PL65617B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VL1972 65617 KI. 7c, 53/12 MKP B21d 53/12 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Tadeusz Lukasiewicz, Henryk Bobowicz, Stanislaw Kulma, Henryk Boratynski, Zygmunt Rembisz, Jerzy Sosnowski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcji Lozysk Tocznych, Warszawa (Polska) Sposób wytlaczania masywnych koszyków z metali kolorowych do lozysk tocznych i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytlaczania masywnych koszyków z metali kolorowych do lo¬ zysk tocznych, zwlaszcza do lozysk waleczkowych, na goraco w podgrzanej matrycy. Znany sposób tloczenia na goraco koszyków masywnych polega 5 na tloczeniu w zamknietej matrycy, przy czym gniazda koszyka formowane sa za pomoca czopów, umocowanych w pierscieniowym zaglebieniu ma¬ trycy. Ksztalt tych czopów w przekroju poprzecz¬ nym odpowiada poprzecznemu przekrojowi gniazd. 10 Pod .naciskiem tych czopów material pólfabry¬ katu plynie przeciwbieznie do nacisku i stopniowo 'wypelnia- przestrzenie imiedzy czopami, tworzac w ten sposób zeberka koszyka. Ostateczny ksztalt ze¬ berek otrzymuje sie w ostatniej fazie tloczenia, 15 czyli po calkowitym wypelnieniu wolnych prze¬ strzeni miedzy czopami. Jesli wysokosc zeberek jest stosunkowo nieduza, wypelnianie wolnych przestrzeni nie sprawia trudnosci, zas nadmiar materialu z pólfabrykatu zostaje odprowadzony do 20 pierscieniowego wybrania przewidzianego w tym celu w matrycy.Natomiast przy znacznych wysokosciach zeberek, mianowicie gdy stosunek l ich wysokosci do sred¬ niej grubosci jest wiekszy od dwóch, zeberka 25 otrzymuje sie niedopelnione. Dzieje sie to na sku¬ tek tego, ze wyciskany wspomnianymi czopami material w poczatkowej fazie tloczenia, trafiajac do wolnych przestrzeni miedzy czopami, nie na¬ potyka na wiekszy opór tarcia o scianki tych 30 przestrzeni, wiec szybko traci cieplo i formowane w ten sposób konce zeberek krzepna jeszcze przed zakonczeniem procesu tloczenia. W rezultacie pra¬ widlowy ksztalt zeberek w przekroju poprzecznym otrzymuje sie tylko od strony ich nasady, w bez¬ posrednim sasiedztwie z kolnierzem i na dlugosci nie przekraczajacej podwójnej ich grubosci.Powyzsza wada ogranicza ten sposób do koszy¬ ków, w których X ^ 2, co ma miejsce prawie wy¬ lacznie w koszykach typu grzebieniowego, na przyklad do lozysk barylkowych. Natomiast nie nadaje sie on zupelnie do koszyków masywnych zamknietych pokrywa boczna, w których X 4, jak na przyklad w koszykach lozysk kolejowych.Poza tym, powyzszy sposób daje maly uzysk ma¬ terialu, ograniczony koniecznoscia odprowadzania nadmiaru materialu w procesie tloczenia, na sku¬ tek czego powstaja duze wyplywki, które trzeba usunac obróbka mechaniczna.Celem wynalazku jest wyeliminowanie opisanych wad i opracowanie sposobu umozliwiajacego tlo¬ czenie koszyków masywnych, w których X 4 oraz podwyzszenie uzysku materialu w gotowym wy¬ robie. Cel ten zostal osiagniety w sposobie, w któ¬ rym formowanie zeberek koszyka odbywa sie na drodze przeciskania materialu pólfabrykatów wyj¬ sciowych przez ksztaltowe otwory matrycy, wspól¬ bieznie do ruchu stempla, przy czym zeberka, for¬ mowane w tych