Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.Y.1967 (P 120 479) 4.XI.1971 63845 KI. 39 a4,1/10 MKP B 29 f, 1/10 Twórca wynalazku: Mark Hubel Wlasciciel patentu: Aro Plastic Building Supplies Limited, Londyn (Wielka Bry¬ tania) Sposób formowania wtryskowego elementów ramy wypelniajacej otwory w budynkach, w szczególnosci oscieznic i skrzydel okien¬ nych oraz forma wtryskowa do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób formowania wtry¬ skowego elementów ramy wypelniajacej otwory w bu¬ dynkach, w szczególnosci oscieznic i skrzydel okiennych oraz forma wtryskowa do stosowania tego sposobu.Dotychczas stosowane sposoby wykonywania ram po¬ legaly na laczeniu, na przyklad przez spawanie, elemen¬ tów metalowych, uzyskanych metodami tradycyjnymi, na przyklad przez walcowanie.Wada dotychczas stosowanych sposobów jest mala trwalosc elementów ramy oraz koniecznosc regularnych i pracochlonnych zabiegów konserwacyjnych.Celem wynalazku jest uzyskanie zwiekszenia trwalo¬ sci ram wypelniajacych otwory w budynkach oraz zmniejszenie do niezbednego minimum prac konserwa¬ cyjnych.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie sposobu wykonania gotowych elementów metalowych, pokrytych warstwa tworzywa termoplastycznego podczas jednego procesu technologicznego oraz przez opracowanie odpo¬ wiedniej formy wtryskowej.Wedlug wynalazku wprowadza sie zamkniety rdzen metalowy do gniazda formy wtryskowej, przy czym rdzen utrzymuje sie w tym gniezdzie w pewnym odste¬ pie od jego scianek przy pomocy wstawek dystansowych na przyklad trzpieni. Nastepnie do gniazda formy wtry¬ skuje sie ciekle tworzywo termoplastyczne, na przyklad polichlorek winylu, kopolimer butadienu z akrylonitry¬ lem i styrenem, polietylen lub kopolimer schlorowane- go etylenu z polichlorkiem winylu, po czym usuwa sie wstawki dystansowe. Rdzen utrzymywany jest w gniez- 10 15 20 25 30 dzie przez ciekle tworzywo, które wypelnia przestrzen, powstala przez usuniecie wstawek dystansowych i otacza scisla warstwa cala zewnetrzna powierzchnie rdzenia.Wstawki dystansowe, ustalajace rdzen w gniezdzie sa don wprowadzane oraz usuwane przy pomocy urzadze¬ nia z napedem hydraulicznym.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku sklada sie z formy wtryskowej z gniazdem, w którym osadza sie rdzen metalowy i w czasie wtryskiwania plyn¬ nego tworzywa osadzony w tym gniezdzie, z ustalaja¬ cych rdzen w polozeniu oddalonym od scianek gniazda wstawek dystansowych, wsuwanych i wysuwanych z gniazda przy pomocy urzadzenia z napedem hydraulicz¬ nym.Element ramy wypelniajacej otwory w budynkach, wykonany sposobem i przy pomocy urzadzenia wedlug wynalazku ma rdzen metalowy, otoczony ze wszystkich stron warstwa tworzywa syntetycznego, przy czym two¬ rzywo to jest nalozone w taki sposób, by kazde odgale¬ zienie elementu ramy mialo odpowiedni przekrój po¬ przeczny oraz by zabezpieczalo rdzen przed zniszcze¬ niem. W najkorzystniejszym przypadku rdzen metalowy wewnatrz pusty otoczony jest warstwa polichlorku wi¬ nylu.Element ramy wypelniajacej otwory w budynkach wy¬ konany wedlug wynalazku metoda formowania wtrysko¬ wego ma rdzen calkowicie otoczony warstwa tworzywa termoplastycznego, przy czym w warstwie tej nie ma zadnych zlacz, wykonywanych po formowaniu, a wiec nie ma punktów nieciaglosci w warstwie tworzywa, po- €38453 63845 4 przez które moglaby przedostac sie do rdzenia wilgoc atmosferyczna lub inne zanieczyszczenia i spowodowac jego korozje lub uszkodzenie. Element taki szczególnie nadaje sie wiec do zainstalowania w miejscach narazo¬ nych na wplywy atmosferyczne, przy czym niepotrzebne jest jakiekolwiek dodatkowe jego zabezpieczanie, na przyklad pokrywanie farba, co wymaga okresowej kon¬ serwacji.Jakkolwiek wynalazek moze miec ogólne zastosowa¬ nie do wykonywania ram wypelniajacych otwory w bu¬ dynkach, na przyklad o charakterze portalowym do otworów drzwiowych, to w szczególnosci nadaje sie on do wyrobu oscieznic i skrzydel okiennych i z tego wzgledu jest on opisany w nawiazaniu do tego zastoso¬ wania.Wedlug jednego z przykladów wykonania wynalazku, rama wypelniajaca prostokatny otwór okienny ma me¬ talowy rdzen, w postaci pustego wewnatrz metalowego ksztaltownika calkowicie otoczonego warstwa polichlor¬ ku winylu.Przedmiot wynalazku jest tytulem przykladu przed¬ stawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku z boku czesc ramy i forme wtryskowa z wyjety¬ mi czesciami, fig. 2 — forme wtryskowa w przekroju wzdluz linii II—II na fig. 1, fig. 3 i 4 przedstawiaja w przekroju szczególy formy wtryskowej, a fig. 5 przed¬ stawia w przekroju poprzecznym okno ze skrzydlami o srodkowej osi obrotu.Pokazana na fig. 1 i 2 forma wtryskowa sklada sie z korpusu z prostokatnych plyt oporowych 1 i 2, maja¬ cych odpowiednio cztery pary ograniczników 3 i 4, usy¬ tuowanych wokól krawedzi plyt i unieruchomionych za pomoca klocków 5, osadzonych w zaglebieniach plyt 1 i 2 i ograniczników 3 i 4. Ograniczniki te sa równiez wzajemnie unieruchomione przy pomocy klinów ustala¬ jacych 7, umieszczonych w zaglebieniach 8. Kliny usta¬ lajace 7 i zaglebienia 8 w ogranicznikach 4 maja zauko- sowane krawedzie dla ulatwienia otwarcia i zamkniecia formy.W korpusie formy wtryskowej znajduja sie dwie pro¬ stokatne plyty 9 i 10, z wykonanymi na stykajacych sie z soba powierzchniach kanalami doplywowymi 11. Na przeciwleglych powierzchniach plyt 9 i 10, opierajacych sie o plyty oporowe 1 i 2 wykonane sa kanaly 12 do przeplywu wody chlodzacej. Krawedzie plyt 9 i 10 sa odpowiednio oddalone od ograniczników 3 i 4 przy po¬ mocy czterech wzajemnie wspólpracujacych par wkladek 13 i 14, tworzacych gniazdo formy wtryskowej. Kazda z wkladek 13 formy ma plytki rowek 15, przebiegajacy wzdluz niej. Rowek ten styka sie z nieco wezszym od rowka 15 zaglebieniem we wkladkach 14 formy, przez co powstaje gniazdo 16, do którego, po umieszczeniu w nim pustego wewnatrz rdzenia 17, wtryskiwane jest cie¬ kle tworzywo termoplastyczne, na przyklad polichlorek winylu, oblewajac rdzen. Dzieki temu otrzymuje sie wyrób z