Opublikowano: 4.YII.1971 62748 KI. 39 a7, 5/00 MKP B29j, 5/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Ryszard Gryniewicz, Zbigniew Zabokrzecki, Jerzy Szmit, Jan Krajecki, Marian Blaszak Wlasciciel patentu: Zaklady Plyt Pilsniowych i Wiórowych, Ruciane-Ni- da (Polska) Sposób wytwarzania plyt wiórowych wytlaczanych pelnych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia plyt wiórowych wytlaczanych pelnych.Znana jest technologia wytwarzania plyt wió¬ rowych, polegajaca na wytlaczaniu w sposób ciagly w prasie ustnikowej zmieszanych z lepisz¬ czem niskowartosciowych, przewaznie odpadowych wiórów drzewnych, które w procesie tloczenia ukladaja sie prostopadle do obu plaszczyzn plyty.Plyty uzyskiwane wedlug tej technologii, zwane plytami wytlaczanymi pelnymi lub pustakowymi, w przeciwienstwie do plyt wiórowych produkowa¬ nych metoda plaskiego prasowania, zwanych plas- koprasowanymi, posiadaja wielokrotnie nizsza wy¬ trzymalosc na zginanie statyczne i dynamiczne, pecznienie ich jest bardzo intensywne i przebiega w plaszczyznie plyty, gestosc jest niejednorodna, a plaszczyzny chropowate.Przed zastosowaniem w wyrobach finalnych ta¬ kich jak np. meble, scianki dzialowe itp., plytom wytlaczanym musi byc nadana niezbedna wytrzy¬ malosc mechaniczna, stabilnosc wymiarów oraz walory dekoracyjne. Powyzszych cech nie mozna uzyskac przez bezposrednie naprasowanie na po¬ wierzchnie surowych plyt wiórowych wytlacza¬ nych papierów nasyconych zywicami termoutwar¬ dzalnymi, tak jak to sie stosuje z dobrym skut¬ kiem w znanych technologiach laminowania po¬ wierzchni plyt wiórowych plaskoprasowanych lub plyt pilsniowych twardych, gdyz naprasowywane papiery zostaja uszkodzone przez chropowata po¬ lo 15 25 30 wierzchnie zwiazana z pionowo ustawionymi wió¬ rami, a równoczesnie wytrzymalosc plyt nie ulega istotnej poprawie.Znanym sposobem zmierzajacym do uzyskania efektu zwiekszenia wytrzymalosci plyty wiórowej wytlaczanej z równoczesnym uszlachetnieniem po¬ wierzchni, jest sposób polegajacy na naklejaniu na obie plaszczyzny tej plyty uprzednio zalamino- wanych plyt pilsniowych twardych. Naklejanie odbywa sie pod cisnieniem w prasie, na zimno lub goraco, w zaleznosci od uzytego kleju wiazacego plyte wiórowa wytlaczana z plytami pilsniowymi laminowanymi. W sposobie tym stosuje sie plyty wiórowe wytlaczane surowe oraz plyty pilsniowe jednostronnie zalaminowane papierami, nasycony¬ mi zywicami termoutwardzalnymi w oddzielnym procesie prasowania.Sposób ten nie znalazl praktycznego zastosowa¬ nia, poniewaz przy sklejaniu w prasie pod cisnie¬ niem zalaminowane powierzchnie plyt pilsniowych twardych ulegly uszkodzeniom mechanicznym, a przy sklejaniu na goraco, powloki uszlachetniajace ulegly ponadto przehartowaniu w wyniku zbyt daleko posunietej polimeryzacji zywicy. Wystepo¬ waly przy tym i inne ujemne zjawiska dyskwali¬ fikujace te plyty w uzytkowaniu, jak rozwarstwia¬ nie sie sklejonych z soba plyt na skutek odmien¬ nych wlasnosci higroskopijnych i kierunków pecznienia plyty wytlaczanej i plyty pilsniowej.Sam proces technologiczny w tym sposobie wyma- 62 7483 62 748 4 gal stosowania dwóch oddzielnych operacji pra¬ sowania na dwóch oddzielnych prasach, z których w jednej laminowano plyty pilsniowe, a w dru¬ giej sklejano je z plyta wiórowa wytlaczana.