PL63479B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 20JH.197I 63479 KI. 12 o, 11 MKP C 07 c, 69/24 Twórca wynalazku: Czeslaw Osnowski Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Przemyslowo-Handlowe „Polskie Odczynniki Chemiczne", Gliwice (Polska) Sposób wytwarzania maslanu 2-jodoetylowego i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia maslanu 2-jodoetylowego, który jest pólpro¬ duktem do syntezy odczynnika biochemicznego, jodku n-butyrylocholiny.Znany jest sposób wytwarzania maslanu 2-jo¬ doetylowego przez dzialanie bezwodnym jodowodo- rem na mieszanine kwasu maslowego i glikolu etylenowego, polegajacy na wprowadzaniu gazo¬ wego jodowodoru, wytworzonego w osobnej apa¬ raturze dzialaniem czerwonego fosforu na jod, do chlodzonej lodem mieszaniny kwasu maslowe¬ go i glikolu. Ilosc wprowadzonego jodowodoru wynosi okolo 190% wagowych w stosunku do teoretycznie potrzebnej. Jodowanie przebiega w ukladzie jednofazowym.Otrzymany po reakcji roztwór zadaje sie woda, w wyniku czego nastepuje jego rozwarstwienie, nastepnie oddziela sie faze olejowa i myje ja 2%-owym roztworem wodorotlenku sodowego, roztworem tiosiarczanu sodowego i woda, po czym destyluje pod próznia uzyskujac jasno-brunatny produkt z wydajnoscia 30—33°/0 wydajnosci teore¬ tycznej.Niedogodnoscia znanego sposobu wytwarzania maslanu 2-jodoetylowego jest mala selektywnosc reakcji syntezy. Obok pozadanego zwiazku po¬ wstaja uboczne produkty jodowania i kondensacji, ciemno zabarwione, których nie udaje sie calko¬ wicie usunac w procesie oczyszczania. Miedzy in¬ nymi tworzy sie blizej nie zbadany bezbarwny 10 15 20 25 30 polijodozwiazek, który rozklada sie powoli w temperaturze pokojowej w obecnosci powietrza z wydzieleniem jodu.Z maslanu 2-jodoetylowego wytworzonego tym sposobem bardzo trudno jest otrzymac bezbarw¬ ny jodek n-butyrylocholiny, a wydajnosc czystego produktu jest bardzo niska. Prócz tego produkt taki jest nietrwaly i zabarwia sie samorzutnie w czasie magazynowania, co dyskwalifikuje jego przydatnosc do celów analitycznych.Celem wynalazku bylo wytworzenie z wysoka wydajnoscia maslanu 2-jodoetylowego o takiej czystosci, aby mozna bylo produkowac z niego bezbarwny jodek n-butyrylocholiny.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze cel ten mozna osiagnac przez odpowiednie regulowanie stezenia jodowodoru w trakcie reakcji.W sposobie wedlug wynalazku mieszanine kwa¬ su maslowego i glikolu etylenowego sporzadzona w stosunku stechiometrycznym rozpuszcza sie w kwasie jodowodorowym zawierajacym nie mniej niz 20% jodowodoru, korzystnie 40%. Calkowita ilosc jodowodoru zawartego w dodanym kwasie nie powinna przekraczac teoretycznie potrzebnej ilosci. Do tego roztworu dodaje sie przy równo¬ czesnym mieszaniu i chlodzeniu odwodniony chlo¬ rek wapniowy w drobnych kawalkach, przy czym temperature reakcji utrzymuje sie ponizej 20°C.Chlorek wapniowy stosuje sie w nadmiarze, to 63 4793 znaczy przez caly czas syntezy czesc jego powin¬ na pozostac nierozpuszczona.Od momentu rozpoczecia reakcji, w którym za¬ czyna sie wydzielac faza olejowa, roztwór reak¬ cyjny miesza sie przez okolo 48 godzin w tempe¬ raturze nizszej od 30°C, az objetosc fazy olejowej osiagnie okolo jedna trzecia objetosci calej mie¬ szaniny. Brunatna faze olejowa oddziela sie i przemywa kilkakrotnie woda oraz dwukrotnie 10% roztworem wodorotlenku sodowego do od¬ barwienia, a nastepnie woda i suszy jednym ze znanych sposobów, na przyklad przez odparowa¬ nie wilgoci pod próznia. Otrzymuje sie jasno-zól- ty olej o gestosci okolo 1,57 z wydajnoscia okolo 50% wydajnosci teoretycznej. Olej ten mozna de¬ stylowac pod zmniejszonym cisnieniem.Prowadzac w ten sposób proces osiaga sie au¬ tomatycznie konieczne