Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IX.1971 63743 KI. 84 c, 7/08 MKP E 02 d, 7/08 UKD 624.155.15 Twórca wynalazku: Eugeniusz Toczyski Wlasciciel patentu: Biuro Konstrukcyjno-Technologiczne Maszyn i Urzadzen Budowlanych, Warszawa (Polska) Uklad sterowania mlota wolnospadowego Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania mlota wolnospadowego stosowanego w kafarach, zwlaszcza do pali formowanych w gruncie.W znanych mlotach wolnospadowych cykl pra¬ cy sklada sie z dwóch faz: podnoszenie mlota na wymagana wysokosc i swobodnego spadku. Przy wlaczonym sprzegle nastepuje nawijanie sie liny na beben czyli podnoszenie mlota, a przy wyla¬ czonym beben obracany jest przez mlot za posred¬ nictwem liny w kierunku na opuszczenie. Do wla¬ czania i wylaczania sprzegla stosowane sa uklady hydrauliczne, pneumatyczne oraz mechanizmy dzwigniowe. We wszystkich jednak przypadkach sterowanie odbywa sie recznie za pomoca odpo¬ wiednich dzwigni. Uchwycenie wlasciwego mo¬ mentu podnoszenia mlota do góry po uderzeniu, jest tu bardzo trudne. Doprowadza to do zrywa¬ nia sie liny i zmniejszenia efektu uderzenia.Zrywanie liny moze miec miejsce zarówno przy za wczesnym przechwyceniu opadajacego mlota jak i przy zbyt póznym. W pierwszym przypadku oprócz niebezpieczenstwa zerwania liny wystepu¬ je takze zmniejszenie efektu uderzenia, w dru¬ gim — efekt pojedynczego uderzenia uzyskuje sie wlasciwy, ale na skutek zbyt duzego odwiniecia sie liny z bebna tworzy sie petla na linie w po¬ blizu zawieszenia mlota. Powoduje to zrywanie sie liny w czasie podnoszenia. Poza tym wydluza sie cykl pracy mlota, a wiec takze zmniejsza sie ilosc uderzen mlota na jednostke czasu. Te powazne 2 niedogodnosci wynikajace z dotychczasowych ukla¬ dów sterowania mlota powiekszaja sie jeszcze w przypadku pograzenia rur do pali formowanych.Mlot wówczas pracuje wewnatrz rury i obserwa- 5 cja wzrokowa momentu uderzenia jest niemozli¬ wa, a na podnoszenie mlota po uslyszeniu ude¬ rzenia jest juz za pózno. Zerwanie liny, najczes¬ ciej wymaga w tym przypadku wejscia do rury o srednicy okolo 500 mm i dlugosci kilkunastu io metrów dla zawieszenia mlota. Jest to zabieg uciaz¬ liwy i niebezpieczny.Celem wynalazku jest usuniecie wad i niedo¬ godnosci ukladów sterowania mlotów wolnospado¬ wych. 15 Dla osiagniecia tego celu uklad wedlug wyna¬ lazku wyposazono w rolke sterujaca, dociskana do liny, na której zawieszony jest mlot. W momencie uderzenia mlota napiecie liny zmniejsza sie w wy¬ niku czego nastepuje przemieszczenie rolki steru- 20 jacej, a zarazem przestawienie suwaka rozdzie¬ lacza sterujacego sprzeglo. Rolka sterujaca zamo¬ cowana jest obrotowo w przesuwnej obudowie i wraz z nia dociskana stale do liny, np. za po¬ moca sprezyny. 25 Przesuwna obudowa zaopatrzona jest w zderzak, który bezposrednio przestawia suwak rozdzielacza hydraulicznego lub pneumatycznego. Zderzak moze takze oddzialywac na elektryczny lacznik drogowy powodujac zamykanie lub otwieranie obwodu 30 elektrycznego cewki rozdzielacza elektromagnetycz- 6374363743 3 . nego. Innym rozwiazaniem zamocowania rolki ste¬ rujacej jest umieszczenie jej na wychylnym ra¬ mieniu. Po polaczeniu ramienia z walkiem zaopa¬ trzonym w dzwignie, do której zamocowane jest naciagane sprezyna ciegno, nastepuje docisniecie 5 rolki do liny. Zmiana napiecia liny wywoluje od¬ chylenia ramienia wraz z rolka, a takze posrednio przesuwanie napietego ciegna.Zderzaki, polaczone z ciegnem, przestawiaja su¬ wak rozdzielacza lub dzwignie lacznika drogowego 10 powodujac wlaczanie i wylaczanie sprzegla. Za¬ równo wedlug pierwszego jak i drugiego rozwia¬ zania najkorzystniej jest umiescic rolke sterujaca w górnej czesci urzadzenia wsporczego mlota, ze wzgledu na wystepujace tu najmniejsze odchylenie 15 liny. Odchylenia te wynikaja z przesuwania sie liny wzdluz bebna, w czasie pracy mlota. Tak roz¬ wiazane sterowanie mlota pozwala na calkowite zautomatyzowanie jego pracy. Po wyposazeniu ukladu w przekaznik czasowy ustalajacy wysokosc 20 podnoszenia, praca mlota moze odbywac sie sa¬ moczynnie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia schemat ukladu sterowania mlota wol- 25 nospadowego