Opis wzoru Przedmiotem wzoru u zytkowego jest monolityczny blok krzy zownicy dla rozjazdów i skrzy zowa n nawierzchni torowej, zw laszcza kolejowej. Rozjazdy oraz cz esci skrzy zowa n kolejowych, zawieraj ace szyny skrzyd lowe, dziobowe, mono- lityczny blok krzy zownicy z uformowanym w nim dziobem, gardziel a i elementami (odcinkami) tocz- nych powierzchni skrzyd lowych oraz zaopatrzone we wloty krzy zownicy od strony szyn dziobowych, znane s a na przyk lad z opisów patentowych PL.98554, PL.122894 i PL.131267. W opisie patentowym PL.98554 ujawniono krzy zownic e lukow a rozjazdu kolejowego, z lo zon a z szyn skrzyd lowych, dziobowych i jednolitego dzioba. Krzy zownica ma cz esc dzioba, gardziel i obrze- ze szyn skrzyd lowych wykonane jako monolityczny blok z materia lu odpornego na scieranie i uderze- nia, na tej szeroko sci i d lugo sci g lówek, po których tocz a si e ko la taboru. Pozosta la cz esc dzioba, szyny skrzyd lowe o zmniejszonej szeroko sci g lówek oraz wloty krzy zownicy od strony szyn dziobo- wych, utworzone s a z elementów szynowych dopasowanych do bloku krzy zownicy i po laczonych w jedn a ca losc przy u zyciu gwintowych elementów z lacznych. Znane z opisów patentowych PL.122894 i PL.131267 krzy zownice dla rozjazdów i skrzy zowa n kolejowych zawieraj a jednolity blok o monolitycznym korpusie z materia lu odpornego na scieranie i uderzenia. Bloki znanych krzy zownic maj a z obu stron ko ncówki o profilu znormalizowanych szyn. Do wspomnianych ko ncówek przytwierdzone s a przez spawanie lub zgrzewanie znane szyny skrzy- d lowe oraz szyny dziobowe. Górna powierzchnia monolitycznych bloków zawiera dziób i zlobki, od- dzielajace dziób od uformowanych w bloku elementów skrzyd lowych, tworz acych toczne powierzchnie dla kó l taboru, przy czym elementy skrzyd lowe przechodz a ku dziobowi we wloty krzy zownicy i zako n- czone s a w pobli zu podstawy jej dzioba. Realizacja rozjazdów lub skrzy zowa n przy u zyciu tych znanych bloków krzy zownic nie wymaga w zasadzie u zycia dodatkowych elementów szynowych, poza szynami skrzyd lowymi oraz dziobowymi. Wed lug opisanych wy zej znanych rozwi aza n, monolityczne bloki krzy zownic wykonuje si e z ma- teria lów odpornych na scieranie i uderzenia, zazwyczaj staliwa manganowego, a wi ec z materia lów dro zszych i trudniej obrabialnych od materia lów u zywanych powszechnie na elementy szynowe roz- jazdów lub skrzy zowa n. Celem wzoru jest opracowanie takiej konstrukcji monolitycznego bloku krzy zownicy, aby mo zna by lo przy jej wykonaniu ograniczy c zu zycie materia lu odpornego na scieranie i uderzenia, a równo- cze snie ograniczy c u zycie dodatkowych elementów do realizacji rozjazdów lub skrzy zowa n z wyko- rzystaniem tak opracowanego bloku krzy zownicy. Te dwa, sformu lowane przeciwstawnie zagadnienia techniczne rozwi azano dzi eki zwezeniu bloku oraz skróceniu wlotów krzy zownicy. Zgodnie ze wzorem, blok krzy zownicy maj acy posta c monolitu, zaopatrzony z obu stron w ko n- cówki o profilu znormalizowanych szyn, którego górna powierzchnia zawiera dziób i zlobki krzy zowni- cowe, wyznaczaj ace gardziel oraz oddzielaj ace dziób od uformowanych w bloku elementów skrzyd lo- wych, które to elementy tworz a powierzchnie toczne dla kó l taboru, za s ku dziobowi przechodz a we wloty krzy zownicy, charakteryzuje si e tym, ze uformowane w bloku elementy skrzyd lowe s a po obu bokach bloku zako nczone uskokami usytuowanymi w obr ebie dzioba krzy zownicy, przy czym dolna powierzchnia bloku krzy zownicy jest p laska. Wspomniane uskoki, po zabudowaniu bloku krzy zownicy wed lug wzoru w rozje zdzie lub skrzy- zowaniu, wspó lpracuj a z kierownicami usytuowanymi na przed lu zeniu elementów skrzyd lowych i wy- znaczaj acymi zako nczenia wlotów krzy zownicy, przy czym wspomniane kierownice s a odr ebnymi od bloku elementami, uformowanymi ze stalowych kszta ltowników. Blok krzy zownicy wed lug wzoru w pe lni realizuje postawione zagadnienia techniczne. Ma