PL61710B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 5.1.1971 61710 KI. 12 p, 1005 MKP C 07 d, 55/12 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Marian Baltorowicz, Jerzy Rzeszowski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania srodków optycznie rozjasniajacych do wlókien celulozowych, poliamidowych i papieru Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania srodków optycznie rozjasniajacych do wlókien celulo¬ zowych, poliamidowych i papieru o wzorze przedsta¬ wionym na rysunku, w którym X oznacza reszte mono- lub dwuetanoloaminy wzglednie reszte alkoholu jedno- lub dwuwodorotlenowego.Wedlug sposobu znanego z opisu patentowego NRD nr 55668 rozjasniacze te mozna otrzymac dzialajac na nadmiar chlorku cyjanuru sola sodowa kwasu p-amino- benzoesówego w temperaturze 0—5°C, a nastepnie trak¬ tujac otrzymany produkt posredni, po uprzednim od¬ dzieleniu nadmiaru chlorku cyjanuru, roztworem soli dwusodowej kwasu 4,4'-dwuaminostylbenodwusulfono- wego-2,2' w temperaturze 35°C przy pH = 7, a nastep¬ nie mono- lub dwuetanoloamina w temperaturze wrze¬ nia. Sposób ten ma te istotna wade, ze kondensacje chlorku cyjanuru z sola sodowa kwasu p-aminobenzo- esowego prowadzi sie przy zbyt wysokiej wartosci pH, co sprzyja latwemu zmydlaniu sie pierwszego, silnie - ak¬ tywnego chloru w trójchloro-sym-triazynie, a tym sa¬ mym wplywa na obnizenie czystosci i wydajnosci goto¬ wego produktu.W przypadku srodków optycznie rozjasniajacych szczególne znaczenie ma czystosc gotowego produktu, bowiem wszelkie zanieczyszczenia moga wywolywac efekt przeciwny do efektu oczekiwanego od rozjasnia- cza, a tym samym niwelowac jego dzialanie.Warunki opisanego wyzej procesu mozna by poprawic przez obnizenie wartosci pH w czasie kondensacji chlorku cyjanuru z kwasem p-aminobenzoesowym. Jest 10 20 25 30 to jednak niemozliwe, gdyz przy wartosciach pH niz¬ szych od 7 sól sodowa tego kwasu przechodzi w wolny kwas, który jest trudno rozpuszczalny w wodzie a tym samym jako cialo stale bardzo trudno reaguje z chlor¬ kiem cyjanuru wystepujacym w srodowisku reakcji rów¬ niez jako cialo stale.Stwierdzono, ze niedogodnosci tych mozna uniknac zmieniajac kolejnosc poszczególnych stadiów procesu.Sposobem wedlug wynalazku chlorek cyjanuru konden- suje sie z sola dwusodowa kwasu 4,4'-dwuaminostylbe- nodwusulfonowego-2,2' zachowujac pH w granicach 3,5—5,0, przy czym otrzymuje sie rozpuszczalny w wo¬ dzie produkt posredni, który latwo reaguje z kwasem p-aminobenzoesowym przy wartosci pH = 5,5—7,0 w temperaturze 15—65°C. Najkorzystniejsze warunki dla tej reakcji osiaga sie jednak przy temperaturze 25—50°C i wartosci pH = 6,3—6,9.Kwas p-aminobenzoesowy mozna stosowac zarówno w postaci soli sodowej jak i w postaci wolnego kwasu, który przechodzi w sól sodowa w czasie zobojetniania mieszaniny reakcyjnej weglanem sodowym do wspom¬ nianej wyzej wartosci pH = 6,3—6,9.Otrzymany w ten sposób pólprodukt, który nie za¬ wiera zmydlonych chlorów przy pierscieniu sym-triazy- ny, poddaje sie reakcji w znany sposób z monoetanolo- amina, dwuetanoloamina lub alkoholami jedno- lub dwuwodorotlenowymi takimi jak: metanol, etanol, pro- panol, butanol, glikol etylenowy, glikol propylenowy.Zwiazki otrzymane sposobem wedlug wynalazku od¬ znaczaja sie wysoka czystoscia i daja doskonale efekty 6171061710 A rozjasnien na wlóknach celulozowych, poliamidowych lub papierze.Przyklad I. Do zawiesiny 0,1 mola chlorku cyja- nuru w 400 ml lodu z woda, do której dodano 0,2 g niejonowego srodka powierzchniowo-czynnego np. ol- brotolu 18, wkrapla sie roztwór 0,05 mola soli dwuso- dowej kwasu 4,4'-dwuammostylbenodwusulfonowego-2,2' rozpuszczonej w 200 ml wody i miesza do zakonczenia reakcji utrzymujac temperature 3—5°C i pH = 3,5—5,0 za pomoca roztworu weglanu sodowego. Nastepnie do otrzymanej mieszaniny reakcyjnej wprowadza sie 0,1 mola kwasu p-aminobenzoesowego, podnosi temperature do okolo 45°, doprowadza pH do wartosci 6,5—6,7 roz¬ tworem weglanu sodowego zobojetniajac jednoczesnie zarówno