elektromechaniczne czujniki dngan 1, które przetwarzaja, powstajace w trakcie wirowania przedmiotu wywazanego 2, w plaszczyznie lozysk, mechaniczne drgania wzglednie sily dzialajace na lozysko w proporcjonalne, przesuniete o 90° elek- 25 tryczne wielkosci przemienne, które wzmacniane sa przez odpowiadajace im wzmacniacze 3. Wiel¬ kosci wyjsciowe wzmacniaczy 3 docieraja ipoprzez szczotki 7 do pierscieni slizgowych 9, 10 dwóch na¬ pedzanych synchronicznie z przedmiotem wywaza- 30 nym specjalnych komutatorów oporowych, w któ¬ rych obracajacy sie wraz z komutatorem uklad oporowy 14 jest tak obliczony, ze elektryczne na¬ piecie miedzy dwoma lezacymi naprzeciw siebie szczotkami 8 na pier^ciepiach kolektora 12 jest 3s iloczynem napiecia wyjsciowego wzmacniacza, oraz funkcji sinusoidalnej wzglednie funkcji cosinusai- daLnej kata obrotu przedmiotu (wywazanego 2. Su¬ ma wzglednie róznica napiec wyjsciowych obu eWitroroecnaniganych urzadzen mnozacych sa na- M piecimd Btaljrcni, któj-e doprowadzone sa do ojrza- d?en T^kacnfltowych % gdzie naniesione na uklad wpóirzednych kart&jaA&icll stanowia miare wiei- fcosci oraz polozenie niewywazenia poedmiotu wy¬ wazanego % 45 PL PL