Opublikowano: 21.Y.1971 62647 KI. 35 b, 13/56 MKP B 66 c, 13/56 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Andrzej Dobiech, Zbigniew Sawicki, Eugeniusz Blonski Wlasciciel patentu: ,,Elta" Fabryka Transformatorów i Aparatury Trak¬ cyjnej im. Bojowników PPR, Lódz (Polska) Stanowisko sterownicze Przedmiotem wynalazku jest stanowisko sterow¬ nicze przeznaczone szczególnie dla zurawi budo¬ wlanych, do pracy w obwodach sterowania pos¬ redniego. £nane rozwiazania stanowisk sterowniczych po- 5 siadaja zasadnicza wade w postaci braku samo¬ czynnego powrotu dzwigni napedowych wychyla¬ nych recznie, do ich polozenia wyjsciowego — zerowego, po usunieciu sily napedowej. Jest to warunek bezpiecznej pracy i zapobiega w wielu io przypadkach awariom calej dzwignicy, wyniklym na przyklad z mozliwosci pozostawienia przez obslugujacego zuraw dzwigowego, po zaniku na¬ piecia zasilajacego, dzwigni napedowej stanowiska sterowniczego w polozeniu wychylonym, a nas- 15 tepnie pojawienia sie napiecia, wywolujacego nie¬ kontrolowany ruch mechanizmów dzwignicy. Brak samoczynnego powrotu wymaga równiez w wa¬ runkach normalnej eksploatacji, wzmozonej uwagi dzwigowego, dla zapobiezenia pozostawienia dzwig- 20 ni na pierwszym stopniu rozruchowym lub prze¬ sunieciu jej poza polozenie zerowe. Wszystkie te przypadki stwarzaja powazne niebezpieczenstwo awarii.Czesta wada znanych rozwiazan jest brak do- 25 brego taktowania to jest wyczuwalnosci polozen poszczególnych stopni wychylen dzwigni napedowej, a szczególnie dobrej wyczuwalnosci polozenia ze¬ rowego.- Znane rozwiazania stanowisk sterowniczych wy- jo konane sa badz w postaci dwóch skrzynek zesta¬ wów aparatowych z napedami, umieszczonymi po obu stronach siedziska przeznaczonego dla dzwi¬ gowego, badz w postaci jednej skrzynki umieszczo¬ nej w pozycji lezacej i sztywno zwiazanej z pod¬ stawa, z ewentualna zmiana wysokosci polozenia i stanowiacej jednoczesnie siedzisko.Pierwsze z tych rozwiazan ma zwykle bardzo duze wymiary gabarytowe oraz ogranicza w znacz¬ nym stopniu pole widzenia obslugi i z tych wzgle¬ dów moze byc stosowane w dzwignicach posiada¬ jacych korzystniejsze warunki zabudowy wyposa¬ zenia elektrycznego, na przyklad w kabinach suwnicowych. Duzy ciezar takiego rozwiazania wplywa niekorzystnie na wywazenie zurawi.Nieco mniejsze wymiary gabarytowe drugiego , znanego rozwiazania sa czesto w przypadku kabin zurawi budowlanych jeszcze zbyt duze, utrudniaja poruszanie sie dzwigowego w ograniczonej prze¬ strzeni, jaka moze byc przeznaczona w kabinach na ten cel.Celem wynalazku jest skonstruowanie stanowis¬ ka sterowniczego, które . nie posiadaloby wymie¬ nionych wad.