prost a konstrukcj e, jest latwy do wykonania i wygodny w u zyciu przy budowie nawierzchni torowej. Okre slenie miejsca usytuowania uskoków elementów skrzyd lowych wzgl edem ostrza dzioba jest uwarunkowane wymaganiami technicznymi stawianymi konstrukcji ca lej krzy zownicy, zawieraj acej monolityczny blok i stanowi wy lacznie przedmiot in zynierskiej optymalizacji obliczeniowej, zwi azanej z osi agni eciem wymaganych wska zników wytrzyma lo sciowych wlotów krzy zownicy. Jak potwierdzi ly obserwacje, znane elementy skrzyd lowe, uformowane w odpornym na sciera- nie i uderzenia monolitycznym bloku, które oprócz powierzchni tocznych tworz a wloty krzy zownicy, zu zywaj a si e blisko zako ncze n wlotów stosunkowo najwolniej, zatem skrócenie i wyprofilowanie ko n-PL 64 288 Y1 3 ców elementów skrzyd lowych tak, jak to rozwi azuje wzór, nie ma istotnego wp lywu na trwa losc krzy- zownicy. Wykonanie rozjazdu lub skrzy zowania przy u zyciu bloku krzy zownicy, b ed acego przedmiotem wzoru wymaga zespolenia w znany sposób, na przyk lad przez zgrzewanie, znormalizowanych szyn z ko ncówkami bloku oraz oparcia o uskoki na ko ncach elementów skrzyd lowych jedynie dwóch sto- sunkowo krótkich kierownic ze stalowych kszta ltowników, wyznaczaj acych zako nczenia wlotów krzy- zownicy i przytwierdzenia ich znanymi elementami zlacznymi do elementów wsporczych sprz egni e- tych z blokiem. S a to wi ec czynno sci znacznie mniej uci azliwe i pracoch lonne ni z laczenie z blokiem elementami z lacznymi wielu elementów szynowych, przewidziane w opisanym wy zej znanym rozwi a- zaniu krzy zownicy. Przedmiot wzoru uwidoczniono na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z góry bloku krzy zownicy, fig. 2 - poprzeczny przekrój A-A na fig. 1, fig. 3 - poprzeczny przekrój B-B na fig. 1, a fig. 4 - poprzeczny przekrój C-C na fig. 1. Blok krzy zownicy stanowi jednolit a, monolityczn a cz es c rozjazdu lub skrzy zowania nawierzchni torowej i wykonany jest z materia lu odpornego na scieranie oraz uderzenia, na przyk lad staliwa man- ganowego lub stali powierzchniowo ulepszonej. Wed lug wzoru blok krzy zownicy ma z jednej strony dwie pierwsze ko ncówki 1 o profilu znorma- lizowanych szyn, s lu zace do przytwierdzania znanych szyn skrzyd lowych, przyk ladowo szyn skrzy- d lowych krzy zownicy prostej rozjazdu. Z drugiej strony blok zaopatrzony jest w dwie drugie ko ncówki 2 o profilu znormalizowanych szyn, s luzace do przytwierdzania znanych szyn dziobowych. Górna powierzchnia bloku zawiera dziób 3 i zlobki krzy zownicowe 4, które wyznaczaj a gar- dziel 5 oraz oddzielaj a dziób 3 od uformowanych w bloku elementów skrzyd lowych 6. Elementy skrzyd lowe 6 tworz a powierzchnie toczne dla kó l taboru, za s ku dziobowi 3 przecho- dz a we wloty 7, przy czym po obu bokach bloku elementy skrzyd lowe 6 zako nczone s a uskokami 8 w obr ebie dzioba 3 krzy zownicy. Wzajemne usytuowanie uskoków 8 oraz ostrza dzioba 3 jest uwarunkowane wymaganiami technicznymi stawianymi konstrukcji ca lej krzy zownicy i wi aze si e przede wszystkim z konieczno scia utrzymania wska zników wytrzyma lo sciowych dla wlotów 7 krzy zownicy nie ni zszych od za lo zonych. Blok krzy zownicy ma p lask a powierzchnie doln a. Ponadto dla latwego zrealizowania skrzy zo- wania lub rozjazdu z u zyciem bloku krzy zownicy wed lug wzoru, blok ma na obu bokach miejscowe wn eki 9, s lu zace do przytwierdzania go znanymi w kolejnictwie elementami mocuj acymi do znanych zebrowych podk ladek i podk ladek podrozjazdnic. Przy realizacji przyk ladowego rozjazdu z u zyciem bloku krzy zownicy wed lug wzoru, po obu bo- kach bloku i w odst epie od niego przytwierdza si e, powszechnie stosowanymi w kolejnictwie elemen- tami, dwa stosunkowo krótkie stalowe kszta ltowniki, tworz ace znane kierownice i wyznaczaj ace za- ko nczenia wlotów 7 krzy zownicy. Kierownice te umieszcza si e na przed lu zeniach elementów skrzyd lowych 6, a ich czo la wspiera sie o uskoki 8 bloku. PL PL