W pozostalej, powrotnej czesci 63 oibiegu, kulki nie stykaja sie z drazkiem prowadnicy, a tocza sie swo¬ bodnie pomiedzy wewnetrzna powierzchnia tulejki a torem jezdnym 64 utworzonym przez element podtrzymujacy 61. Najkorzystniej jest stosowac re¬ gulowana prowadnice kulkowa. W jednej z postaci wykonania regulowanej prowadnicy kulkowej tu¬ lejka 58 nie jest pelnym cylindrem,, ale posiada szczeline 66 biegnaca na calej jej dlugosci równo¬ legle do osi i jest osadzona w uchwycie zaciskowym 67 (fig. 2 i 4) wyposazonym w regulujaca srube 68, która zapewnia przylgowe lulb bardzo lekko wci¬ skowe dopasowanie kulek do drazka prowadnicy 42.Przewidziana jest mozliwosc powrotu górnego wal¬ ka 31 do górnego polozenia,, na przyklad za pomoca spiralnych sprezyn 71, które sa umieszczone miedzy kolnierzami 72 na szczytach drazków prowadnic 42 i ogranicznikami 73 spoczywajacymi na kulkowych prowadnicach 58. Jezeli trzeiba wprowadzic lub usunac tasme niedoprzedu z urzadzenia sciskaja¬ cego wlókno, na przyklad w czasie jego rozruchu, zamyka sie doplyw powietrza do pneumatycznego membranowego urzadzenia 33 lub wyprowadza z niego powietrze zaworem 76 na przewodzie 77 doprowadzajacym powietrze do urzadzenia mem¬ branowego, tak, ze górny drazek podniesie sie pod69 497 5 dzialaniem sprezyn 71 do pozycji umozliwiajacej swobodne przejscie tasmy niedoprzedu miedzy wal¬ kami 31 i 32.Walki 31 i 32 maja stosunkowo mala mase, a wiec i niewielka bezwladnosc, wobec czego szyb¬ ko reaguja na zmiany naprezenia tasmy niedo¬ przedu i umozliwiaja uruchomienie urzadzenia bez wywierania takiego nacisku na tasme, który powo¬ dowaliby niepozadane rozciagniecie lub zerwanie tasmy. W najkorzystniejszym rozwiazaniu walki, górny i dolny maja dlugosc okolo 200 mm, ponadto dochodza dluigosci osi walków na kazdym ich kon¬ cu, po okolo 20 mm, walki maja srednice ponizej 50 mm np. okolo 40 mm; górny walek 31 jest sta¬ lowy, dolny walek 32 równiez stalowy, jest pokry¬ ty warstwa gumy 78 o twardosci np. 80 wedlug Shore'a i grubosci okolo 3 mm przy czym kazdy walek ma ciezar mniejszy od 2,£ kg, np. 1,5^-2,0 kg.Pneumatyczne membranowe urzadzenie 33 ma znana konstrukcje i posiada komore powietrzna, której jedna sciane stanowi elastyczna membrana, nie pokazana na rysunku, przymocowana do trzpie¬ nia 44; powietrze pod regulowanym cisnieniem jest wprowadzane do komory powietrznej przewodem 77. Urzadzenie membranowe 33 jest sztywno umo¬ cowane na plycie podstawy 41 za pomoca wspor¬ nika 79.W czasie rozruchu agregatu, tasma niedoprzedu jest przeciagana przez urzadzenie, gdy górny wa¬ lek 31 znajduje sie w swoim góirnyrn, biernym po¬ lozeniu. Równoczesnie z rozpoczeciem pracy wszy¬ stkich napedzanych walków agregatu podnosi sie cisnienie powietrza w urzadzeniu membranowym, co powoduje opuszczenie sie górnego walka na tasme. W ten sposób zwieksza sie naprezenie tasmy niedoprzedu przebiegajacej miedzy walkami 31 i 32 i przez urzadzenie 16 do róznicowania scisniecia wlókna, az do momentu kiedy dalszy wzrost na¬ prezenia powodowalby zerwanie poszczególnych wlókien. Niepozadanie wysokie naprezenia, wyni¬ kajace z zastosowania zbyt duzego nacisku walków, objawia sie wystapieniem konców przerwanylch wlókien, które lekko wystaja z talsmy w postaci krótkich wlosków nadajac tasmie niedoprzedu szorstki „kosmaty" wyglad. Gdy cisnienie powietrza zostanie doprowadzone do wielkosci najodpowied¬ niejszej dla obrabianego gatunku niedoprzedu, tas¬ ma opuszczajaca walki 31, 32 nie posiada widocz¬ nych sladów przerwania wlókien, a karbowania po¬ szczególnych wlókien sa dokladnie