Pierwszenstwo: 29.XII. 1967 Republika Federalna Niemiec Opublikowano: 15.05.1974 68671 KI. 56a,3 MKP B68g7/00 jCZYTELNIA i HJraedu Patentowego j ftlrtlBj beczyposmiitcj Ludw] Twórca wynalazku: Heinz-Gerd Reinkemayer Wlasciciel patentu: Dynamit Nobel Aktiengesellschaft, Troisdorf (Niemiecka Re¬ publika Federalna) Sposób wytwarzania obic wyscielanych spawanych pradem elek¬ trycznym wielkiej czestotliwosci i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania obic wyscielanych spawanych pradem elektrycznym wielkiej czestotliwosci, w którym dwie Warstwy mate¬ rialu pokryciowego zewnetrzna i spodnia wraz z umie¬ szczona pomiedzy nimi warstwa materialu wysciólko- wego dociska sie za pomoca elektrod szynowych do przeciwelektrody i laczy sie je ze soba przez spawanie pradem elektrycznym wielkiej czestotliwosci oraz urza¬ dzenie do stosowania tego sposobu.W przemysle samochodowym, jak równiez w innych galeziach przemyslu, na przyklad w przemysle meblar¬ skim, coraz czesciej zastepuje sie laczenie warstw wy- scielkowych z materialem pokryciowym, wykonywane dotychczas sposobem tradycyjnego szycia, przez spawa¬ nie pradem elektrycznym wielkiej czestotliwosci. Wy¬ nikiem tego sposobu jest podzielenie przez spoiny gladkiej dotychczas powierzchni pokrycia na pola o malej powierzchni, przy czym powierzchnie te sa pro¬ filowane.Na pokrycie stosuje sie zwykle tak zwana sztuczna skóre, sztuczna skóre piankowa lub zwykly material wlóknisty. Jako material wysciólkowy stosuje sie ma¬ terial dajacy sie spawac pradem elektrycznym wielkiej czestotliwosci, na przyklad material piankowy z poli¬ chlorku winylu, jako podklad stosuje sie zas tkanine bawelniana. Powierzchnie samochodowych obic wy¬ scielanych sa zwykle podzielone przez liniowe spoiny przebiegajace w okreslonych odstepach od siebie, któ¬ re krzyzujac sie tworza wyscielanie podzialowe tak zwane pikierowanie. 10 15 20 25 30 W znanym sposobie dla wytworzenia tego rodzaju obicia wyscielanego na plaskiej plycie, stanowiacej przeciwelektrode, uklada sie trzy elementy skladowe pokrycia, to jest dwie warstwy powierzchniowe i war¬ stwe wysciólkowa. Druga elektroda, która stanowia szyny mosiezne zmontowane na plycie nosnej, jest do¬ ciskana za pomoca prasy do elementów podlegajacych spawaniu. Material umieszczony miedzy elektrodami zostaje ogrzany przez przylozenie do elektrod napiecia wielkiej czestotliwosci, zas pod wplywem nacisku wy¬ wieranego przez prase, wszystkie trzy elementy sklado¬ we zostaja ze&pawane z soba. Poniewaz kilka równo¬ leglych szyn stanowiacych elektrody naciska równoczes¬ nie na material pokrycia i wgniata go w warstwe wy¬ scielajaca, przeto material pokrycia w obszarach zawar¬ tych miedzy szynami ulega naprezeniu i rozciagnieciu odpowiednio do swej elastycznosci. Gdy po zakoncze¬ niu procesu spawania nacisk wywierany przez prase ustanie, wówczas material pokrywajacy ulegnie skur¬ czeniu na skutek swej elastycznosci i tym samym spo¬ woduje rozciagniecie materialu stanowiacego podklad.Powstale w ten sposób napiecia powierzchniowe obicia wyscielanego sprawiaja, ze spoina przemiesci sie do srodka przekroju poprzecznego obicia.Naprezenia sciskajace, rozlozone na calym obiciu wywieraja nacisk na warstwe materialu wyscielajacego, tak ze grubosc tej warstwy spada do okolo polowy gru¬ bosci poczatkowej. Tym samym ulegaja pogorszeniu wlasciwosci obicia wyscielanego, zas material pokry¬ wajacy, jak równiez material podkladu sa poddane sta- 6867168671 lomu naprezeniu wstepnemu. Ten znany sposób, wedlug którego dotychczas wytwarza sie omawiane obicie, po¬ woduje nie tylko zgniecenie srodkowej warstwy wy¬ scielajacej, ale ponadto powoduje, ze obicie sprawia niekorzystne wrazenie dla patrzacego, który ulega zlu¬ dzeniu, jakoby spoiny lezace w polowie grubosci leza¬ ly na samym spodzie obicia, w wyniku czego wydaje sie, ze obicie takie jest bardzo plytkie i cienkie.