otworach, na dalszej swej dro¬ dze moga swobodnie przesuwac sie wzdluz kana- 6561765617 lów na przedluzeniu tychze otworów, czyli matry¬ ca w dolnej swej czesci jest otwarta.Sposób wedlug wynalazku daje dobre wyniki nawet wówczas, gdy stosunek X 6. Stalo sie to mozliwe dzieki ograniczeniu drogi na której od- 5 bywa sie formowanie zeberek, co umozliwilo za¬ chowanie równowagi wymiany ciepla w partiach materialu przetlaczanego przez te otwory, czyli przyrost ciepla w materiale na skutek tarcia we¬ wnetrznego przy przetlaczaniu zrównowazony zo- 10 stal utrata ciepla przy zetknieciu sie tego materia¬ lu z zimniejszymi sciankami otworów ksztaltuja¬ cych. Jednoczesnie sposób pozwolil podwyzszyc uzysk materialu w gotowym wyrobie do okolo 68%, a to dzieki przyjeciu zasady otwartej matry- 15 cy od dolu, co pozwolilo na ograniczenie nadmia¬ ru materialu w pólfabrykacie wyjsciowym. Od¬ padla wiec koniecznosc odprowadzania go do wy¬ jec w matrycy, co bylo konieczne w znanym spo¬ sobie tloczenia, w którym matryca jest calkowicie 20 zamknieta.Sposób wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wyjsciowy pólfabrykat koszyka w przekroju wzdluznym, fig. 2 uproszczony rysunek matrycy (tlocznika) w 25 przekroju wzdluznym, fig. 3 fragment matrycy z fig. 2 w widoku w kierunku strzalki A oraz fig. 4 koszyk po wytloczeniu w matrycy z fig. 2 i 3 w widoku perspektywicznym.Sposób polega na odlewaniu w kokili pólfabry- 30 katów z metali kolorowych w postaci pierscieni o przekroju trapezowym i podgrzaniu ich do tem¬ peratury kucia, podobnie jak w znanych sposo¬ bach tloczenia na goraco. Nastepnie gorace pier¬ scienie zaklada sie do pierscieniowego wyjecia w 3o podgrzanej matrycy (korzystnie za pomoca wbu¬ dowanego do niej oporowego grzejnika elektrycz¬ nego). Temperatura matrycy winna byc o okolo 60% nizsza od temperatury zagrzanego pólfabry¬ katu. Pierscienie do tloczenia moga byc zakladane 40 do matrycy bezposrednio po odlaniu w kokili, z zachowaniem jednak niezbednych srodków zapo¬ biegajacych utracie ciepla pólfabrykatów.W matrycy, zamiast czopów stosowanych w zna¬ nym sposobie tloczenia wykonane sa otwory 2 45 (fig. 2), których ksztalt w poprzecznym przekroju odpowiada poprzecznemu przekrojowi zeberek ko¬ szyka (fig. 3) z niezbednym naddatkiem na osta¬ teczna obróbke na ich powierzchniach roboczych, zas glebokosc h tych otworów jest tak dobrana, ze 50 w plynacym pod naciskiem sily P materiale na¬ stepuje równowaga wymiany ciepla, mianowicie przyrost ciepla na skutek tarcia wewnetrznego w partiach przetlaczanego przez te otwory materialu równowazony jest utrata ciepla przy jego zetknie¬ ciu sie z zimniejszymi powierzchniami otworów formy.Optymalna wartosc wysokosci h ustala sie w zaleznosci od róznicy temperatur pólfabrykatów 5 i matrycy 1 oraz od stosunku ich do mas i prze¬ wodnosci cieplnej. Doswiadczenia wykazaly, ze tylko przy zachowaniu cieplnej równowagi w ma¬ teriale przetlaczanym otrzymuje sie dobre wyniki, w przeciwnym razie zeberka urywaja sie przy 65 55 60 usuwaniu koszyka z matrycy. Pod otworami 2 ma¬ trycy znajduja sie kanaly 7, których glebokosc lacznie z otworami 2 jest wieksza od calkowitej wysokosci zeberek 6 koszyka, czyli