Pierwszenstwo: os.v.i969 05.IX.1969 dla zastrz. 10-nL2 Norwegia Opublikowano: 3LXII.1973 69540 KI, 8a,9/60 MKP B05b 3/02 m& Wspóltwórcy wynalazku: Olay Skaathum, Walter Stark Troope Wlasciciel patentu: TEDEGO Textile Development CO A/S, Oslo (Nor¬ wegia) Urzadzenie do obróbki wykonczajacej tkanin Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obróbki wykonczajacej tkanin, zwlaszcza do obrób¬ ki tkanin w cieklym amoniaku majacej na celu zwiekszenie rozciagliwosci jak równiez zwieksze¬ nie odpornosci na kurczenie sie, gniecenie i za¬ brudzenie.Znany jest sposób wykonczania tkanin lub dzia¬ nin zawierajacych wlókna z naturalnej lub rege¬ nerowanej celulozy, który ma na celu polepszenie rozciagliwosci oraz odpornosci na kurczenie, gnie¬ cenie i brudzenie sie wyrobów tekstylnych. W spo¬ sobie tym tkanina jest nasycona cieklym amonia¬ kiem a po nasyceniu poddawana rozciaganiu w atmosferze nasyconych par amoniaku. Tkanina jest rozciagana w kierunku wzdluznym lub po¬ przecznym badz tez w obu tych. kierunkach, za¬ leznie od tego jaka wlasciwosc tkaniny i w jakim stopniu ma byc polepszona przy jednoczesnym usuwaniu amoniaku z tkaniny. Oprócz przylozenia do tkaniny sil rozciagajacych, poprawa wspom¬ nianych wlasciwosci przy stosowaniu tego sposobu zalezy w pewnym stopniu od czasu w jakim tkanina jest nasycona amoniakiem oraz uplywu czasu przed usunieciem amoniaku z tkaniny. Cza¬ sy te sa rózne zaleznie od rodzaju tkaniny, jej skladu, ciezaru, grubosci, sposobu wykonania, to jest od tego czy wyrób jest tkany czy dziany oraz od szeregu innych czynników.Celem i zadaniem wynalazku jest skonstruowa¬ nie urzadzenia do obróbki wyrobów tekstylnych 10 15 20 25 30 w duzych ilosciach przy zachowaniu jednakowych i jednorodnych wyników obróbki, umozliwiajace obróbke róznego rodzaju wyrobów tekstylnych, a wiec zarówno wyrobów lekkich jak i wyrobów ciezkich o duzej i malej zawartosci celulozy, rzad¬ ko i gesto tkanych lub dzianych.W urzadzeniu wedlug wynalazku wykanczana tkanina lub dzianina jest podawana z walu towa¬ rowego lub zasobnika, w który jest luzno ulozona, do komór wykonczalniczych. Material opuszczaja¬ cy te komory jest poddawany ewentualnie jeszcze dalszej obróbce wykanczajacej i nastepnie jest nawijany na wal lub ukladany w zasobniku. Wy¬ kanczany material jest przeprowadzany przez ko¬ mory wykanczalnicze w sposób ciagly a jego pred* kosc regulowana za pomoca bebna podajacego znajdujacego sie w komorach.Istota urzadzenia do obróbki wykanczajacej tka» niny za pomoca cieklego amoniaku jest to, ie zawiera trzy komory przy czym dwie pierwsze komory, przez które przechodzi tkanina w czasie obróbki wykonczajacej zawieraja odparowujace koryta odpowiednio dla nasycenia powietrza w ko¬ morach amoniakiem zas trzecia komora zawiera przewody pary dla parowej obróbki wykancza¬ jacej tkaniny przy czym pierwsza i druga komora zawieraja uklady przewodów wentylacyjnych dla odprowadzenia powietrza z komór, kiedy atmosfe¬ ra w komorach jest nasycona oparami amoniaku i dla odprowadzania oparów amoniaku z komór 69 5403 kiedy urzadzenie jest unieruchomione zas trzecia komora zawiera srodki wietrzace dla odprowadze¬ nia z niej pary, a ponadto urzadzenie zawiera patrzac w kierunku ruchu tkaniny w czasie obrób¬ ki wykanczajacej, przed pierwsza komore, pierw- 5 sza rolke podajaca i pierwsza rolke naprezajaca regulujaca szybkosc rolki podajacej, oraz otwór wlotu prowadzacy do pierwszej komory zas w pierwszej komorze, korytko do nasycania Jka- niny amoniakiem, druga rolke podajaca i druga 10 rolke naprezajaca oraz scianke dzialowa pomiedzy pierwsza i druga komora, a w drugiej komorze