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci technicznych wymienionego znanego sposobu i otrzymanie obustronnie laminowanych plyt wiórowych wytlaczanych pelnych o wysokiej wytrzymalosci, zachowujacych stabilnosc wymia¬ rów przy zmiennej wilgotnosci otoczenia oraz o trwalych walorach uzytkowych i estetycznych.Zgodnie z wynalazkiem cel ten mozna osiagnac przez rozwiazanie uodpornienia uszlachetnionej plyty na wplyw zmiennych warunków wilgotnosci otoczenia, w jakich moze byc ona stosowana i unikniecie w procesie jej uszlachetniania powtór¬ nego dzialania nacisku i temperatury na utwardzo¬ na zywice zawarta w spoinie sklejajacej poszcze¬ gólne plyty i na uszlachetnionych powierzchniach plyty.Zadanie to wykonano dzieki temu, ze surowa plyte wiórowa wytlaczana pelna poddaje sie na¬ wilzeniu woda w ilosci 10—13% wagowo • w sto¬ sunku do masy plyty w celu uzyskania jej wstep¬ nego specznienia w calej masie i zgodnie z wla¬ sciwym tej plycie kierunkiem pecznienia, które w posredni sposób zapewnia zmniejszenie gestosci plyty wiórowej wytlaczanej, tym samym zmniej¬ szenie sklonnosci do pecznienia i skurczu w wy¬ robie gotowym.Po wstepnym specznieniu plyty wiórowej wytla¬ czanej na obydwie jej plaszczyzny naklada sie film sklejajacy, sporzadzony z papieru nasycone¬ go zywica melaminowo-formaldehydowa, skon¬ densowana przy stosunku molowym 1:0,9 do 1,1, nastepnie na film sklejajacy naklada sie surowe plyty pilsniowe twarde, na które z kolei naklada sie filmy sporzadzone z papieru nasyconego zywica melaminowo - formaldehydowa, skondensowana* przy stosunku molowym 1:2,2 do 2,5, stanowiace powloke dekoracyjna lub przeciwprezna.Podane stosunki molowe zywicy uzytej w fil¬ mie sklejajacym i dekoracyjnym lub przeciwprez- nym zostaly tak dobrane, aby zapewnic uzyskanie wymaganego stopnia utwardzenia zywicy w tych warstwach plyty w procesie prasowania w jedna¬ kowym przedziale czasu, mimo róznicy temperatu¬ ry wystepujacej na powierzchni i wewnatrz plyty.Tak otrzymany pakiet umieszcza sie dla uniknie¬ cia ujemnych skutków dzialania cisnienia i tem¬ peratury w prasie hydraulicznej i poddaje pra¬ sowaniu w jednym cyklu, przy jednokrotnym dzia¬ laniu cisnienia w granicach od 25 do 32 kG/cm2 i temperatury w zakresie od 140 do 150°C dzialaja¬ cej przez okres 6 do 8 minut. Powyzsze parametry prasowania zostaly dobrane tak, aby przy poda¬ nych cechach zywicy uzyskac wymagane jej ply¬ niecie w poczatkowym okresie prasowania bez na¬ razenia struktury plyty wiórowej wytlaczanej na zniszczenie.Odmiana sposobu jest uzycie do nawilzania su¬ rowych plyt wiórowych wytlaczanych 0,04% wod¬ nego roztworu chlorku amonu w ilosci 10—13%, wagowo w stosunku do masy plyty, który powodu¬ je wstepne specznienie plyty, a równoczesnie w czasie prasowania dziala przyspieszajaco na utwar¬ dzanie filmu sklejajacego plyte wiórowa wytla¬ czana z plyta pilsniowa.Uzyskana sposobem wedlug wynalazku uszla- 5 chetniona plyta wiórowa wytlaczana posiada pel¬ ne walory uzytkowe takie jak stabilnosc wymia¬ rów, na która nie maja wplywu wahania wilgot¬ nosci atmosfery, wysoka wytrzymalosc na zginanie statyczne przekraczajaca 200 kG/cm2, stosunkowo io niewysoki