przestrzen zaj¬ mowana w matrycy przez koszyk po wytloczeniu jest od dolu otwarta.W sposobie wedlug wynalazku pólfabrykaty 5 koszyka, w przekroju wzdluznym maja ksztalt niesymetrycznego trapezu, w którym kat a pochy¬ lenia bocznej powierzchni na wewnetrznej two¬ rzacej jest wiekszy od kata (3 pochylenia na two¬ rzacej zewnetrznej. Róznica tych katów uwarun¬ kowana jest niesymetrycznym ksztaltem przekro¬ ju poprzecznego zeberek, mianowicie grubosc ich na obwodzie zewnetrznym jest wieksza niz na ob¬ wodzie wewnetrznym, zatem zewnetrzna czesc przekroju zeberka, liczac od kola podzialkowego, ma wieksza powierzchnie od czesci wewnetrznej, czyli zeberka na zewnatrz od tego kola wymagaja wiecej materialu, co uwzglednione zostalo w róz¬ nicy katów.Przebieg tloczenia koszyków sposobem wedlug wynalazku jest nastepujacy: do pierscieniowego kanalu 4 matrycy 1 zaklada sie goracy pierscien 5 i wywiera sie odpowiedni nacisk na ten pierscien za pomoca stempla 3. Stempel ten w przekroju poprzecznym jest dostosowany ksztaltem i wymia¬ rami do kanalu 4 w matrycy 1, co zapobiega wy¬ plywaniu materialu koszyka z kanalu na zewnatrz.Naciskany odpowiednio duza sila P material pól¬ fabrykatu zaczyna plynac wspólbieznie z ruchem stempla 3 i ma moznosc wydostawania sie z zamknietej stemplem 5 przestrzeni kanalu 4 je¬ dynie przez otwory 2, przy czym plynacy material, przeciskany przez te otwory przybiera ich ksztalt, a bezposrednio za otworami 2 zaczyna krzepnac w otwartej przestrzeni kanalów 7, po czym koszyk moze byc usuniety z matrycy przy pomocy wypy- chaczy umieszczonych w otworach 8 matrycy.Nieznaczne wyplywki materialu, uwarunkowan2 jedynie rodzajem pasowania stempla 3 w kanale 4, maja postac cienkich blaszek o grubosci 0,2-^- -J-0,4 mm, co w porównaniu z wyplywkami w znanym sposobie tloczenia koszyków, w którym grubosc tych wyplywek wynosi 2-=-3 mm, daje znaczne podwyzszenie uzysku materialu i reduk¬ cje obróbki skrawaniem. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytlaczania masywnych koszyków z metali kolorowych do lozysk tocznych, zwlaszcza do lozysk waleczkowych, na goraco w podgrzanej matrycy, polegajacy na przetlaczaniu pólfabryka¬ tów wyjsciowych w postaci pierscieni o przekroju trapezowym, znamienny tym, ze formowanie ze¬ berek (6) koszyka w matrycy (1) przeprowadza sie w drodze przeciskania materialu pólfabrykatów pierscieniowych (5) przez ksztaltowe otwory (2) o przekroju poprzecznym odpowiadajacym ksztal¬ towi przekroju poprzecznego zeberek (6) z odpo¬ wiednim naddatkiem materialu na obróbke, przy czym proces tloczenia przeprowadza sie w warun¬ kach zapewniajacych równowage wymiany ciepla65617 w partiach przetlaczanego przez otwory (2) mate¬ rialu, dzieki czemu przyrost ciepla w materiale na skutek tarcia wewnetrznego jest równowazony utrata ciepla w tym materiale w zetknieciu jego z zimniejszymi sciankami otworów (2) w matry¬ cy (1). 6

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do tloczenia stosuje sie pierscienie (5) o przekroju niesymetrycznego trapezu, w którym kat (a) po¬ chylenia tworzacej wewnetrznej jest wiekszy od kata ((3) pochylenia tworzacej scianki zewnetrznej tego pierscienia. PL PL