rame do poprzecznego naciagu tkaniny i czwarta rolke podajaca, jLtórej predkosc jest kontrolowana ..druga rolka naprezajaca, bebny grzewcze i trzecia 15 rolke naprezajaca \ oraz scianke dzialowa z otwo¬ rem pomiedzy druga i trzecia komora, otwór wy¬ lotu z trzeciej komory i trzeciej rolki podajacej, kforej predkosc jest regulowana przez trzecia rolke naprezajaca, przy czym kazda rolka naprezajaca 2o pomiedzy dwoma rolkami podajacymi sluzy do utrzymywania tkaniny w uprzednio ustalonym na¬ pieciu pomiedzy dwiema podajacymi rolkami, a stan naprezenia ustalony jest przez rózne ostrod- ki kontroli, moze byc równy lub rózny. 25 Dalsza cecha znamienna urzadzenia jest to, ze pierwsza rolka naprezajaca obracajaca sie wzgle¬ dem sworznia jest zamocowana na ramionach po¬ laczonych ciegnem z tloczyskiem silownika pne¬ umatycznego polaczonego z opornikiem nastaw- 30 nym regulujacym obroty silnika napedzajacego pierwsza rolke podajaca 24, przy czym sworzen jest osia rolki prowadzacej, a ponadto istote roz¬ wiazania stanowi to, ze druga rolka naprezajaca obracajaca sie wzgledem sworznia jest zamoco- 35 wana na ramionach polaczonych przez ciegno z tloczyskiem silownika pneumatycznego polaczo¬ nego z opornikiem nastawnym sluzacym do regu¬ lacji obrotów silnika napedzajacego czwarta rolke podajaca, a ponadto trzecia rolka naprezajaca 40 obracajaca sie wzgledem sworznia jest zamoco¬ wana na ramionach polaczonych przez ciegno z tloczyskiem silownika pneumatycznego polaczo¬ nego z opornikiem nastawnym regulujacym obroty silnika napedzajacego trzecia rolke podajaca. 45 Dalsza cecha charakterystyczna rozwiazania po¬ lega na tym, ze pierwsza komora ma otwór wlo¬ tu 60 uksztaltowany w formie skrzynki wyposazo¬ nej w jednym koncu w pare wspólpracujacych ro¬ lek a na przeciwnym koncu pare wspólpracujacych rolek i wyposazonej w przewód wentylacyjny.Trzecia komora ma otwór wylotu uksztaltowany analogicznie jak otwór wlotu w pierwszej komorze.Korzystnie kazdy z przewodów wentylacyjnych 55 wyposazony jest w poblizu wierzcholka komory pierwszej lub drugiej w otwór odpowietrzajacy zamykany zaworem ssacym blizej wierzcholka ko¬ mory i otwór odpowietrzajacy zamykany zawo¬ rem ssacym i otwór odpowietrzajacy w poblizu m dna komory zamykany zaworem ssacym, przy czym otwory odpowietrzajace sa polaczone kazdy z kazdym i przez zawór ssacy z zasobnikiem, który najkorzystniej jest wyposazony w wentyla¬ tor i korzystnie prowadzacy do ukladu regene- ^ racji amoniaku. 4 Korzystnie równiez korytka dla nasycania po¬ wietrza w komorach amoniakiem posiadaja prze¬ wody doprowadzajace amoniak oraz przewody pa¬ rowe do podgrzewania amoniaku.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1A przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku w widoku z boku i czesciowo w prze¬ kroju, fig. IB — druga czesc uzupelniajaca czesc urzadzenia z fig. 1A, fig. 2A — czesc urzadzenia w widoku z góry, w czesciowym przekroju prze¬ biegajacym zasadniczo wzdluz pasma obrabianego materialu nad jego powierzchnia, fig. 2B — druga czesc urzadzenia uzupelniajaca do fig. 2A, fig. 1C i 2C — urzadzenie jak na fig. IB i 2B z zespolem urzadzenia znajdujacym sie na prawo od poprzecz¬ nej ramy napinajacej 340 w innym wykonaniu.Urzadzenie przedstawione na fig. 1A, 2A zawiera rolki prowadzace 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 21, 23. Rolki prowadzace 4, 6 sa zamocowane wychyl- nie wzgledem walka 22. Rolki prowadzace 2, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 21, 23 sa osadzone obrotowo wzgledem swych osi. Rolka 24 sposród rolek po¬ dajacych 24, 26 jest napedzana od silnika 28, któ¬ rego