Kazda z pod¬ danych próbom plyt wazyla 10,01 kG, co oznacza, ze cisnienie "na próbke papierowa wynosilo 0,019 kG/cm2. Katy tarcia wzgledem próbek pa¬ pieru wysuszonych na powietrzu byly bardzo ni¬ skie i nie róznily sie w znacznym stopniu, w zwiazku z czym nie zostana tu podane wspólczyn¬ niki suchego tarcia. "Wspólczynniki tarcia mokrego podane sa ponizej ze wzgledu na ich znaczenie.Skrócona tablica, zamieszczona ponizej, podaje wyniki prób w odniesieniu do poszczególnych po¬ wierzchni. 488 14 A. polerowany chrom 0,01—0,02 mm sredniej kwadratowej-! wysokosci chropowatosci B. chrom sferoidalny 5 0,14 mm sredniej kwadratowej wysokosci chropowatosci (wielokierunkowa tolerancja polozenia) 0,127—0,150 mm sredniej kwadratowej wysokosci chropowatosci 0 C. chrcm sferoidalny 0,32 mm sredniej kwadratowej wysokosci chropowatosci (wielokierunkowa tolerancja polozenia) 0,25—0,38 mm sredniej kwadratowej 5 wysokoscichropowatosci D. polerowany teflon lub powloka zywiczna na gladkiej podstawie metalowej.E. teflon lub podobna zywica na metalu ze skaza- 0 mi punktowymi, po zuzyciu.F. matowy chrom, ostre wystepy.Powierzchnie A i F sa powierzchniami wyko¬ rzystywanymi przy zageszczaniu przy zastosowa¬ niu poprzednio znanych sposobów i nie sa przy- * datne przy zastosowaniu niniejszego wynalazku, podczas gdy powierzchnie B, C, D i E nadaja sie do wykorzystania zgodnie z wynalazkiem.Po¬ wierz¬ chnia A B C D E F Kat styku 64,2° 77,3° 78,9° 95,1° 95,1° 101,8° Zawartosc wilgoci w papierze w % 76,2 76,9 76,5 76,6 75,9 77,4 „Kat tarcia suchego" 20,7C 12,7° 18,8° 17,7° 20,7° 20,0° „Kat tarcia mokrego" 31,1° 25,8° 23,0° 12,3° 13,3° 29,8° Wspól¬ czynnik tarcia spoczyn¬ kowego suchego •60 •48 •42 •22 •24 •57 Z tabeli powyzszej wynika, ze powierzchnie próbne uszeregowane sa w porzadku wzrastaja¬ cym pod wzgledem katów styku z woda; usizere- 50 gowanie to jest wynikiem pogladu, ze kat styku bedzie mial wieksze znaczenie niz mial rzeczywi¬ scie po zakonczeniu prób. W rzeczywistosci wszyst¬ kie te katy styku mozna uwazac za stosunkowo duze. Nalezy zauwazyc, ze powierzchnia A, po- 55 siadajaca najmniejszy kat styku i powierzchnia F, której kat styku jest najwiekszy sa powierzch¬ niami wykorzystywanymi dotychczas i zadna z nich nie jest tak przydatna jak wedlug niniejszego wy¬ nalazku. Jednakze „kat mokrego tarcia" w odnie- 60 sieniu do papieru, w którym proporcja wody do wlókna wynosi okolo 3:1, jest znacznie wiekszy dla kazdej z powierzchni A i F niz kat ten dla innych powierzchni. Powierzchnie z teflonu lub podobnych zywic, polerowana zywica stala w po- 65 wierzchni D i czesciowo zywiczna, a czesciowo15 metalowa powierzchnia E maja „katy tarcia mo¬ krego" o wartosci mniejszej niz polowa tego kata przy powierzchniach z polerowanego lub mato¬ wego chromu A i F. Nalezy zauwazyc, ze po¬ wierzchnie z zywicy teflonowej D i E maja niz¬ sze „katy tarcia mokrego" niz „katy tarcia suche¬ go" dzieki szczególnym wlasciwosciom zywicy te¬ go rodzaju w ogóle.Powierzchnie zywiczne D i E sa w zasadzie identyczne pod wzgledem wlasciwosci przedsta¬ wionych w tabeli, i obie nadaja sie do zastoso¬ wania przy niniejszym wynalazku. Korzystniejsze jest zastosowanie powierzchni E ze wzgledu na wieksza jej trwalosc. Powierzchnia E zostala rów¬ niez poddana próbom przed jej uzyciem w takim stopniu, by odsloniete zostaly zasadnicze czesci wy¬ stepów metalowej podstawy i wykazala wówczas w zasadzie identyczne wlasciwosci. Wyglad po¬ wierzchni przed zuzyciem przypominal bardzo po¬ lerowana powierzchnie D. W zwiazku z tym wa¬ lek o metalowej podstawie, nadmuchanej lub wy¬ trawionej, powleczonej zywica teflonowa lub po¬ dobna moze byc natychmiast uzyty przy zastoso¬ waniu wynalazku i w koncu zuzyje sie on do tego stopnia, ze utworzy gladka, czesciowo zywiczna i czesciowo metalowa powierzchnie o znacznej trwalosci.Wypukle sferoidalne powierzchnie metalowe D i C, jak to wykazuje powyzsza tabela maja „katy tarcia mokrego" wyzsze niz powierzchnie zywicz¬ ne lub czesciowo zywiczne, lecz nie sa one bynaj¬ mniej znacznie mniejsze niz katy powierzchni A i F. Powierzchnia C majaca 0,31 mm sredniej kwa¬ dratowej wysokosci chropowatosci ma nizszy kat tarcia mokrego niz bardziej gladka powierzchnia E, lecz obie te powierzchnie sa calkowicie przy¬ datne do zageszczania papieru przy proporcji wody do wlókna wynoszacej 3:1, jak równiez do za¬ geszczania papierów o jakiejkolwiek mniejszej zawartosci wilgoci — lacznie z tymi proporcjami, jakie wykorzystywane byly w poprzednio znanych sposobach. Górna granica chropowatosci tych wy¬ puklych sferoidalnych powierzchni metalowych wydaje sie byc praktycznie ustalona przez poglad, ze powierzchnie bardziej chropowate maja tenden¬ cje do znaczenia papieru. Górna granica 0,44 mm sredniej kwadratowej wysokosci chropowatosci ustalona zostala wlasnie na tej podstawie, a po¬ wierzchnie bardziej chropowate, jezeli wykazuja jakies zalety w szczególnych przypadkach, moga, byc wykorzystane o tyle, o ile nie bedzie kwe¬ stionowane znaczenie przez nie papieru.Z zamieszczonej powyzej tablicy wynika, ze charakterystyka tarcia powierzchni walca wzgle¬ dem suchej masy, takiego jiak papier czy blony plastyczne, nie moze byc podstawa do okreslenia, czy powierzchnia dana jest odpowiednia dla walca wedlug niniejszego wynalazku. Na przyklad, choc powierzchnie A, C, E i F maja bardzo podobne katy tarcia suchego, róznia sie bardzo pod wzgle¬ dem katów tarcia mokrego, a tylko powierzchnie o niskich katach tarcia mokrego przydatne sa w niniejszym wynalazku. Wspólczynniki tarcia spo¬ czynkowego mokrego obliczone na podstawie za¬ obserwowanych katów uwazane sa przez twórce 16 niniejszego wynalazku za podstawy do nadania wartosci liczbowej wzglednemu oporowi tarcia po- wierzchni wzgledem mokrego tworzywa papiero¬ wego. Jezeli wezmiemy wspólczynnik tarcia spo 5 czynkowego mokrego powierzchni A, która jak wiadomo nie nadaje sie do zastosowania przy ni niejszym wynalazku i damy mu umowna war¬ tosc procentowa 100, to wzglejdne wartosci pozo¬ stalych powierzchni beda w przyblizeniu naste- 10 pujace: B — 82%, C — 70%, D — 37°/a, E — 40%, F — 95%. Te znormalizowane wartosci stanowia wiec dogodna podstawe do wyrazenia wzglednego oporu kilku powierzchni wzgledem mokrego two¬ rzywa papierowego przy proporcji wody do wlók- 15 na wynoszacej okolo 3:1, z czego mozna wysnuc wniosek, ze powierzchnie wykazujace opór tarcia okolo 85% lub mniejszy oporu wzglednego polero¬ wanego chromu nadaja sie do zastosowania w wal¬ cu wedlug wynalazku. Inny sposób wyrazenia efek- 20 tywnego oporu tarcia tych powierzchni wzgledem mokrego tworzywa polega na wykorzystaniu obli¬ czonych wspólczynników tarcia spoczynkowego.Z tabeli wynika, ze wspólczynnik ten nie powi¬ nien przekraczac 0,5. 25 Wykorzystanie powierzchni walca o niskim opo¬ rze tarcia wedlug niniejszego wynalazku nie jest ograniczone do urzadzen zageszczajacych, w któ¬ rych tasma elastyczna ma postac pasa bez konca jak pasy 41, 241, 341, przedstawiony na rysunkach. 30 W innej odmiennej formie urzadzenia zageszcza¬ jacego tasma, elastyczna stanowi gumowa, lub wy¬ konana z równorzednego materialu, oslone zakla¬ dana na walek zaciskowy, który odpowiada wal¬ kowi zaciskowemu 42, 242 i 342. Znane jest rów- 35 niez napedzanie walca o twardej powierzchni, odpowiadajacego walcowi o twardej powierzchni 42, 242 i 342 z predkoscia powierzchniowa nieco przekraczajaca predkosc tasmy elastycznej, nieza¬ leznie od tego, czy ma ona postac pasa (jak na 40 rysunku), czy tez postac oslony na walku zacis¬ kowym, opisanym powyzej. We wszystkich przy¬ padkach niski opór tarcia twardych powierzchni walca wedlug niniejszego wynalazku ma te zalete, ze umozliwia lepsze zageszczenie masy wlóknistej 45 przy zawartosci wilgoci jak przy zastosowaniu znanych poprzednio sposobów oraz te szczególna zalete, ze pozwala na zageszczanie mas papiero¬ wych przy znacznie wiekszej zawartosci wilgoci, na przyklad przy proporcji wody do wlókna do so 3:1.Jak wynika z powyzszego, wazny aspekt wyna¬ lazku polega na tym, ze zdolnosc do zageszczania masy nie jest ograniczona przez zawartosc wilgoci w tej masie, lecz ograniczona jest raczej przez 55 wlasciwa regulacje charakterystyki twardej po¬ wierzchni walca w urzadzeniu zageszczajacym. PL PL