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwa¬ rzania obic wyscielanych, przy stosowaniu którego, na¬ prezenia wywolane w materiale podczas procesu spa¬ wania, nie beda wplywac na gotowy produkt, co spo¬ woduje poprawienie wlasciwosci warstwy wysciólkowej.Istota wynalazku polega na tym, ze przed wywarciem nacisku przez prase pomiedzy warstwa zewnetrzna i warstwa wysciolkowa wklada sie prety najczesciej pla¬ skie, przy czym prety te umieszcza sie równolegle po¬ miedzy elektrodami, w szczególnosci pomiedzy dwiema elektrodami umieszcza sie jeden pret, zas po zakonczo¬ nym procesie spawania prety wyciaga sie z przestrzeni ograniczonych spoinami. W celu równoczesnego wy¬ twarzania równoleglych spoin uklada sie pomiedzy war¬ stwa zewnetrzna i warstwa wysciolkowa kilka pretów równoleglych do siebie, przy czym prety te dolacza sie jednym koncem do poprzecznej listwy, która ulatwia ich wyciaganie.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalaz¬ ku zawiera prety wykonane z materialu elektrycznie nieprzewodzacego i nie nagrzewajacego sie w polu elektrycznym wielkiej czestotliwosci, na przyklad z po¬ lietylenu lub z polipropylenu. W celu ulatwienia umieszczenia na wlasciwym miejscu miedzy elektroda¬ mi materialów podlegajacych spawaniu, przeciwelektro- da jest wyposazona w elementy centrujace w postaci kolków, otworów, rowków itp.Dodatkowa korzysc wynalazku polega na tym, ze do stosowania sposobu wykorzystuje sie istniejace maszy¬ ny do wytwarzania obic wyscielanych, spawanych za pomoca pradu wielkiej czestotliwosci, bez koniecznosci stosowania przeróbek badz uzupelnien. Wprowadzenie pretów wymaga dodatkowego cyklu produkcyjnego, który jednakze mozna bez zadnych trudnosci wlaczyc w istniejacy ciag produkcyjny, a w razie potrzeby rów¬ niez zautomatyzowac.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój obicia wyscielanego wykonane znanym sposobem, fig. 2 — schemat rozmieszczenia poszcze¬ gólnych elementów urzadzenia do stosowania sposobu wedlug wynalazku, fig. 3 — pólfabrykat bezposrednio po zakonczonym procesie spawania, a fig. 4 przekrój poprzeczny gotowego obicia wyscielanego, wykonanego sposobem wedlug wynalazku.Nawiazujac do fig. 1 obicie wyscielane wykonane znanym sposobem jest przez spoiny 7, przebiegajace równolegle do siebie podzielone na poszczególne pola.Szerokosc takiego pola wynosi na przyklad 50 mm.Spoiny 7, w których zespawane sa ze soba trzy ro¬ dzaje materialów, a mianowicie: pokrycie 4, podklad 3 i umieszczona pomiedzy nimi warstwa wysciolkowa 5, znajduja sie w poblizu srodka przekroju poprzecznego.To przemieszczenie sie spoiny do srodka przekroju po¬ przecznego jest wynikiem dzialania naprezen sciskaja¬ cych, wytworzonych podczas spawania w materiale po¬ kryciowym.