predkosc jest regulowana za pomoca opor¬ nika nastawnego 30 polaczonego z rolka napreza¬ jaca 32. Rolka naprezajaca 32 jest zamocowana wychylnie wzgledem osi rolki prowadzacej 20 na ramionach 34, 36. Ramiona 34, 36 sa polaczone dzwignia 38 z tloczyskiem 40 silownika pneuma¬ tycznego 42, w celu, który bedzie ponizej opisany.Komory A, B i C sa oddzielone od siebie odpo¬ wiednio sciankami 50, 52 i zamkniete sciana 36, korzystnie izolowana, otaczajaca komory i two¬ rzaca obudowe gazoszczelna. Zamkniecie uszczel¬ niajace 60, po którego jednej stronie umieszczone sa rolki 62, 64, a po drugiej rolki 66, 68, wyposa¬ zone w przewód ssacy 70 oraz zawór dlawiacy 72 zamocowane jest do szczytowej sciany komory A.Rolki prowadzace 74, 76, 78, 80, 82, 84, 86, 88, 90, 92, 94, 96, 98 sa zamocowane obrotowo w stalym polozeniu na jednym koncu komory A. Jesli za¬ chodzi potrzeba stosowane sa równiez dodatkowe rolki prowadzace 100, 102, 104 takze zamocowane w stalym polozeniu w komorze A. Jedna rolka 106, sposród rolek podajacych 106, 108 jest napedzana, jak to bedzie dalej opisane, silnikiem 110 o stalej predkosci.Korytko 112 dla cieklego amoniaku jest umiesz¬ czone w komorze A pomiedzy rolkami prowadza¬ cymi 74, 76 i jest wyposazone w króciec odply¬ wowy 114 oraz rolke 116 osadzona przesuwnie w kierunku pionowym tak, aby mozna ja bylo zanurzac i wynurzac z korytka 112. Rolka napre¬ zajaca 118 zamocowana na ramionach 120, 122 osa¬ dzonych wychylnie na sworzniu 124 jest umiesz¬ czona pomiedzy i ponizej rolek prowadzacych 80, 82 i jest polaczona z opornikiem regulowanym 126.Ruch wychylny rolki naprezajacej 118 wzgledem sworznia 124 jest sterowany, za pomoca silownika pneumatycznego 128, którego tlok i tloczysko sa polaczone z ramieniem 120 za pomoca ciegna 132.Korytko 134 na ciekly amoniak posiadajace prze¬ wody parowe 136, 138 do jego podgrzewania, jest umieszczone w poblizu szczytu komory A. Ciekly amoniak, jak to jest dalej opisane, jest dostar-69540 czany z nie pokazanego na rysunku zródla do korytka 112 poprzez przewód doprowadzajacy 140.Pod rolkami podajacymi 106, 108 umieszczona jest rynienka 142, która odprowadza wycisniety z tkaniny amoniak z powrotem do korytka 112.Przewód 144, którego wylot znajduje sie w ko¬ morze A, ma na swym dolnym koncu 146 i gór¬ nym koncu 148 zawory ssace 150, 152, 154 i jest polaczony z zasobnikiem 156, polaczonym z atmos¬ fera lub korzystnie, z ukladem regeneracji amo¬ niaku znanego typu.Wspólpracujace ze soba rolki 160, 162 sa zamo¬ cowane w sciance dzialowej 50 i oddzielaja ko¬ mory A od komory B. Rama 164 poprzecznego naciagu tkaniny, taka sama jak w znanych nacia¬ gach tkanin wyposazona w ostrza naciagowe dla obu brzegów tkaniny, na które nabija sie brzegi tkaniny w celu poprzecznego jej rozciagania, jest umieszczona w komorze B i napedzana od silnika 166, którego obroty sa regulowane za pomoca opor¬ nika nastawnego 126, jak objasniono ponizej.Korytko 168 dla cieklego amoniaku posiadajace parowe przewody grzewcze 170, 172, jest umiesz¬ czone w komorze B w poblizu jej szczytu. Ciekly amoniak jest dostarczany do korytka 168 poprzez przewody 174 doprowadzajace amoniak ze zródla nie pokazanego na rysunku. Bebny grzewcze 176, 178, 180, 182, 184 umieszczone w komorze B sa na¬ pedzane od silnika 166 poprzez skrzynke przeklad¬ niowa 186 i sa podgrzewane najkorzystniej za po¬ moca goracej wody lub pary przeplywajacej przez ich wnetrze.Beben grzewczy 176 jest na przyklad korzystnie podgrzewany goraca woda a pozostale bebny grzewcze 178, 180, 182, 184 para, badz tez poszcze¬ gólne bebny sa podgrzewane woda lub para za¬ leznie od wymagan stawianych