kolnierzami, uksztaltowanymi w rowkach 15.Wspólpracujace powierzchnie formy maja tez kanaly 18, laczace gniazdo 16 z kanalami doplywowymi 11. Na przeciwleglych powierzchniach wkladek 13 i 14 formy, wspólpracujacych z plytami oporowymi 1 i 2 znajduja sie kanaly 19 dla przeplywu wody chlodzacej.W srodku plyty 2 i plyty 10 znajduje sie tuleja wle¬ wowa 20 umocowana za pomoca pierscienia 21, wkreco¬ nego do zaglebienia 22 w plycie oporowej 2. Tuleja wlewowa 20 ma gniazdo 23, w którym osadzona jest dysza wtryskarki oraz zaopatrzona jest w centralny ka¬ nal wlewowy 24 laczacy sie z kanalami doplywowy¬ mi 11.Wokól tulei wlewowej 20 w miejscu, gdzie jest ona. osadzona w plycie 10 wykonano pierscieniowy kanal 25 dla przeplywu wody chlodzacej. Kanaly 12, 19 i 25 po¬ laczone sa za pomoca przewodów, nie pokazanych na rysunku, ze zródlem wody chlodzacej o regulowanej temperaturze. Po przeciwnej stronie tulei wlewowej 20 znajduje sie sworzen 26, na który dziala sprezyna 27 w komorze 28 w plytach 1 i 9 w kierunku otwarcia prze¬ lotu miedzy kanalem wlewowym 24 a kanalami doply¬ wowymi 11. Sworzen 26 mozna wcisnac, zamykajac ten przelot. Miedzy plytami przewidziane sa uszczelki 29, zabezpieczajace przed przeciekami wody, wzglednie tworzywa termoplastycznego.Na fig. 3 pokazano jedno z szeregu urzadzen, sluza¬ cych do otwierania formy. Kazde z tych urzadzen skla¬ da sie z dwóch tloczków 30 przesuwajacych sie w otwo¬ rach 31, znajdujacych sie we wkladkach 14 i stykaja¬ cych sie czolowo ze wspólpracujaca powierzchnia wkla¬ dek 13.Tloczki znajduja sie pod dzialaniem sprezyn 32, osa¬ dzonych na trzonie 33 w komorze 34. Wolny koniec kazdego trzonu 33 prowadzony jest w otworze 35 plytki 36, wkreconej na gwint we wglebienie 37 plyty 2.Na fig. 4 pokazano jedno z szeregu urzadzen, roz¬ mieszczonych wzdluz kazdej z wkladek 14 formy, sluza¬ cych do ustalenia polozenia rdzenia 17 w gniezdzie 16 w poczatkowej fazie formowania.Urzadzenia te uruchamiane sa hydraulicznie lub pneu¬ matycznie. Stanowia je tloczki 38, poruszajace trzpienie dystansowe 39, które ustalaja polozenie rdzenia 17 wzgledem scianek gniazda. Tloczek 38 porusza sie w komorze 40 pod wplywem cisnienia czynnika hydrau¬ licznego lub pneumatycznego, doprowadzanego jednym z dwu przewodów 41.Fig. 5 przedstawia okno o srodkowej osi obrotu, w którym oszklone obrotowe skrzydlo 42 oraz oscieznica 43 wykonane zostaly sposobem wedlug wynalazku.Skrzydlo 42 ma wewnetrzne krawedzie 44 przystoso¬ wane do oszklenia i zewnetrzne krawedzie 45 i 46 za¬ bezpieczajace przed wplywami atmosferycznymi i przy¬ stosowane do wspólpracy z oscieznica 43. Oscieznica 43 ma wewnetrzne krawedzie 47 i 48 zabezpieczajace przed wplywami atmosferycznymi i przystosowane do wspól¬ pracy ze skrzydlem 42 oraz zewnetrzne krawedzie 49, sluzace do zamocowania oscieznicy 43 w otworze w scianie 50. Szklo w skrzydle 42 oznaczone jest liczba 51, a do umocowania oscieznicy 43 w otworze sciennym sluza wkrety 52.Do rdzenia 17 moga byc przymocowane okucia, jak zawiasy czy sworznie, pozwalajace