Pierwszenstwo: 14.11.1969 Opublikowano: 15.07.1974 Niemiecka Republika Federalna 68907 KI. 46 1,15/06 MKP F02n 15/06 Wlasciciel patentu: Robert Bosch GmbH, Stuttgart (Niemiecka Republika Federalna) Naped srubowy rozrusznika do silników spalinowych Przedmiotem wynalazku jest naped srubowy roz¬ rusznika do silników spalinowych, z kolem zebatym obracalnym i przesuwnym osiowo na walku wir¬ nika rozrusznika, zabierakiem sprzezonym z wal¬ kiem wirnika i elastycznie podatnym pierscieniem sprzeglowym, do przenoszenia sil z zabieraka na kolo zebate.Znane sa napedy srubowe, w których kolo zeba¬ te, wkrecane na srubowa tuleje i dajace sie prze¬ suwac wzdluz walka wirnika, jest polaczone z wal¬ kiem wirnika rozrusznika za pomoca sprzegla cier¬ nego z pierscieniem gumowym do przenoszenia mo¬ mentu obrotowego. W tym napedzie podczas prze¬ noszenia sil pierscien gumowy jest sciskany w kie¬ runku osiowym miedzy kolnierzami i jest przymo¬ cowany do srubowej tulei osadzonej na walku.Pierscien ten wypelnia przy tym calkowicie prze¬ strzen, w której sie znajduje, przy czym po krót¬ kim skoku tulei srubowej sprzeglo cierne staje sie praktycznie sztywne. Wlasnosc ta jest szczególnie niepozadana wtedy, gdy przy zazebianiu zeby kola zebatego rozrusznika trafiaja na zeby wienca zeba¬ tego silnika spalinowego.Znany jest równiez naped srubowy, w którym przy przenoszeniu sil pierscien sprzeglowy jest roz¬ pierany w kierunku promieniowym przez osadzone w nim elementy klinowe lub dzwignie katowe. Za¬ pewnia to lagodne wzebienie kola zebatego w wie¬ niec zebaty silnika równiez wtedy, gdy zeby tra¬ fiaja na siebie powierzchniami czolowymi. Do roz- 10 15 20 25 30 parcia pierscienia sprzeglowego niezbedny jest je¬ dnak stosunkowo skomplikowany mechanizm, co wymaga odpowiednio duzej dlugosci calego urza¬ dzenia i powoduje znaczny wzrost jego kosztu.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie nape¬ du srubowego, zapewniajacego miekkie, oszczedza¬ jace wieniec zebaty wzebianie w kazdych warun¬ kach pracy odznaczajacego sie prosta i tania budo¬ wa. Wedlug wynalazku rozwiazanie zadania tech¬ nicznego polega na tym, ze pierscien sprzeglowy ma stozkowa powierzchnie zewnetrzna, zwezajaca sie w kierunku zabieraka, na która podczas rozruchu wkrecany jest stozkowo rozszerzany zabierak, obej¬ mujacy pierscien sprzeglowy, wkrecany przy tym w znany sposób na czesc walka wirnika rozrusz¬ nika, zaopatrzonego w gwint o duzym skoku, a pierscien sprzeglowy osadzony jest na walcowym trzonku kola zebatego rozrusznika.Stozkowy ksztalt zabieraka i pierscienia sprze¬ glowego umozliwia zwiekszanie docisku wzajem¬ nego tych elementów w sposób ciagly, w zaleznosci od wielkosci przenoszonego momentu obrotowego i bez utraty sprezystych wlasnosci pierscienia.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze naped srubowy w urzadzeniach rozruchowych o du¬ zej róznicy pomiedzy predkoscia obrotowa rozrusz¬ nika przy biegu jalowym i predkoscia obrotowa sil¬ nika spalinowego przy rozruchu, dziala podczas sa¬ modzielnego biegu tego silnika jako sprzeglo wol¬ nego biegu pomiedzy* wzebionym kolem zebatym 68 9073 68 907 4 i silnikiem rozrusznika, oraz zapobiega wyzebieniu tego kola z wienca zebatego silnika spalinowego w obszarze ponizej predkosci biegu jalowego roz¬ rusznika, wzglednie zapobiega przed jego wylacze¬ niem tak, *ze zawsze zapewniony jest rozruch silnika spalinowego.Na rysunku przedstawiony jest przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Walek 10 rozrusz¬ nika 11 ma gladka czesc lOa oraz odcinek z gwin¬ tem 12 o duzym skoku. Na czesci lOa osadzone jest obrotowo i przesuwnie w kierunku wzdluznym kolo zebate 13 z walcowym trzonkiem 13a i wien¬ cem zebatym 13b, który moze zazebiac sie z wien¬ cem kola zebatego 14 silnika spalinowego, nie po¬ kazanego na rysunku.Na walcowym trzonku 13a kola zebatego 13 nasuniety jest pierscien sprzeglowy 15 o stozkowej