przez material poddawany aktualnie obróbce.Rolki prowadzace 190, 192, 194, 196, 198, 200 sa zamocowane obrotowo w komorze B. Rolka na¬ prezajaca 202 jest zamocowana na ramionach 206, 208 osadzonych wychylnie na sworzniu 204 ponizej i pomiedzy rolkami prowadzacymi 198, 200 i jest polaczona z opornikiem 211 o regulowanej opor¬ nosci. Ruch wychylny rolki naprezajacej 202 jest sterowany silownikiem pneumatycznym 210, któ¬ rego tlok i tloczysko 212 sa polaczone z ramio¬ nami wychylnymi 206, 208 za pomoca ciegna 214.Rolka naprezajaca 202, sworzen 204, ramiona wy- chylne 206, 208 silownik pneumatyczny 210 z tlo¬ kiem i tloczyskiem 212 oraz ciegno 216 jest ko¬ rzystnie umieszczone ponizej i miedzy rolkami prowadzacymi 198, 200 jak to pokazano na fig. 1A badz tez ponizej i pomiedzy rolkami prowadza¬ cymi 192, 194 jak to zaznaczono na fig. 1A linia przerywana 220, przy czym tlok powodujacy wy¬ chylenie rolki naprezajacej 202 oraz wspólpracu¬ jace z nim mechanizmy stosuje sie zaleznie od rodzaju obrabianego materialu i ilosci rolek pro¬ wadzacych 190, 192, 194, 196, 198, 200.Przewód 222, otwarty na swym dolnym koncu 224 i wyposazony w zawór dlawiacy 226 przebiega ku dolowi od przewodu do wnetrza komory B.Przewód 228 wyposazony w zawory dlawiace 230, 232 i otwarty na swym koncu znajdujacym sie w komorze B jest polaczony drugim koncem z za- 10 15 20 25 30 45 50 55 GO 65 sobnikiem 156. W sciance dzialowej 52 umieszczo¬ ne sa wspólpracujace ze soba rolki 240, 242 od¬ dzielajace komore B od komory C.Rolki prowadzace 244, 246, 248, 250 i 252, 254, 256 sa zamocowane obrotowo wzgledem swych osi wewnatrz komory C. W komorze tej znajduja sie równiez przewody parowe 260, 262, 264 umiesz¬ czone odpowiednio przy korytkach 266, 268, 270 oraz przewody parowe 272, 274, 276, 278 rozmiesz¬ czone odpowiednio nad korytkami 280, 282, 284, 286 przy czym kazdy z przewodów parowych 260, 262, 264 oraz 272, 274, 276, 278 ma dysze do kierowania strumieni pary na material przechodzacy obok przewodów.Rolki prowadzace 244, 246, 248, 252, 254, 256 sa napedzane za posrednictwem skrzynki przeklad¬ niowej 290 od silnika 294. Komora C jest podgrze¬ wana wezownicami parowymi 296 przebiegajacymi w poprzek górnej czesci komory C wewnatrz obu¬ dowy 56. Przewód 298 wyposazony w zawór ssacy 300 laczy sie swym dolnym otwartym koncem z wnetrzem komory C i jest polaczony za posred¬ nictwem przewodu 304 z zasobnikiem 306. Do za¬ sobnika 306 jest podlaczony równiez przewód 70.Szczelne zamkniecie 310 posiadajace z jednej stro¬ ny pare wspólpracujacych rolek 312, 314 a z dru¬ giej strony pare wspólpracujacych rolek 316, 318 jest wyposazone w przewód 320 i zawór ssacy 322, zamocowane na koncu komory C.Jak widac na fig. IB i 2B, jedna rolka 324 pary rolek napedzajacych 324, 326 jest napedzana od silnika 292, za posrednictwem skrzynek przeklad¬ niowych 294, 296. Rolki prowadzace 328, 330, 332, 334, 336 i 338 sa zamocowane obrotowo wzgledem swych osi w stalym polozeniu. Bezposrednio przy rolkach prowadzacych 328, 330 umieszczony jest natrysk wodny. Rama 340 do naciagu poprzecz¬ nego, majaca postac ram stosowanych w konwen¬ cjonalnych naprezarkach do tkanin tak jak po¬ przednio wspomniano, jest napedzana silnikiem 292 poprzez skrzynke przekladniowa 294. Na kon¬ cu ramy naciagowej 240 umieszczona jest suszarka 242 do obrabianych tkanin. Suszarka ta sklada sie z bebna grzewczego 344 napedzanego silnikiem 292, bebna 346, pasa 348 oraz rolek prowadza¬ cych. Rolka napedowa 350 napedzana poprzez skrzynke przekladniowa 352 od silnika 292, jest umieszczona ponad suszarka 342 wraz z dwoma rolkami prowadzacymi 354, 356 