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku na plycie 1 stanowiaieeej przeciwelektrode, jak to przedstawia fig. 2, umieszcza sie najpierw tkanine 3, stanowiaca podklad obicia wyscielanego. Na tkanine 3 kladzie sie warstwe 5 materialu wysciólkowego 5 o grubosci na przyklad 5 mm, która stanowi zazwyczaj tworzywo piankowe z polichlorku winylu. Nad warstwa tworzywa piankowe¬ go 5 umieszcza sie material pokryciowy 4 na przyklad sztuczna skóre, który stanowi powierzchnie obicia wy- 10 scielanego. Pomiedzy warstwe 5 i material 4 wklada sie prety 6 najczesciej plaskie, tak aby lezaly na war¬ stwie 5 w odstepach miedzy elektrodami.Podczas procesu spawania, elektrody szynowe 2 prze¬ mieszczaja sie w kierunku przeciwelektrody 1 i zostaja 15 do niej docisniete. Prety 6, lezace pomiedzy warstwa 5 i materialem pokryciowym 4 sa wykonane z materialu elektrycznie nieprzewodzacego i nie nagrzewajacego sie w polu elektrycznym wielkiej czestotliwosci, na przy¬ klad z polietylenu, polipropylenu lub tez z innego po- 20 lioleofinu. Prety 6 wgniataja sie podczas opuszczania elektrod szynowych 2 w warstwe tworzywa piankowe¬ go 5 i powoduja przez to powstawanie naddatku mate¬ rialu pokryciowego 4. Powstawanie tego naddatku jest spowodowane wyciaganiem materialu pokryciowego z 25 boków ksztaltowanego podzialowego pola pokrycia w kierunku jego srodka. W ten sposób przy szerokosci pola podzialowego (odleglosc pomiedzy dwiema elek¬ trodami szynowymi) wynoszacej na przyklad 50 mm, szerokosc materialu pokrywajacego pomiedzy poszcze- 30 gólnymi elektrodami jest wieksza od 50 mm.Kolejna faza wytwarzania obicia wyscielanego poka¬ zana jest na fig. 3, w której prety 6 pozostaja w tej fazie procesu wewnatrz tworzywa piankowego 5, wy¬ glad zewnetrzny obicia, w tej fazie produkcyjnej, przy- 35 pomina znany ksztalt przedstawiony na fig. 1. W na¬ stepnej fazie prety 6 wyciaga sie z powstalych pól po¬ dzialowych na zewnatrz, przez co uzyskuje sie ksztalt obicia wyscielanego przedstawiony na fig. 4. Tkanina 3 stanowiaca podklad tworzy teraz równa plaszczyzne, 40 podczas gdy profil obicia ksztaltuje wylacznie material pokryciowy 4. Material wysciólkowy 5 zostaje w pelni odciazony po usunieciu pretów 6, tak ze tkanina pod¬ kladu 3 jest tylko nieznacznie skurczona, wracajac na¬ wet do swojej dlugosci poczatkowej. 45 Wymiary pretów 6 sa uzaleznione od róznych czyn¬ ników, jak na przyklad od wymiarów pól podzialo¬ wych, elastycznosci materialu pokryciowego 4, jak rów¬ niez materialu wysciólkowego 3 i od wielkosci nacisku wywieranego przez prase spawarki. 50 Przyklad wykonania dotyczy obicia wyscielanego, w którym uzyta zostala jako material pokryciowy sztucz¬ na skóra oraz tworzywo piankowe z polichlorku winy¬ lu o grubosci warstwy okolo 5 mm, jako material wy¬ sciólkowy. Jako podklad zostala uzyta tkanina bawel- 55 niana. Spawanie zostalo wykonane przy zastosowaniu elektrod szynowych o grubosci 2 mm. Przy szerokosci pola podzialowego równej 40 mm, konieczny okazal sie naddatek materialu pokrywajacego o dlugosci 6 mm.Przekrój poprzeczny pretów odpowiadal polowie prze- 60 kroju poprzecznego pola podzialowego. Prety o szero¬ kosci równej polowie szerokosci pola podzialowego zo¬ staly zastosowane w celu latwiejszego ich usuniecia po zakonczonym procesie spawania. W omawianym przy¬ kladzie wykonania, przekrój poprzeczny pretów wyno- 65 sil okolo 18X5 mm.68671 Urzadzenie do wytwarzania obic wyscielanych sposo¬ bem wedlug wynalazku, stanowi znana prasa wyposa¬ zona dodatkowo w prety 6, przy czym prasa ta jest dostosowana do wykonywania kilku spoin równoleg¬ lych w jednym cyklu operacyjnym. Dla latwiejszego zakladania i wyjmowania pretów 6, polaczone sa one z jednej strony z poprzeczna listwa, co tworzy kon¬ strukcje przypominajaca swym wygladem grzebien o dlugich zebach. Poprzeczna listwa, wiazaca ze soba prety 6, jest wyposazona w uchwyt wzglednie w otwo¬ ry ulatwiajace wyciaganie pretów 6 z wytwarzanego pokrycia. Kazdy z pretów 6 ma na swym wolnym kon¬ cu wykonany otwór, który trafia na przyporzadkowa¬ ny mu kolek centrujacy umieszczony na przeciwelektro- dzie 1. PL PL