powierzchni zewnetrznej, wykonany z materialu sprezyscie podatnego i stykajacy sie jedna z po¬ wierzchni czolowych z wiencem zebatym 13b. Dla ochrony tego pierscienia przed krawedziami ze¬ bów wlozona jest miedzy wieniec 13b i pierscien sprzeglowy 15 gladka tarcza 16.Zabierak 17, rozszerzajacy sie stozkowo w kie¬ runku kola zebatego 13, obejmuje pierscien sprze¬ glowy 15 i daje sie wkrecac na czesc lOb walka wirnika z gwintem 12 za posrednictwem swojej tu¬ lej owej piasty 17a z gwintem wewnetrznym. Sprezy¬ na naciskowa 18, opierajaca sie o kolo 13* i o pier¬ scien oporowy 19 przytwierdzony do walka 10, do¬ ciska pierscien 15 do wewnetrznej stozkowej po¬ wierzchni 17b zabieraka 17. Przy wyzebieniu kola zebatego 13 odsadzenie lOc walka 10 tworzy zderzak graniczny dla zabieraka 17.W rozrusznikach malej mocy, mniej wiecej po¬ nizej 0,2 KM, kolo zebate 13 i pierscien sprzeglowy 15 moga byc wykonane metoda wtrysku z tworzywa sztucznego jako jedna czesc.Dzialanie napedu srubowego polega na tym, ze gdy po wlaczeniu rozrusznika 11 walek 10 obraca sie, zabierak 17 wkreca sie wskutek swojej bezwlad¬ nosci na gwint 12, w zwiazku z czym nastepuje przesuniecie kola zebatego 13 do wienca 14. Jezeli zeby kola 13 trafiaja przy tym we wreby wienca 14, to przesuw trwa nadal az do zetkniecia sie kola zebatego 13 z pierscieniem 19. Podczas dalszego obrotu walka 10 zabierak 17 dociskany jest nadal do pierscienia 15 wskutek dzialania sily osiowej, wywolanej przy zatrzymanym kole zebatym 13 az do chwili, gdy sily tarcia powstajace w wyniku tego docisku miedzy zabierakiem 17 i pierscieniem 15, oraz miedzy tym ostatnim i kolem 13 sa wystarcza¬ jace do przeniesienia momentu obrotowego walka 10 za posrednictwem gwintu 12, pierscienia 15 i kola zebatego 13 na wieniec zebaty 14 silnika spalino¬ wego.Jezeli podczas wzebiania zeby kola zebatego 13 trafia na zeby wienca 14, co uniemozliwia wzebie- nie sie tegoz kola, wówczas sily docisku miedzy za¬ bierakiem 17 i pierscieniem sprzeglowym 15, wzglednie pomiedzy tym ostatnim i kolem 13, zwiekszane sa dopóty, az spowoduja obrócenie kola 13 przy wiencu 14 tak, ze nastapi jego wzebienie po natrafieniu przez zab na wrab. Przy wzebionym kole 13 moment obrotowy przenoszony jest wskutek tarcia miedzy zabierakiem 17 i pierscieniem 15 oraz miedzy tym ostatnim i kolem 13, wskutek. czego uzyskiwane jest ciagle dopasowanie wielkosci do¬ cisku zabieraka 17 do pierscienia sprzeglowego 15, 5 zaleznie od wielkosci przenoszonego momentu ob¬ rotowego. Jednoczesnie w przypadku rozbiegania sie silnika spalinowego sprzezonego z rozrusznikiem 11, kolo zebate 13 jest tak zabezpieczone, ze nie wyzebi sie ono z wienca 14 zanim silnik spalinowy nie zo¬ stanie uruchomiony, do czego równiez potrzebna jest jednak pewna róznica predkosci obrotowych miedzy obrotami biegu jalowego rozrusznika i obro¬ tami, przy których silnik; spalinowy zaczyna biec samodzielnie.Jezeli na przyklad silnik' spalinowy zostanie uru¬ chomiony tylko chwilowo,; to rozrusznik 11 zostaje odciazony. Sila docisku zabieraka 17 do pierscienia 15 jest juz wtedy niewielka i czesci te moga obracac sie wzgledem siebie. Naped srubowy dziala zatem jako sprzeglo wolnego biegu, rozrusznik 11 przys¬ piesza swTój bieg wskutek odciazenia, przez co po¬ woduje ponowne docisniecie zabieraka 17 do pier¬ scienia 15. Jezeli silnik spalinowy nie zaczyna jesz¬ cze biec samodzielnie, to rozruch jest konty¬ nuowany.Przy silniku spalinowym, który zostal urucho¬ miony i samoczynnie przyspiesza biegu, naped sru¬ bowy dziala jako sprzeglo wolnego biegu. Kolo 13 pozostaje w zazebieniu z wiencem 14 do chwili osiagniecia przez nie predkosci obrotowej biegu ja¬ lowego rozrusznika 11 lub wylaczenia tego ostatnie¬ go. Jezeli predkosc obrotowa silnika spalinowego jest wieksza niz walka 10 rozrusznika 11, nastepuje odkrecanie zabieraka 17 z gwintu 12, a kolo zebate 13 zostaje wyzebione za pomoca sprezyny 18. PL