zamocowanymi obrotowo w stalym polozeniu i umieszczonymi ponizej rolki prowadzacej 350. Rolka napedzajaca 358, napedzana poprzez skrzynke przekladniowa 352 jest osadzona na koncu ramienia 360 polaczo¬ nego swym drugim koncem 362 z rama 364. Rolka prowadzaca 366, sluzaca do celu opisanego ponizej, jest osadzona obrotowo na nieruchomym ramie¬ niu 370.Podczas pracy urzadzenia przedstawionego na fig. 1A, IB, 2A, 2B material przeznaczony do obróbki jest podawany z beli 400, po lewej stronie figury 1A, 2A, poprzez komory A, B, C a material juz obrobiony jest powtórnie nawijany na wal 402, po prawej stronie figur IB, 2B. Przed uruchomie¬ niem urzadzenia do korytka 112 wlewa sie ciekly amoniak a rolke napedzajaca 116 ustawia sie takM540 8 aby tkanina przechodzaca przez korytko 112 pod rolka napedzajaca byla zanurzona w amoniaku.W celu nasycenia atmosfery komór A i B pa¬ rami amoniaku, zawór ssacy 152 na przewodzie 144 i zawór ssacy 232 na przewodzie 228 zostaja zamkniete zas zawory ssace 150, 154, 226 i 230 otwarte. Zasobnik IW zostaje otwarty a jesli jest ón wyposazony w dmuchawe to dmuchawa ta zostaje równiez uruchomiona. W ten sposób po¬ wietrze jest wyciagane z dna komory A i B.Ciekly amoniak doprowadza sie do korytek 134, 168 poprzez przewody zasilajace 140, 174 a parowe przewody grzewcze 136, 138 i 170, 172 zostaja wla¬ czone w celu ogrzewania korytek 134, 168 i odpa¬ rowywania amoniaku. Gdy ciekly amoniak w ko¬ rytkach jest podgrzewany nastepuje jego odparo¬ wywanie.Poniewaz pary amoniaku sa lzejsze od po¬ wietrza unosza Sie one do góry w komorach A i B zajmujac miejsce powietrza, które jest wyciagane z dna komór poprzez przewody 144, 222. Tak wiec na skutek podgrzewania korytek 134, 168 powstaje mieszanina par amoniaku i powietrza, w której zawartosc par amoniaku gwaltownie wzrasta az przekroczy zawartosc krytyczna 26% objetosciowo.Podczas parowania dalszych ilosci amoniaku jego pary lzejsze od powietrza wypychaja je na dno komór A i B oraz na zewnatrz poprzez przewody 144, 222 dopóki powietrze w obu komorach nie zostanie zastapione przez pary amoniaku. Podczas gdy powietrze jest usuwane z komór A i B ma¬ terial nie jest wprowadzany do komór i urza¬ dzenie jeszcze nie pracuje. Tak wiec w miare wzrastania ilosci par amoniaku W komorachAiB nie powstaje mieszanina amoniaku z powietrzem, albo jesli taka mieszanina powstanie, to jest ona wyparta z komór. Zatem ilosc mieszaniny par amoniaku z powietrzem w krytycznym zakresie 15 do 26% stwarzajacym niebezpieczenstwo wy¬ buchu zostaje zmniejszona do minimum a ponie¬ waz pary amoniaku z podgrzewanych korytek 134, 168 powstaja bardzo szybko, tylko przez krótki czas mieszanina powietrza i par amoniaku zacho¬ wuje krytyczny stosunek stwarzajacy niebezpie¬ czenstwo wybuchu. Gdy komory A i B sa juz wypelnione parami amoniaku, urzadzenie jest przygotowane do pracy.Przeznaczony do obróbki material jest dopro¬ wadzany z walu towarowego 400 poprzez rolki prowadzace 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18 i 20 do pary rolek podajacych 24, 26. Nastepnie material prze¬ wija sie wokól rolki prowadzacej 21, rolki napre¬ zajacej 32, rolki prowadzacej 23 i dalej przecho¬ dzac pomiedzy para wspólpracujacych rolek 62, 64 i druga para rolek 66, 68 oraz przez rolke prowa¬ dzaca 74 trafia do korytka 112 i cieklego amonia¬ ku znajdujacego sie w tym korytku.Oprócz cieklego amoniaku w korytku 112 moga równiez znajdowac sie inne substancje sluzace do obróbki wykanczajacej tkanin takie jak zywice, które równiez osadza sie na obrabianej tkaninie. 