kafara do pali formowanych, fig. 2 — schemat sterowania sprzegla mlota, fig. 3 — od¬ miane ukladu w widoku z tylu, a fig. 4 — od¬ miane w widoku z boku.Jak uwidoczniono na fig. 1—2 beben linowy 1 30 jest polaczony z napedzajacym walem 2 za pomoca hydraulicznie sterowanego sprzegla 3.Na beben nawinieta jest lina 4, na której jest zawieszony mlot 5, umieszczony w rurze obsado- wej 6. Na wiezy 7 kafara umieszczony jest kra- 35 zek wierzcholkowy 8 oraz umieszczona jest rolka 9 dociskana do liny 4 sprezyna 10. Lacznik kran¬ cowy 11 jest przesterowywany zderzakiem 12 zwia¬ zanym z przesuwna obudowa 13 rolki 9. W ukla¬ dzie sterowania hydraulicznego zainstalowano rów- 40 nolegle rozdzielacz reczny 14 i elektrohydrauliczny 15. Rozdzielacze polaczone sa ze zródlem cisnienia przewodem 16, a ze zbiornikiem przewodem 17 oraz przewodami 18 i 19 z zaworem przelaczaja¬ cym 20 i nastepnie przewodem 21 z silownikiem 45 22 sprzegla 3. Rozdzielacz 15 posiada cewke elek¬ tryczna 23.Po wlaczeniu sprzegla 3, lina 4 nawija sie na beben 1 i podnosi mlot 5. Wylaczenie sprzegla 3 zwalnia beben, a mlot spada pod wlasnym cie- 50 zarem powodujac, obrót bebna w kierunku opada¬ nia. Zmiana kierunku ruchu mlota odbywa sie sa¬ moczynnie na skutek zainstalowania w ukladzie rolki sterujacej 9 dociskanej sprezyna 10 do liny 4. W momencie uderzenia mlota, w linie 4 zmniej- 55 sza sie napiecie i nastepuje przesuniecie rolki 9 sprezyna 10. Jednoczesnie przesuwajaca sie rolka naciska zderzakiem 12 na ramie elektrycznego lacznika drogowego 11 powodujac zamkniecie ob¬ wodu elektrycznego cewki 23 rozdzielacza elektro- 6o magnetycznego 15, w wyniku czego sprzeglo 3 zaciska sie i nastepuje uruchomienie bebna 1 w kierunku podnoszenia. Wysokosc podnoszenia mlo¬ ta zostala ustalona przekaznikiem czasowym w ukladzie elektrycznym. Po okreslonym czasie prze- 65 kaznik otwiera obwód elektryczny cewki 23 umoz¬ liwiajac powrót suwaka rozdzielacza elektrohydra¬ ulicznego 15 w polozenie na opuszczenie.Po spadku mlota cykl rozpoczyna sie od nowa.Ze wzgledu na to, ze do pewnych prac wymagane jest reczne sterowanie mlota, w ukladzie obok rozdzielacza elektromagnetycznego 15 umieszczona rozdzielacz reczny 14. Obydwa rozdzielacze pola¬ czone sa równolegle do przewodów hydraulicznych 16 i 17. Przewód 16 doprowadza olej ze zródla cisnienia, a przewodem 17 olej jest odprowadzany do zbiornika. W stanie beznapieciowym cewki 23 rozdzielacza 15 i w polozeniu zerowym dzwigni rozdzielacza 14 sprzeglo 3 jest zluzowane, gdyz silownik 22 jest wówczas polaczony ze zbiornikiem.Polaczenie to nastepuje przewodem 21 przez za¬ wór przelaczajacy 20, nastepnie przewodem 18 i 19 poprzez rozdzielacz 14 lub 15 i przewód 17.Podczas pracy z uzyciem rolki sterujacej odplyw i doplyw oleju do silownika 22 nastepuje przez rozdzielacz elektrohydrauliczny 15, a przy stero¬ waniu recznym przez rozdzielacz 14. Zawór prze¬ laczajacy 20 automatycznie powoduje otwarcie przeplywu oleju do silownika 22 z rozdzielacza, który aktualnie steruje sprzeglo, przy czym za¬ wór ten jednoczesnie zabezpiecza przed przele¬ waniem sie oleju do zbiornika przez drugi roz¬ dzielacz.Odmiana wykonania ukladu sterujacego przed¬ stawiona na fig. 3 i 4 rózni sie tym od ukladu na fig. 1 i 2/ ze rolka sterujaca 9 umieszczona jest na ramieniu odchylnym 24. Ramie 24 polaczone jest z ulozyskowanym walkiem 25, na którego jednym koncu zamocowana jest dzwignia 26* Dzwignia ta jest polaczona ciegnem 27 z suwa¬ kiem 28 i dalej ze sprezyna 29 zamocowana do dolnej czesci wiezy 7. Suwak 28 zaopatrzony jest w zderzak 12.Uklad sterujacy dziala podobnie jak poprzedni z tym, ze zderzak 12 z lacznikiem drogowym 11 umieszczony zostal w dolnej czesci wiezy, co umoz¬ liwia latwiejsza regulacje i obserwacje ukladu.Podobnie jak poprzednio, w czasie uderzenia mlo¬ ta rolka 9 wraz z ramieniem 24 odchyla sie pod dzialaniem sprezyny 29, która dziala na rolke po¬ przez ciegno 27, ramie 26, walek 25 i ramie 24.Odchylenie rolki powoduje przesuniecie suwaka 28, a wraz z nim zderzaka 12 przelaczajacego dzwig¬ nie lacznika drogowego 11. Lacznik drogowy 11 wspólpracuje z rozdzielaczem elektrohydraulicz¬ nym jak w rozwiazaniu poprzednim. PL