ciezar wlasciwy wynoszacy okolo 0,7 kG/dcm3, minimalne rozrzuty grubosci oraz po¬ wierzchnie o finalnym dekoracyjnym wykoncze-, niu, odporna na dzialanie wielu czynników me¬ chanicznych i chemicznych. W tym etanie plyty 15 wiórowe wytlaczane moga byc na równi z lamino¬ wanymi plytami wiórowymi plaskoprasowanymi stosowane w produkcji mebli wysokiej jakosci i w innych dziedzinach. Ma to powazne znaczenie gospodarcze, gdyz w sposobie wedlug wynalazku 20 wychodzi sie ze stosowania gorszych jakosciowo surowców drzewnych, niz w odpowiedniej produk¬ cji plyt wiórowych plaskoprasowanych.W przeciwienstwie do znanego sposobu polega¬ jacego na oklejaniu plyt wiórowych wytlaczanych 25 gotowymi zalaminowanymi plytami pilsniowymi, sposób ten zapewnia nie tylko wymagana jakosc przez unikniecie powtórnego mechanicznego i ter¬ micznego dzialania na utwardzona powierzchnie plyty oraz pozbawienie jej sklonnosci do zmian 30 wymiarowych pod wplywem wilgoci, ale równiez przez wykonanie calej operacji uszlachetniania w . jednym cyklu prasowania, co eliminuje potrzebe dodatkowych nakladów inwestycyjnych, na budo¬ we pomieszczen, instalacje urzadzen w postaci 35 pras, walców klejarskich itp.Sposób wytwarzania uszlachetnionych plyt wió¬ rowych wytlaczanych pelnych wedlug wynalazku jest przykladowo blizej wyjasniony na rysunku, na którym jest przedstawiony w schematycznym 40 ujeciu pakiet skladajacy sie z surowej plyty wió¬ rowej wytlaczanej, filmów sklejajacych, surowych plyt pilsniowych twardych oraz filmów dekora¬ cyjnych i przeciwpreznych.Parzeznaczone do uszlachetniania surowe . plyty 45 wiórowe 1 wytlaczane pelne poddaje sie wstepne¬ mu specznieniu przez nawilzenie równomiernym natryskiem wody w ilosci 10 do 13% w stosunku wagowym do masy plyty, a nastepnie plyty ukla¬ da sie w miarowych stosach bez przekladek i se- 50 zonuje w ciagu 4 do 8 godzin. Tak przygotowana plyte wiórowa 1 oklada sie z obydwu stron fil¬ mem sklejajacym 2, sporzadzonym z papieru na¬ syconego zywica melaminowo-formaldehydowa o stosunku molowym 1:0,9 do 1,1, na który z kolei 55 naklada sie plyty pilsniowe twarde 3 strona od- siatkowa, a na strone gladka plyty pilsniowej 3 naklada sie filmy dekoracyjne 4 i przeciwprezne 5 sporzadzone z papieru nasyconego zywica mela¬ minowo-formaldehydowa, o stosunku molowym 60 1:2,2 do 2,5.Przygotowany w ten sposób pakiet sprasowuje sie w prasie ogrzewanej hydraulicznej w jednym cyklu prasowania, w którym jednoczesnie naste¬ puje sklejenie w jedna monolityczna calosc ply- 65 ty wiórowej wytlaczanej 1 z plytami pilsniowymi62 748 twardymi 3 oraz zalaminowanie obu zewnetrznych plaszczyzn tych plyt filmem dekoracyjnym 4 i przeciwpreznym 5. Proces prasowania odbywa sie pod cisnieniem od 25 do 32 kG/cm2 w temperatu¬ rze w granicach 140 dó 150°C i w ciagu 6 do 8 minut, koniecznych dla termicznego utwardzenia zywicy.W odmiennym wykonaniu sposobu wytwarzania uszlachetnionych plyt wedlug wynalazku, plyty wiórowe 1 poddaje sie wstepnemu specznieniu przez nawilzenie równomiernym natryskiem wody w ilosci 10-j-13°/o w stosunku wagowym do masy plyt z dodatkiem chlorku amonu w ilosci 0,047o, w stosunku do ilosci wody, jako katalizatora .przy¬ spieszajacego utwardzenie zywicy w filmie skleja¬ jacym 2. PL