2 korytka 112 material nasycony juz amoniakiem przechodzi przez rolki prowadzace 76, 78 i dalej pomiedzy rolkami podajacymi na rolki prowadza¬ ce 80 i rolke naprezajaca 118. Nasycony amonia¬ kiem material uklada sie nastepnie w petle na rolkach prowadzacych 84, 86, 94, 96 i 98 i poprzez wspólpracujace ze soba rolki 160, 162 przechodzi do komory B. Gdy wymagany jest krótszy czas obróbki mozna ukladac material w petle nie na 8 wszystkich rolkach omijajac rolki 84, 86, 94, 96.Natomiast gdy potrzebny jest dodatkowo dluzszy czas obróbki mozna przewijac material równiez przez rólki prowadzace 100, 102, 104* W komorzfc B, jesli obróbka materialu wymaga ld naciagania poprzecznego, mozna rozciagac po^ przecznie nasycony amoniakiem material podczas gdy przechodzi on przez rame naciagowa 164. Gdy nie jest potrzebne naciaganie poprzeczne mozna po prostu ominac rame 164 i nie prowadzic na 15 niej rozciagania materialu.Z ramy naciagowej 164 material przewija sie przez bebny grzewcze l76r 178, 180, 184, rolki pro¬ wadzace 19Ó 192, rolke naprezajaca 202 a nastep¬ nie poprzez rolke prowadzaca 200 wchodzi po- 2ft miedzy wspólpracujace rolki 240, 242 a nastepnie poprzez rolki prowadzace 244, 246, 248, 250, 254, 256 do rolki prowadzacej 250. Z rolki 250 material przechodzi pomiedzy parami wspólpracujacych ro¬ lek 312, 314 i 316, 318 oraz poprzez rolki napedowe ^ 324, 326. Material wychodzacy z pomiedzy rolek napedowych 324, 326 przewija sie przez rolki pro¬ wadzace 328, 330, 332, 334, 336, 338 do suszarki 340.Jesli zajdzie potrzeba material moze byc równiez spryskiwany woda podczas przechodzenia miedzy ^ rólkami prowadzacymi 328, 330.Podczas przechodzenia materialu przez suszarke 340 jest on poddawany, jesli zajdzie potrzeba, roz¬ ciaganiu w kierunku poprzecznym, a nastepnie przechodzi przez beben suszacy 344 i rolke nape- jj dowa 350 i w tym stanie, jako obrobiony i wy¬ suszony, jest nawijany na wal 402 za pomoca rolki 358.Rozciaganie poprzeczne materialu, jesli zachodzi potrzeba jego zastosowania, jest dokonywane na ^ ramach rozciagowych 164, 340. Rozciaganie wzdluz¬ ne, to jest rozciaganie w kierunku przebiegu ma¬ terialu, jest dokonywane za pomoca róznych rolek napedowych przez odpowiednie sterowanie rolek naprezajacych i polaczonych z nimi oporników l£ regXilowanych lub silników. Najkorzystaniej urza¬ dzenie wedlug wynalazku jest napedzane silnikiem elektrycznym zasilanym ze zródla pradu stalego, na przyklad z pradnicy pradu stalego.Silnik 110 napedzajacy rolki napedowe 106, 108 ^ nadajace przemieszczanemu materialowi stala predkosc regulowana zaleznie od wymaganego czasu obróbki dla danego materialu, poza mozli¬ woscia regulacji predkosci silnika 110 czas obróbki moze byc równiez zwiekszony lub zmniejszony j^ przez zwiekszenie lub zmniejszenie ilosci petli jakie tworzy material na rolkach prowadzacych 84, 86, 94, 96, 100, 102 i 104 w komorze A. Zwiek¬ szenie ilosci petli zwieksza czas obróbki materialu podczas gdy przez zmniejszenie ilosci petli czas M ten zostaje skrócony. w Wielkosc naprezenia wzdluznego materialu z chwila gdy wchodzi on do komory A i jest po¬ dawany za pomoca rolek podajacych 106, 108 jest regulowany zmiana predkosci rolek podajacych 24, 65 26. Przez zmniejszenie obrotów silnika 28 i rolek podajacych 24, 26, w stosunku do predkosci obwo- 9 Ifr dowej rolek 106, 108 zwieksza sie naprezenie wzdluzne materialu. Zwiekszajac natomiast pred¬ kosc obwodowa rolek podajacych 24, 26 w stosunku do rolek 106, 108 zostaje zmniejszone naprezenie wzdluzne materialu. Doplyw sprezonego powietrza 5 do silowników pneumatycznych 42 jest tak regu¬ lowany aby umozliwic dowolna zmiane polozenia rolki naprezajacej 32 pomiedzy jej górnym i