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie stanowiska sterowniczego, przeznaczonego szcze¬ gólnie dla zurawi budowlanych, stanowiacego obu¬ dowe skrzynkowa, zawierajaca zestaw aparatury elektrycznej, siedzisko i dwa napedy uniwersalne reczne, wyposazone kazdy w mechanizmy samo- 62 6473 czynnego powrotu przyporzadkowane dwóm nape¬ dzanym przez ten naped sterownikom, skladajace sie z ukladu krzywki mimosrodowej i dzwigni ustalajacych, przy czym krzywka ta jest ulozys- kowana na' wspólnej osi z zabierakiem i jest przez niego napedzana. Cale stanowisko sterownicze jest obrotowo ulozyskowane, co umozliwia lepsze wy¬ korzystanie przestrzeni w kabinie zurawia.Wynalazek jest blizej okreslony na przykladzie wykonania wedlug rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok na stanowisko sterownicze z boku, fig. 2 — widok z przodu, fig. 3 — przekrój A — A przez zespól napedowy na fig. 1, fig. 4 — widok w kierunku K na fig. 3 pokazujacy mecha¬ nizm samoczynnego powrotu, fig. 5 — szczegól ulozyskowania stanowiska, fig. 6 — przekrój B — B przez lozysko na fig. 1, a fig. 7 — widok na me¬ chanizm samoczynnego powrotu w rozwiazaniu alternatywnym.Budowa stanowiska wedlug wynalazku przed¬ stawia sie nastepujaco.Skrzynkowa obudowa 1 zawiera cztery sterow¬ niki 2 i wyposazenie elektryczne oraz dwa nape¬ dowe zespoly 3 ze sterowniczymi dzwigniami 4.Na skrzynkowej obudowie 1 miedzy sterowniczymi dzwigniami 4 jest umieszczone siedzisko 5.Rozwiazany w znany sposób napedowy zespól 3 jest wyposazony w dodatkowe mechanizmy samo¬ czynnego powrotu, skladajace sie z mimosrodowej krzywki 6, pary ustalajacych dzwigni 7 z rolkami 8, osadzonymi na osi 9. Ustalajace dzwignie 7, ulozyskowane na osiach 10, osadzonych w korpusie napedowego zespolu 3, sa polaczone - naciagowa sprezyna 11, dociskajaca je poprzez rolki 8 do mimosrodowej krzywki 6 i jednoczesnie do odbo¬ jów 12.Mimosrodowa krzywka 6 posiada specjalnie uksztaltowany zarys, skladajacy sie z dwóch pól- okregów, wykreslonych z tego samego punktu przesunietego wzgledem osi obrotu krzywki 6 i po¬ laczonych lukiem przejsciowym o promieniu mniejszym lub równym promieniowi wspólpracu¬ jacej z nia rolki 8 oraz posiada dwa otwory, z któ¬ rych jeden jest wykorzystany do jej obrotowego ulozyskowania wspólnie z zabierakiem 13, na nie¬ ruchomej osi 14, osadzonej w korpusie napedowego zespolu 3. Krzywka 6 jest powiazana z zabierakiem 13 za pomoca napedowego palca 15, który jest wprowadzony do drugiego otworu krzywki 6.W odmianie mechanizmu samoczynnego powrotu naciagowa sprezyna 11 jest zastapiona przez na¬ ciskowe sprezyny 16, które podpieraja ustalajace dzwignie 17, powodujac tym docisk rolek 8 do mi¬ mosrodowej krzywki 6.Skrzynkowa obudowa 1 jest wyposazona w swej dolnej czesci w kolnierzowa tuleje 18, ulozysko- wana slizgowo w sposób umozliwiajacy obrót o okolo 90° w prawo lub w lewo w rurze 19, przy¬ mocowanej trwale do podstawy. Ograniczany kat obrotu zapobiega uszkodzeniu przewodów elek¬ trycznych 20, doprowadzonych przez rure IB do wnetrza stanowiska. Uzyskano to za pomoca ogra¬ niczajacego sworznia 21, osadzonego w rurze 19 i w poprzecznym wycieciu 22 kolnierzowej tulei 18, ob^jmuja:ym kat wiekszy niz" 180°. Polozenie 2 647 4 pracy stanowiska sterowniczego jest ustalane za pomoca usprezynowanego sworznia 23, zwiazanego z rura 19, wchodzacego w otwór wykonany w kol¬ nierzowej tulei18. " . 