na obrót okna. Za¬ wiasy te osloniete zostaja warstewka tworzywa termo¬ plastycznego podczas wtryskiwania, dzieki czemu unie¬ mozliwiony jest dostep do rdzenia czynników atmosfe¬ rycznych, co byloby nie do unikniecia przy mocowaniu okuc po wykonaniu wyrobu. W przypadku elementu ramy ograniczajacej otwór okienny, przeznaczonego da obrotowego zamocowania na sworzniu, w rdzeniu 17 moga byc osadzone tulejki, które zostaja calkowicie po¬ kryte warstwa tworzywa termoplastycznego podczas wtryskiwania. Równiez wystepy mocujace dla oku6 okiennych moga byc umocowane do rdzenia 17 w spo- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 /5 63845 6 sób, pozwalajacy na pokrycie ich tworzywem podczas wtryskiwania.Rdzen 17 moze byc tez zaopatrzony w sruby lub inne elementy, do których po pokryciu rdzenia warstewka tworzywa, przymocowane beda okucia. Wówczas wtry¬ skiwanie przeprowadzane jest w taki sposób, by pozo¬ stawic niepokryte tworzywem termoplastycznym kon¬ cówki srub lub innych elementów sluzacych do przy¬ mocowania okuc itp. Rdzen 17 moze byc równiez za¬ opatrzony w odpowiednio usytuowane otwory. Otwory te moga byc gwintowane i podczas wtryskiwania pozo¬ stawia sie otwór w warstwie tworzywa nad odpowiada¬ jacym mu kazdym otworem w rdzeniu, lub, jezeli to konieczne, latwy do odlamania krazek tworzywa nad odpowiednimi otworami w rdzeniu, dzieki czemu mozna umiescic w otworze srube do zamocowania okucia. Al¬ ternatywnie, gwintowane otwory moga byc wykonane czesciowo w tworzywie, wypelniajacym otwory w rdze¬ niu 17.Rdzen, który jest najkorzystniej pustym wewnatrz metalowym ksztaltownikiem o przekroju prostokatnym, otrzymany jest przez wytlaczanie, wyciskanie lub walco¬ wanie. Najlepszym materialem na rdzen jest stal, ze wzgledu na jej przydatnosc do wspólpracy z polichlor¬ kiem winylu, jednakze rdzen moze byc wykonany rów¬ niez z innych metali, które moga wspólpracowac z od¬ powiednio dobranym tworzywem termoplastycznym.Otwór, wykonany w budynku i wypelniony rama okienna, wykonana wedlug wynalazku, moze byc po¬ dzielony na poszczególne pola okienne przy pomocy szczebli i ramiaków, przy czym elementy takie formo¬ wane sa lacznie z zasadnicza rama i wykonane sa z od¬ powiednich czesci rdzeniowych poprzez polaczenie ich z rdzeniem ramy przed rozpoczeciem wtryskiwania, któ¬ re oczywiscie nalezy przeprowadzic w sposób, zapewnia¬ jacy calkowite laczne pokrycie szczebliny i/lub ramiaka oraz wlasciwego rdzenia tworzywem syntetycznym. 10 15 20 25 30 35 Zlozona rama okienna, w razie potrzeby moze byc zestawiona z kliku elementów wykonanych w sposób wyzej opisany i polaczonych ze soba za pomoca spe¬ cjalnych listew, pokrytych tworzywem syntetycznym. Li¬ stwy te moga byc polaczone z elementami ramy na przyklad przez przyspawanie tworzywa pokrywajacego listwe d6 tworzywa elementów ramy metoda miejscowe¬ go nadtopienia tego tworzywa.Elementy ramy wypelniajacej otwory okienne wedlug wynalazku moga byc przystosowane do oszklenia przy uzyciu jednej lub wielu tafli szklanych. PL