dol¬ nym polozeniem granicznym zaleznie od wyma¬ ganego naprezenia wzdluznego. Jesli rolki poda- 10 jace 24, 26 sa napedzane przez silnik 23 z? zbyt mala predkoscia obwodowa, naciag wywolany przez rolki podajace 106, 108 powoduje przesuniecie rol¬ ki naprezajacej 32 ku górze przezwyciezajac cisnie¬ nie powietrza w cylindrze silownika 42. Ten ruch 15 rolki naprezajacej ku górze powoduje zmiane ustawienia opornika regulowanego 30 i zwieksze¬ nie predkosci silnika 28 oraz predkosci obwodo¬ wej rolek podajacych 24, 26. Gdy nastapi zwiek¬ szenie predkosci obwodowej rolek podajacych 24, 20 26 rolka naprezajaca 32 zostaje przesunieta w dól na skutek cisnienia powietrza w cylindrze silow¬ nika 42. Gdy rolka naprezajaca 32 przemieszcza sie w dói, w kierunku ruchu wskazówek zegara, ustawienie opornika regulowanego 30 zmienia sie ^ powodujac zwolnienie obrotów silnika 28 i rolek podajacych 24, 26. W ten sposób rolka 32 utrzy¬ muje stale zadane naprezenie materialu z chwila jego wejscia do komory A.Rolka naprezajaca 118 oraz opornik regulowany 30 126 poprzez regulacje obrotów silnika 166 reguluja naprezenie wzdluzne materialu pomiedzy rolkami podajacymi 106, 108 i bebnami grzewczymi 176, 178, 180, 182, 184 podobnie jak rolka 32.Gdy rolka 118 zostanie przez material uniesiona 35 ku górze, wychylajac sie w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, opornik regulowany 126 powoduje zwolnienie obrotów silnika 166 a gdy rolka naprezajaca 118 opada na dól, wychylajac sie w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek 40 zegara, nastepuje wzrost obrotów silnika 166. Po¬ dobnie rolka naprezajaca 202 reguluje obroty sil¬ nika 292 a zatem i naprezenie materialu schodza¬ cego z bebnów grzewczych 176 —184 przez przy¬ spieszenie lub zwalnianie nawijania materialu 45 obrobionego.W urzadzeniu wedlug wynalazku w zwiazku -z parowaniem amoniaku temperatura w komorze A wynosi —29°C; w komorze B temperatura wzra¬ sta w pewnym stopniu na skutek ciepla bebnów 50 grzewczych i wynosi okolo —17,8°C. Temperatura materialu znajdujacego sie w komorze A wynosi okolo —34,5°C. Tkanina nasycona amoniakiem przechodzac przez bebny grzewcze 176, 178, 180, 182 jest podgrzewana. Temperatura tkaniny dalej 55 wzrasta gdy przechodzi ona do komory C ponie¬ waz komora ta jest ogrzewana. Podczas przecho¬ dzenia tkaniny przez strumienie pary w komorze 6 para ta powoduje usuniecie z tkaniny pozostalosci amoniaku. Gdy tkanina jest równiez nasycona zy- ^ wica podczas nasycania amoniakiem w korytku 112, mozna zastosowac dodatkowo oprócz strumie¬ ni pary lub zamiast nich strumienie goracych ga¬ zów lub plomienie gazowe w celu utwardzania zywicy. 65 Tkanina lub inny material tekstylny opuszczajac komore C jest stosunkowo sucha. «lesli konieczne jest rozciaganie poprzeczne tkaniny gdy przechodzi ona przez rame naciagowa 340, to czasami zawar¬ tosc wilgoci w tkaninie moze byc tak nislsó, ze nie mozna zastosowac rozciagania poprzecznego, Jesli taka sytuacja ma miej'sce mozna spryskiwac tkanine woda stosujac natryski 339. Nawilzona w ten sposób tkanina po zejsciu z ramy naciago¬ wej 340 jest suszona na bebnie suszacym 344. Filc 348 nalozony na bejben suszacy pozwala na zacho¬ wanie podczas suszenia szerokosci tkaniny uzyska¬ nej podczas rozciagania poprzecznego.Szybkosc, a zatem i czas w jakim tkanina prze¬ bywa w komorach i jest poddawana obróbce wy¬ kanczajacej, jest regulowana za pomoca napedo¬ wych rolek 106, 108 napedzanych silnikiem 110.Czas obróbki jest regulowany przez nastawienie odpowiednich obrotów silnika 110 i rolek podaja¬ cych 106, 108. Dodatkowo czas przebywania tkani¬ ny w komorach