do rozpoczecia reakcji ste¬ zenie kwasu jodowodorowego i równie automa¬ tycznie utrzymuje je w optymalnym przedziale w czasie syntezy. Te chemiczna automatyzacje wa¬ runków syntezy osiaga sie wedlug wynalazku przez zastosowanie w charakterze srodowiska re¬ akcji ukladu: kwas jodowodorowy — odwodnio¬ ny chlorek wapniowy.Stezenie kwasu jodowodorowego powinno byc mniejsze od stezenia koniecznego do rozpoczecia reakcji, szczególnie korzystne jest uzycie handlo¬ wego kwasu zawierajacego okolo 40% HJ. W ukla¬ dzie takim zachodzi stopniowe zwiekszanie steze¬ nia kwasu jodowodorowego az do rozpoczecia reakcji, oraz utrzymanie tego stezenia dzieki dal¬ szemu wiazaniu wody pozostajacej po przereago- wanym jodowodorze z kwasu jodowodorowego jak równiez wiazaniu wody powstajacej w reakcjach jodowania i estryfikacji.Z chwila rozpoczecia reakcji z dwufazowego ukladu skladajacego sie z roztworu wodnego jo- dowodoru, kwasu maslowego, glikolu etylenowego i uwodnionego chlorku wapniowego, oraz stalego, odwodnionego chlorku wapniowego zaczyna sie wydzielac trzecia faza, olejowa, zawierajaca nie¬ rozpuszczalny maslan 2-jodoetylowy, co korzyst¬ nie przesuwa równowage reakcji w kierunku two¬ rzenia pozadanego produktu. Sama synteza prze¬ biega w ukladzie trójfazowym, w którym nie¬ zbednym elementem jest obecnosc nadmiaru nie- rozpuszczonego odwodnionego chlorku wapniowe¬ go, dodanego w postaci dosc drobnych kawalków o granulacji okolo 5—20 mm.Maslan 2-jodoetylowy wytworzony sposobem wedlug wynalazku umozliwia nadzwyczaj ekono- 3 479 4 miczna i prosta produkcje czystego, bezbarwnego i trwalego ponad 5 lat jodku n-butyrylocholiny o bardzo dobrej jakosci. Wydajnosc sposobu we¬ dlug wynalazku jest o okolo 60% wyzsza od wy- dajnosci znanej metody, czystosc produktu nie¬ porównywalnie wyzsza, a zuzycie jodowodoru pra¬ wie o polowe mniejsze. Dodatkowa korzysc, zwla¬ szcza ze wzgledu na bezpieczenstwo produkcji stanowi wyeliminowanie z syntezy bezwodnego 10 jodowodorku jako surowca, bowiem jego wytwa¬ rzanie jest procesem dosc niebezpiecznym.Szczególowy sposób wytwarzania maslanu 2-jo- doetylowego wedlug wynalazku przedstawiono w przykladzie wykonania. 15 Przyklad. Do mieszaniny 2,2 kg kwasu ma¬ slowego i 1,56 kg glikolu etylenowego wlewa sie 8,0 kg 40%-owego kwasu jodowodorowego, po czym dodaje porcjami przy równoczesnym mie- 20 szaniu drobnoziarnisty, odwodniony chlorek wap¬ niowy o granulacji 5—20 mm w ilosci 8,0 kg, utrzymujac temperature w przedziale 10—15°C.Mieszanie kontynuuje sie jeszcze przez 48 go¬ dzin w temperaturze pokojowej, po czym oddzie- 25 la brunatna faze olejowa, przemywa ja kilka¬ krotnie woda oraz 10% roztworem wodnym wo¬ dorotlenku sodowego do odbarwienia, jeszcze raz woda i suszy bezwodnym siarczanem sodowym, a nastepnie destyluje pod cisnieniem 3 mm Hg. 30 Otrzymuje sie 3,0 kg bezbarwnego lub jasno-zól- tego produktu. Wydajnosc wynosi 50% wydajnos¬ ci teoretycznej. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania maslanu 2-jodoetylowego przez wprowadzenie do reakcji mieszaniny kwasu maslowego i glikolu etylenowego z jodowodorem 40 znamienny tym, ze mieszanine kwasu maslowego i glikolu etylenowego, uzytych w ilosciach ste- chiometrycznych, zadaje sie teoretyczna iloscia kwasu jodowodorowego o stezeniu jodowodoru nie mniejszym niz 20% wagowych, korzystnie 40%, l5 po czym dodaje w temperaturze nie przekracza¬ jacej 20°C nadmiar odwodnionego chlorku wap¬ niowego i nastepnie miesza przez co najmniej 48 godzin w temperaturze ponizej 30°C, oddziela jako produkt brunatna faze olejowa i przemywa 0 ja woda oraz 10% roztworem wodorotlenku so¬ dowego az do odbarwienia, po czym oddestylo- wuje w znany sposób. ZF „Ruch" W-wa, zam. 900-71, nakl. 250 egz. PL PL