Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.111.1972 64740 KI. 46 c, 59/12 MKP F 02 m, 59/12 fC2 UKD Urzedu FW8ki*j fc Wspóltwórcy wynalazku Jan Krysinski, Slawomir Wieczorkowski i Kazimierz Piasecki Wspólwlasciciele patentu: Politechnika Lódzka, Lódz (Polska) Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego, Wroclaw (Polska) Nurnikowa pompa paliwowa Przedmiotem wynalazku jest nurnikowa pompa paliwowa o malej wydajnosci.Znane nurnikowe pompy paliwowe o malej wy¬ dajnosci posiadaja najczesciej wirnik podparty jednostronnie, w którym znajduja sie nurniki sliz¬ gajace sie po krzywce i bedace pod dzialaniem sprezyn dociskajacych, wykonujace przy obrocie wirnika ruch posuwisto-zwrotny. Nurniki zasysa¬ ja paliwo z jednego wyciecia wykonanego w czo¬ lowej plaszczyznie kolektora rozdzielczego i tlocza go do drugiego wyciecia wykonanego takze na czo¬ lowej plaszczyznie kolektora rozdzielczego.Wada znanych nurnikowych pomp paliwowych o malej wydajnosci jest to, ze nie moga one pra¬ cowac przy wysokim cisnieniu paliwa, a przy ni¬ skich cisnieniach tloczenia posiadaja niekorzystne warunki smarowania na plaszczyznie wspólpracy wirnika z kolektorem.Powyzsza wada wynika z faktu, ze przy malej liczbie nurników, limitowanej wydajnoscia pompy, sila odpychajaca wirnik od kolektora jest na tyle duza, ze wymaga stosowania dodatkowo sztywnych sprezyn celem jej zrównowazenia. Zrównowazenie to wystepuje tylko do okreslonej wartosci cisnie¬ nia tloczenia, zas po przekroczeniu tej wartosci na¬ stepuje oderwanie wirnika pompy od kolektora rozdzielczego i gwaltowny spadek sprawnosci wo- lumetrycznej pompy.Dodatkowa niedogodnoscia takiego rozwiazania konstrukcyjnego jest wystepowanie najwiekszych nacisków na plaszczyznie wspólpracy wirnika z kolektorem przy niskich cisnieniach tloczenia, a wiec przy najgorszych warunkach smarowania, co powoduje czeste zacieranie sie nieobciazonej pompy.Inna wada znanych nurnikowych pomp paliwo¬ wych jest tendencja do zacierania sie w lozysku, w którym obraca sie wirnik, oraz na plaszczyznie wspólpracy wirnika z kolektorem. Zacieranie to wynika z niekorzystnego rozkladu nacisków, spo¬ wodowanych niepokrywaniem sie osi czopa wirni¬ ka z osia lozyska w granicach luzu lozyskowego oraz poteguje sie przez niekorzystne warunki sma¬ rowania przy niskich cisnieniach tloczenia.Celem wynalazku jest konstrukcja nurnikowej pompy paliwowej, zmniejszajaca niedogodnosci konstrukcji pomp znanych.Cel ten osiagnieto zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze nurnikowa pompa paliwowa, wyposazo¬ na w wirnik z nurnikami zasysajacymi i tloczacy¬ mi paliwo podparty na dwóch slizgowych lozys¬ kach, z których jedno umieszczone jest w korpu¬ sie pompy, zas drugie w pokrywie korpusu, przy czym kolektor z wycieciami tlocznym i ssacym sta¬ nowi kolnierz lozyska umieszczonego w korpusie, posiada kanaly promieniowy i przebiegajacy wy¬ konany wzdluz osi wirnika, laczace wyciecie tlocz¬ ne z przestrzenia ograniczona czolem czopa wirni¬ ka, wewnetrzna powierzchnia lozyska umieszczo¬ nego wT pokrywie i sama pokrywa. Rozwiazanie 6474064740 takie zapewnia hydrauliczne zrównowazenie sil dzialajacych na wirnik. W miare wzrostu cisnie¬ nia tloczenia rosnie sila dzialajaca na czolo czopa wirnika dociskajaca wirnik do kolektora rozdziel¬ czego i nie powstaje zjawisko odrywania wirnika 5 oraz spadku sprawnosci wolumentarycznej pompy.Nadto