widoczne.Szczególnie korzystny typ urzadzenia 16 do róz¬ nicowania sciskania wlókien jest znany. Rozwlók¬ nienie przedzy osiaga sie tam przez poddanie jej sciskaniu w róznych punktach rozmieszczonych wzdluz i wszerz toru przemieszczania niedo¬ przedu, tak, ze niektóre nie lezace obok siebie pasma sa sciskane, podczas gdy inne, inaczej polo¬ zone pasma wcale nie sa sciskane lub sa sciskane w innych punktach. W ten sposób, w wyniku wy¬ muszonego róznego sciskania wlókien niedoprzedu, osiaga sie wzajemne przemieszczenie wlókien wzdluz kierunku ruchu tasmy, co powoduje zmiane regulowanego ukladu karbowania wlókien. Poza¬ dane jest, ale nie niezbedne, aby wlókna prze¬ mieszczaly sie wzajem wobec siebie nie tylko 6 wzdluz kierunku ruchu, ale | poprzecznie do niego tak, aby polaczenie dwóch poprzecznych wzgledem siebie kierunków przemieszczen wlókien doprowa¬ dzilo do calkowitego rozwlóknienia niedoprzedu. 5 Róznicowanie scisniecia wlókien moze byc osiag¬ niete za pomoca co najmniej jednej pary walków, z których jeden ma gladka powierzchnie, a drugi jest rowkowany na calym swym obwodzie. Wiele takich par wailków mozna polaczyc w zespól. Row- io ki i grzbiety rowkowania na kazdym z walków moga rozchodzic sie skosnie lub spiralnie od srod¬ ka do brzegów walka. Tak wieje, gdy niedoprzed przechodzi miedzy dwoma walkami kazdelj takiej pary, zlozonej z jednego walka gladkiego i jednego 15 rowkowanego, niektóre pasma niedoprzedu sa scis¬ kane miejdzy grzbietami rowkowania jednego walka i zewnetrzna powierzchnia drugiego walka, maja¬ cego gladka powierzchnie, podczas igdy inne pasma tak polozone, ze wchodza miedzy grzbiety rowko- 20 wania, nie sa sciskane miedzy tymi grzbietami a walkiem o gladkiej powierzchni. Zwykle tylko jeden walek z pary jest napedzany, drugi zas jest tak ustawiony, ze sie na nim opiera i jest obra¬ cany przez niedoprzed przechodzacy miedzy wal- 25 kami.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze bardziej dogodne jest uzycie dwóch par walków sciskajacych, niz uzycie trzech par jak to podaje literatura paten¬ towa. W najdogodniejszym rozwiazaniu dwie pary 30 walków skladaja sie z górnych walków 81,, 82 o rowkowanej powierzchni i dolnych napedzanych, walków 83, 84 o gladkiej powierzchni pokrytej guma. Kazdy górny walek jest umocowany w spo¬ sób umozliwiajacy mu swobodny obrót tak, ze 35 jest poruszany obrotami odpowiedniego dolnego walka. W jednym z rozwiazan walki 81, 82, 83 i 84 maja po okolo 1|65 mm srednicy przy czym górne stalowe walki maja po okolo 6 rowków na cm, zas glebokosc rowków wynosi okolo 1,25 mm. 40 Górny walek 19 podajacy tasme rozwlóknionego niedoprzedu do urzadzenia 22 ksztaltujacego sztab- ki filtrowe ma srednice okolo 75 mm, idolny walek podajacy 21 ma srednice okolo 200 ma oba walki sa stalowe, dolny jest nafpedzany, niedoprzed owija 45 sie wokól walków w ksztalcie litery S. Walek 84 poruszany jest z wieksza predkoscia liniowa niz walek 83, a walek podajacy 21 jest obracany z taka predkoscia jak walek 83; tak wiec, gdy walki 83 i 21 poruszane sa z predkoscia liniowa okolo m 300 m/min, predkosc liniowa walka 84 jest np. oko¬ lo 490 m/min. Odleglosc miedzy walkami 81, 83 a walkami 31, 32 wynosi zwykle okolo 300 mm.Nawet przy duzych predkosciach posuwu talsma niedoprzedu dochodzaca do walków 81, 83 jest 55 znacznie bardziej plaska, gladsza i bardziej wolna od przypadkowych rozszczepien gdy zastosuje sie urzadzenie 9 do sciskania wlókna.Przez zastosowanie w urzadzeniu sciskajacym wlókna, systemu slizgowego z lozyskalmi kulko- eo wyrni^ walek 31 jest utrzymywany równolegle do walka 32 