5 Dzialanie mechanizmu samoczynnego powrotu przebiega nastepujaco; wychylenie sterowniczej- dzwigni 4, powodujace poprzez znane elementy posrednie, zabudowane w napedowym zespole 3, ruch jednego z przyporzadkowanych sterowników io 2, w przypadku ruchu w kierunkach prostopadlym lub równoleglym do osi symetrii stanowiska lub ruch obydwu przyporzadkowanych sterowników 2, w przypadku ruchu sterowniczej dzwigni 4 w in¬ nym kierunku, wychylenie to jest przenoszone 15 jednoczesnie poprzez napedowy palec 15 na mimo¬ srodowa krzywke 6.Wychylenie mimosrodowej krzywki 6, powoduje zaleznie od kierunku ruchu, wychylenie jednej z ustalajacych dzwigni 7 i naprezenie naciagowej 20 sprezyny 11, podczas gdy druga dzwignia pozostaje w polozeniu ustalonym opierajac sie o odbój 12.Po odjeciu sily napedowej, przylozonej do ste¬ rowniczej dzwigni 4, energia nagromadzona w na¬ pietej naciagowej sprezynie 11 wyzwala sie, scia- 25 gajac ustalajaca dzwignie 7 do polozenia wyjscio¬ wego. Ustalajaca dzwignia 7 naciska swa rolka 8 na wychylona mimosrodowa krzywke 6, powodujac jej obrót wzgledem nieruchomej osi 14.Mimosrodowa krzywka 6 zabiera ze soba nape¬ dowy palec 15, a z nim zabierak 13 oraz inne znane elementy napedowego zespolu 3 ze sterow¬ nicza dzwignia. 4 i sterownikami 2. W ten sposób caly uklad wraca samoczynnie do polozenia wyj¬ sciowego. 35 Specjalnie uksztaltowany zarys mimosrodowej krzywki 6 umozliwia w poczatkowym okresie wy- , chylenia sterowniczej dzwigni 4 powstanie na jej koncu znacznego oporu, który nastepnie znacznie maleje, aby przy dalszym wychyleniu utrzymac 40 sie w stalej wielkosci wskutek wzrostu sily na¬ ciagowej sprezyny 11 przy jednoczesnym zmniej¬ szeniu ramienia jej dzialania, bedacego wynikiem mimosrodowego przylozenia sily do krzywki 6 45 poprzez rolke 8. Zastosowanie rolek 8 zmniejsza opory tarcia.Zapewnia to dobra wyczuwalnosc polozenia zerowego napedu oraz latwosc manipulacji przy stosunkowo malym obciazeniu reki obslugujacego. 50 Przy powrocie ukladu do polozenia wyjscio¬ wego czesc zarysu, stanowiacego pólokrag o wie¬ kszym promieniu, ustala jednoznacznie poloze¬ nie zerowe dzwigni 7, a co za tym idzie ca¬ lego ukladu i zapobiega chwilowemu przekroczeniu 55 tego polozenia, jakie staraja sie wywolac sily bez¬ wladnosci. Lozyskowanie obrotowe stanowiska ste¬ rowniczego umozliwia, po wyciagnieciu usprezyno¬ wanego sworznia 23 z otworu kolnierzowej tulei 18, obrócenie skrzynkowej obudowy 1 wzgledem rury go 19. W ten sposób prostokat, jaki tworzy w widoku z góry skrzynkowa obudowa 1, obróci sie mniej¬ szym bokiem do przodu kabiny, umozliwiajac dzwigowemu swobodne przejscie z boku, w przes¬ trzeni miedzy stanowiskiem a sciana boczna ka- i5 biny zurawia. Po przejsciu przekreca sie stano-62 647 wisko w polozenie pracy, a usprezynowany swo- rzen 23 wpadnie samoczynnie w otwór kolnierzowej tulei 18. PL