zmiana nacisków na powierzchni wspól¬ pracy wirnika z kolektorem jest korzystna ze wzgledu na warunki smarowania, to znaczy naciski maleja przy spadku cisnienia tloczenia i rosna 10 przy jego wzroscie.Dzieki podparciu pompy na dwóch lozyskach osie geometryczne lozysk i wirnika pokrywaja sie co zapobiega zacieraniu sie czopów w lozyskach.W pokrywie korpusu pompy umieszczony jest 15 zawór przelewowy polaczony kanalem z przestrze¬ nia pompy, która laczy sie ze zbiornikiem paliwa.Przy wzroscie cisnienia ponad wartosc dopuszczal¬ na zawór ten otwiera sie upuszczajac paliwo do przestrzeni ssacej. 20 Przedmiot wynalazku zostal przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym przedstawiono pompe w przekroju osiowym.Wirnik 1 pompy wedlug wynalazku podparty jest w dwóch lozyskach 2 i 3. Lozysko 2 osadzone 25 jest w korpusie 4 pompy, zas lozysko 3 w pokry¬ wie 5 korpusu 4. W otworach wykonanych w wir¬ niku 1 umieszczone sa nurniki 6 obciazone sprezy¬ nami 7 stykajace sie za posrednictwem kulki 8 i stopki 9 z krzywka 10 zamocowana do pokrywy 5.Powierzchnia czolowa wirnika 1 opiera sie o czo- . lowa powierzchnie kolektora stanowiacego kolnierz lozyska 2. Wzdluz osi wirnika 1 wykonany jest nieprzelotowy otwór od strony lozyska 3. Z otwo¬ rem tym laczy sie otwór promieniowy wykonany w wirniku 1 na wysokosci lozyska 2 stykajacy sie z kanalem wykonanym w lozysku 2, które polaczo¬ ne jest z kolei wycieciem tlocznym, wycietym na powierzchni czolowej lozyska 2, w ksztalcie luko¬ wym mniejszym niz polowa obwodu.Wyciecie tloczne polaczne jest dodatkowo kana lem, nie pokazanym na rysunku, z elementem za¬ silanym na przyklad wtryskiwaczem komory spa¬ lania. Z przestrzenia ograniczona korpusem 4 wirnikiem 1 oraz pokrywa 5 polaczony jest prze¬ wodem, nie pokazanym na rysunku, zbiornik pali¬ wa. Przestrzen ta laczy sie kanalem, wykonanym promieniowo w kolnierzu lozyska 2 z wycieciem ssacym, wycietym na powierzchni czolowej lozy¬ ska 2, stanowiacym lustrzane odbicie wyciecia 50 tlocznego. Wzdluz osi geometrycznej pokrywy 5 wykonany jest otwór, w którym zamocowany jest 40 zawór przelewowy 11 polaczony kanalem wykona¬ nym w pokrywie 5 z przestrzenia, która laczy sie ze zbiornikiem paliwa.Czolo czopa wirnika 1, w którym znajduje sie wylot otworu osiowego, powierzchnia wewnetrzna lozyska 3 oraz czesc powierzchni pokrywy 5, ograniczaja przestrzen polaczona wyzej opisanymi kanalami i wycieciem tlocznym wykonanym na czolowej powierzchni kolnierza lozyska 2.Dzialanie pompy wedlug wynalazku jest naste¬ pujace. Paliwo z przestrzeni polaczonej ze zbior¬ nikiem dostaje sie kanalem do wyciecia ssacego, wykonanego w kolnierzu lozyska 2, skad z kolei dostaje sie do cylindrów nurników 6. Przy suwie tlocznym nurnika 6 paliwo o podwyzszonym cis¬ nieniu doprowadzane jest do wyciecia tlocznego, skad odprowadzane jest do zasilanego elementu na przyklad wtryskiwacza komory spalania. Jed¬ noczesnie paliwo o cisnieniu tloczenia, kanalami wykonanymi w wirniku 1, dostaje sie do prze¬ strzeni ograniczonej miedzy innymi czolem czopa wirnika 1 powodujac powstawanie sily osiowej do¬ ciskajacej wirnik 1 do kolektora stanowiacego kol¬ nierz lozyska 2.Konstrukcja pompy wedlug wynalazku pozwala na uzyskanie wysokich cisnien tloczenia przy bra¬ ku tendencji pompy do zacierania sie, jednoczesnie pompa charakteryzuje sie prosta i zwarta budowa oraz duza zywotnoscia pracy. PL