wykanczalniczych moze byc skra¬ cany lmb przedluzany przez zmiane ilosci petli tkaniny rozwinietej na rólkach prowadzacych w komorach A, B i C.Naciag wzdluzny tkaniny, to jest naciag w kie¬ runku posuwu materialu gdy material znajduje sie w komorze A i jest przemieszczany za pomoca rolek podajacych 106, 108 jest regulowany przez zmiane predkosci rolek podajacych 24, 26 w sto¬ sunku do predkosci rolek 106, 108. Naciag wzdluz¬ ny tkaniny poza rolkami 106, 108 jest regulowany przez zmiane predkosci obwodowej bebnów grzew¬ czych 176, 178, 180, 182, 184. Naciag wzdluzny tka¬ niny na odcinku poza bebnami grzewczymi jest regulowany przez zmiane obrotów silnika 292 oraz rolek napedowych 350, 358.Na skutek regulacji cisnienia w cylindrach pne¬ umatycznych polaczonych z odpowiednimi rolka¬ mi naprezajacymi stosunek predkosci obwodowej poszczególnych par rolek podajacych w stosunku do predkosci rolek podajacych 106, 108 moze byc zmieniany a dzieki temu mozliwa jest regulacja naprezenia wzdluznego tkaniny.Oprócz opisanej powyzej obróbki moze zajsc ko¬ niecznosc zageszczenia lub mechanicznego wykur- czenia materialu ,po dokonaniu tej obróbki. Mozna tego dokonac juz po opisanej obróbce przez odwi¬ niecie tkaniny z walu 402, przeprowadzenie roz¬ winietego materialu przez urzadzenie wykurcza- jace i ponowne jej nawiniecie na wal. Takie roz¬ wijanie, wykurczenie i ponowne zwijanie wymaga dodatkowych urzadzen. Na fig. lc i 2c pokazano urzadzenie do wykurczania tkanin przed ich osta¬ tecznym wysuszeniem i zwinieciem w bele.Pokazana na fig. 1C i 2C wykurczarka 410 jest umieszczona na koncu ramy rozciagowej 340 po¬ miedzy jej koncem a bebnem suszacym 344, na drodze tkaniny przechodzacej z rozciagarki do su¬ szarki. Wykurczarka 410 zawiera podgrzewany be¬ ben 412, który moze byc wewnatrz pusty i pod¬ grzewany para. Beben ten jest osadzony obrotowo na podstawie 414 i napedzany od silnika 292 po¬ przez skrzynke przekladniowa 416, pas napedowy 420 i kolo pasowe 418 oraz kola zebate 422, 424.Na wychylnych ramionach 428, 430 osadzona jest obrotowo rolka chwytajaca 426. Kazde z ramion jest osadzone wychylnie wzgledem podstawy 41469 540 11 12 na sworzniu 432. Górne konce ramion 428, 430 sa polaczone przegubowo za posrednictwem ciegna 434 z nakretka 436, przez która przechodzi sruba 438 osadzona obrotowo w podstawie 414. Gumowa ta¬ sma bez konca przechodzi czesciowo przez rolke chwytajaca 426 rolki wolnobiezne 442, 444. Rolki wolnobiezne 442, 444 sa zamocowane obrotowo do podstawy 414 a ich osie sa równolegle do osi bebna 412. Rolka 444 jest osadzona ruchomo w podsta¬ wie 414 a jej polozenie jest regulowane kólkami recznymi 446, 448 w celu naciagania lub luzowa- nia tasmy 440 oraz regulowania docisku pasa 440 do bebna 412.Dzialanie urzadzenia pokazanego na fig. 1C i 2C jest takie same jak urzadzen z fig. 1A, 2A, IB, 2B oczywiscie za wyjatkiem tego etapu obróbki, w którym tkanina schodzi z ramy naciagowej 340 i przed wysuszeniem na bebnie 344 przechodzi przez wykurczarke 410.Dzialanie wykurczarki 410 jest nastepujace: rol¬ ka chwytajaca jest tak nastawiona, ze dociska tasme gumowa 440. Dociskanie tasmy 440 do bebna 412 i nastepnie jej rozprezanie oraz zmniejszanie szybkosci tasmy 440 i przywierajacej do niej tka¬ niny powoduje wzdluzne jej sciskanie i w zwiazku z tym tkanina przechodzac przez wykurczarke 410 ulega wzdluznemu wykurczeniu. Polozenie rolki chwytajacej 426 dociskajacej tasme 440 do bebna 412 jak równiez obroty bebna 412 i bebnów su¬ szacych 344, 346 oraz predkosc tasmy przenosni¬ kowej suszarki sa regulowane w celu uzyskania wymaganego stopnia wykurczenia tkaniny. PL