niezaleznie od drgan i szarpniec powsta¬ jacych przy pracy z duza predkoscia. Os walka 31 moze swobodnie sie poruszac przy utrzymaniu rów¬ noleglosci walków, przezwyciezajac docisk wywie- 65 rany przez urzadzenie membranowe, reagujace na7 69497 8 sily towarzyszace szarpnieciom. Szczególnie dobre rezultaty osiaga sie stosujac ten system lozyskowa¬ nia z lozyskami kulkowymi do walków o maiej bezwladnosci, które szybko reaguja na zmiany na¬ prezenia w niedoprzedzie.W zakresie niniejszego wynalazku miesci sie uzy¬ cie walków z powierzchnia majaca uklad rowków, rozmieszczanych wedlug róznych wzorów. , Ksztaltujace dysze 4 i 17 moga byc znanego typu, w którym niedoprzed przechodzi miedzy dwiema równoleglymi plytkami oddalonymi od siebie np. o 2,5 mm, z których jedna luib obie maja wiele szczelin przez które kierowane sa na niedoprzed strumienie sprezonego powietrza.Stopien równosci sztabek filtrowych jest spraw¬ dzany podczas biegu maszyny przez obserwowanie zmian szerokosci tasmy niedoprzedu opuszczajacych druiga dysze ksztaltujaca; zmiany te sa znacznie mniejsze przy zastosowaniu wedlug niniejszego wy¬ nalazku urzadzenia sciskajacego wlókna.Plastyfikator do urzadzenia 18 nasycajacego jest dostarczany albo za pomoca konwencjonalnej dyszy rozpylajacej, albo korzystniej za pomoca wielu szybko wirujacych tarcz, które rozpylaja plastyfi¬ kator na obie strony tasmy niedoprzedu.Jezeli stosowany jest plastyfikator, to musi on oczywiscie byc dobrany do gatunku wlókien. Je¬ zeli uzywane jest wlókno z octanu celulozy, pla¬ styfikatorami moga byc miedzy innymi cytrynian trójetylowy, ftalan dwumetoksyetylowy, glikolan metylo-ftalilo-etylowy; korzystne jest stosowanie trójoctanu gliceryny (trójacetyny). Zwykle stosuje sie plastyfikator w ilosci 2 o^o 30% wagowych w stosunku do wlókna, najlepiej 4—15°/o.Przy produkcji koncówek filtrowych do papie¬ rosów o konwencjonalnym przekroju to jest maja¬ cych obwód 25—26 mm, denier wlókna waha sie w granicach 1—50, najlepiej od 1,5—16, calkowite denier dostarczonego pasma filtrowanego bedzie sie wahac w granicach 20.000—160.000, a korzyst¬ nie 20.000—80.000. Liczba karbowan na 1 cm be¬ dzie sie wahac w granicach od 1,5—8, np. 5—7.Chociaz wynalazek znajduje najwieksze zasto¬ sowanie przy produkcji koncówek filtrowych do papierosów, moze on równiez byc stosowany do produkcji innych wyrobów ze skedzierzawionego karbowanego niedoprzedu np. w procesach, w któ¬ rych zmierzwione tasmy z wlókna np. z terefta- lanu polietylenu sa rozciagane na duza szerokosc 90—120 cm lub wiecej, a nastepnie krzyzowo zwi¬ jane dla wytwarzania skotonizowanego materialu, który moze byc uzyty na przyklad do napelniania poduszek.Wlókno niedoprzedu moze byc produkowane z pochodnych celulozy, szczególnie z estrów celu¬ lozy takich jak II-rzedowy octan celulozy, zawie¬ rajacy np. okolo 1,5 grupy acetylowej na bezwod¬ na jednostke, jak równiez trójoctan celulozy, pro- pionian celulozy, octanopropionian celulozy oraz z innych organicznych estrów i eterów celulozy.Innymi materialami wlóknistymi, które moga byc uzyte, sa równiez sztuczny jedwab (regenerowana celuloza) i wlókna z superpoliamidów liniowych takich jak nylon-6 i nylon-66, poliestry liniowe 5 np. tereftalan polietylenu, poliolefiny, np. polia- krylonitryl lub znane wlókna akrylowe obejmu¬ jace kopolimery o wysokiej zawartosci akryloni¬ trylu), polimery oksymetylenowe, polichlorek wi¬ nylu (równiez kopolimery chlorku winylu), chlo- i& rek poliwinylidonu (równiez kopolimery chlorku winylidenu), wlókna nitrylowe (np. kopolimery cyjano-winylooctanu winylidenu) itp. PL