wydzielajacy sie w reakcji chlorowodór jak i grupy karboksylowe kwasu p-aminobenzoesowego i miesza w tych warunkach do zakonczenia procesu. Po zakonczeniu reakcji do otrzymanej mieszaniny dodaje sie 0,3 mola monoetanoloaminy, ogrzewa do temperatu¬ ry 95°C i miesza w tych warunkach w ciagu 3 godzin.Rozjasniacz wydziela sie z otrzymanego roztworu przez odparowanie wody w suszarni rozpylowej lub przez wy- solenie chlorkiem sodowym.Przyklad II. Do produktu posredniego otrzyma¬ nego z 0,1 mola chlorku cyjanuru i 0,05 mola soli dwu- sodowej kwasu 4,4'-dwuaminostylbenodwusulfonowego- -2,2' w sposób opisany w przykladzie I wprowadza sie roztwór 0,1 mola soli sodowej kwasu p-aminobenzoeso¬ wego w 200 ml wody (zobojetniony do pH = 6,5), pod¬ nosi temperature do okolo 35°C, doprowadza pH do wartosci 6,6—6,7 roztworem weglanu sodowego i mie¬ sza w tych warunkach do zakonczenia procesu. Po za¬ konczeniu reakcji do otrzymanej zawiesiny soli cztero- sodowej kwasu 4,4'-bis [4'-(1"'-amino-4'"-karboksyfeny- lo6"-chloro-l",3",5"- triazynylo-2"]- dwuaminostylbe- nodwusulfonowego-2,2' dodaje sie 0,4 mola dwuetano- loaminy, ogrzewa do temperatury 95—100° i miesza w tych warunkach w ciagu 2 godzin. Rozjasniacz wydziela sie z otrzymanego roztworu przez odparowanie wody w suszarni rozpylowej lub wysolenie chlorkiem sodowym.Przyklad UL Do produktu posredniego otrzyma¬ nego z 0,1 mola chlorku cyjanuru i 0,05 mola soli so¬ dowej kwasu 4,4'-dwuaminostylbenodwusulfonowego-2,2' w sposób opisany w przykladzie I wprowadza sie roz¬ twór 0,1 mola soli sodowej kwasu p-aminobenzoesowe¬ go w 200 ml wody (zobojetniony do pH = 6,4—6,8), podnosi temperature do 25*C; doprowadza pH do war¬ tosci 6,5—6,9 roztworem weglanu sodowego i miesza w tych warunkach do zakonczenia procesu. Po zakoncze¬ niu reakcji do otrzymanej zawiesiny dodaje sie 180 g chlorku sodowego i saczy. Uzyskana paste dwupodsta- 5 wionej chloro-sym-triazyny przenosi sie do 800 ml me¬ tanolu, dodaje 0,1 mola wodorotlenku sodowego, lub 0,1 mola sodu metalicznego lub 0,05 mola weglanu so¬ dowego ogrzewa do temperatury wrzenia i miesza w tych warunkach w ciagu' 3 godzin. Po tym czasie od- io czyn mieszaniny alkalizuje sie w miare potrzeby wegla¬ nem lub wodorotlenkiem sodowym do pH 7,5—8,5, od- destylowuje okolo 500 ml metanolu, dodaje 800 ml wo¬ dy i oddestylowuje jeszcze 150—200 ml metanolu. Roz¬ jasniacz wydziela sie z mieszaniny przez wysolenie 15 chlorkiem sodowym.Przyklad IV. Do 200 ml glikolu etylenowego do¬ daje sie 0,1 mola wodorotlenku sodowego, a nastepnie paste pochodnej chloro-sym-triazyny otrzymanej z 0,1 mola chlorku cyjanuru, 0,05 mola soli sodowej kwasu 20 4,4/-dwuaminostylbenodwusulfonowego-2,2' i 0,1 mola, soli sodowej kwasu p-aminobenzoesowego w sposób opisany w przykladzie III. Otrzymana mieszanine ogrzewa sie do temperatury 100—105°C, miesza w tych ^warunkach w ciagu 2 godzin, a nastepnie ochladza do 25 temperatury 20—25°C i rozciencza 800 ml wody. Roz¬ jasniacz wydziela sie z mieszaniny poreakcyjnej przez wysolenie chlorkiem sodowym. 30 PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania srodków optycznie rozjasniaja¬ cych do wlókien celulozowych, poliamidowych i papie¬ ru o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza reszte monoetanoloaminy, dwuetanoloaminy luk 35 reszte alkoholu jedno- lub dwuwodorotlenowego na drodze reakcji chlorku cyjanuru, kwasu 4,4'-dwuamino- stylbenodwusulfonowego-2,2', kwasu p-aminobenzoeso¬ wego i mono- lub dwuetanoloaminy wzglednie alkoho¬ lu jedno- lub dwuwodorotlenowego znamienny tym, ze 40 produkt posredni otrzymany z chlorku cyjanuru i kwa¬ su 4,4'-dwuaminostylbenodwusulfonowego-2,2' konden- suje sie z kwasem p-aminobenzoesowym lub jego sola sodowa w temperaturze 25—50°C przy wartosci pH = 5t5—7,0 najkorzystniej przy pH = 6,3—6,9, a. 45 otrzymany pólprodukt kondensuje sie dalej w zwykly sposób z monoetanolóamina, dwuetanoloamina lub al¬ koholem jedno- lub' dwuwodorotlenowym. N=/ / w ^r t^ u i ^=/ I N I X WDA-1. Zam. 6251. Naklad 240 egz. PL PL