PL61658B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 02.X.1967 Czechoslowacja Opublikowano: 27.11.1971 61658 KI. 63 c, 10/01 MKP B 60 k, 23/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Górski, Wladyslaw Zawadzki Wlasciciel patentu: Polsko-Czechoslowacki Osrodek Badawczo-Rozwojowy Ciag¬ ników, Brno (Czechoslowacja) Urzadzenie zwiekszajace moment obrotowy do pojazdów mechanicznych, zwlaszcza ciagników rolniczych Wynalazek dotyczy urzadzenia zwiekszajacego mo¬ ment obrotowy do pojazdów mechanicznych, zwlasz¬ cza ciagników rolniczych, skladajacego sie z przekladni planetarnej, sprzegla ciernego, hamulca tasmowego i hydraulicznego urzadzenia sterujacego.Urzadzenie umozliwia pojazdom mechanicznym zmia¬ ne przelozenia przekladni dla zwiekszenia momentu ob¬ rotowego przenoszonego od silnika do kól jezdnych na¬ pedowych, bez przerwy w doplywie mocy.Dotychczas stosowane urzadzenia zwiekszajace mo¬ ment obrotowy skladaja sie z nastepujacych elementów glównych: — przekladni planetarnej, sprzegla ciernego tarczowe¬ go lub hamulca ciernego tasmowego, sprzegla jednokie¬ runkowego (wolnego kola), — przekladni o osiach stalych, ciernego sprzegla tarczo¬ wego, wolnego kola, — przekladni o osiach stalych, wolnego kola, z wy¬ korzystaniem drugiego stopnia sprzegla silnikowego dwustopniowego do wlaczania urzadzenia (po wylacze¬ niu pierwszego stopnia naped na skrzynke przekladnio¬ wa przenosi sie przez drugi stopien sprzegla).Opisane powyzej wszystkie rodzaje urzadzen zwiek¬ szajacych moment obrotowy maja jedna wspólna wade, a mianowicie posiadajac wolne kolo nie zapewniaja cal¬ kowitego bezpieczenstwa jazdy w kazdym terenie przy wlaczonym urzadzeniu. Przy jezdzie z góry ciagnik z wlaczonym urzadzeniem zwiekszajacym moment obro¬ towy nie moze hamowac silnikiem.Te zasadnicza wade usuwa urzadzenie zwiekszajace 20 25 30 / I, 2 moment obrotowy wedlug niniejszego wynalazku, które sklada sie z prostej przekladni planetarnej, sprzegla tar¬ czowego ciernego wlaczanego hydraulicznie, hamulca tasmowego ciernego oraz z ukladu sterowania hydrau¬ licznego. Jarzmo satelitów przekladni planetarnej jest polaczone z kolem zebatym centralnym za pomoca sprzegla tarczowego, na bebnie którego umieszczony jest hamulec tasmowy. W tloku sprzegla umieszczona jest sprezyna powrotna sluzaca do wylaczania sprzegla tar¬ czowego. Wlaczanie sprzegla odbywa sie przy pomocy ukladu sterowania hydraulicznego.Hamulec tasmowy jest wlaczany sprezyna hamulca, a wylaczany przy pomocy ukladu sterowania hydraulicz¬ nego. Dla zapewnienia prawidlowego przebiegu wlacza¬ nia i wylaczania uklad sterowania hydraulicznego zao¬ patrzony jest w urzadzenie synchronizujace. W kazdym przypadku, tak przy wlaczonym jak i wylaczonym urza¬ dzeniu zwiekszajacym moment obrotowy, silnik jest po¬ laczony z ukladem napedowym w sposób trwaly umoz¬ liwiajacy hamowanie silnikiem, co zapewnia calkowicie bezpieczna jazde w kazdych warunkach drogowych.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój podluzny urzadzenia zwiekszajacego moment obrotowy, fig. 2 — przekrój poprzeczny urza¬ dzenia zwiekszajacego moment obrotowy, fig. 3 — przekrój rozdzielacza hydraulicznego, fig. 4 — przekrój urzadzenia synchronizujacego.Urzadzenie zwiekszajace moment obrotowy sklada sie z walka sprzeglowego 1, na którym osadzone jest kolo 6165861658 3 4 koronowe 2 stale zazebione z satelitarni 3 osadzonymi w jarzmie satelitów 4, które jest wspólosiowe z wal¬ kiem sprzeglowym 1 oraz walkiem napedowym 12 skrzyn¬ ki przekladniowej. Satelity 3 sa jednoczesnie stale za¬ zebione z kolem zebatym centralnym 5, które jest pola¬ czone z bebnem 6, stanowiacym jednoczesnie cylinder sprzegla tarczowego 13. W bebnie 6 osadzone sa tarcze dociskowe 7 i 9, miedzy tymi tarczami znajduje sie tar¬ cza cierna 8 osadzona na jarzmie satelitów 4. Jarzmo satelitów 4 polaczone jest w sposób staly z walkiem na¬ pedowym 12 skrzynki przekladniowej.W bebnie 6 znajduje sie tlok sprzegla 10 oraz sprezy¬ na powrotna 11. Na bebnie 6 znajduje sie hamulec tas¬ mowy 22, który uchwycony jest z jednej strony za za¬ czep 23 za posrednictwem kamienia 24 i sruby 25 w korpusie skrzynki przekladniowej 26, z drugiej strony za zaczep 23 za posrednictwem kamienia 27 w wycie¬ ciu dzwigienki 28 osadzonej obrotowo na sworzniu 29 zamocowanym na cylindrze hamulca 33. Drugi koniec dzwigienki 28 oparty jest o tloczysko 32 polaczone z tlokiem hamulca 34 przesuwnie umieszczonym w cy¬ lindrze hamulca 33. Tlok hamulca 34 znajduje sie w cy¬ lindrze hamulca 33. Cylinder ten umieszczony jest w korpusie skrzynki przekladniowej 26. W cylindrze ha¬ mulca 33 znajduje sie sprezyna hamulca 36 oparta z jednej strony o tlok hamulca 34, a z drugiej strony o pokrywe cylindra 37. Z cylindrem hamulca 33 polaczo¬ ne jest zlacze dolne 73 doprowadzajace olej do przestrze¬ ni 31 cylindra hamulca 33.Uklad sterowania hydraulicznego urzadzenia zwiek¬ szajacego moment obrotowy sklada sie z rozdzielacza hydraulicznego 40 i urzadzenia synchronizujacego 18.W rozdzielaczu hydraulicznym 40 olej z pompy hydrau¬ licznej doprowadzany jest pod cisnieniem do kanalu glównego 39 w korpusie rozdzielacza.Utrzymywanie stalego cisnienia zapewnia zawór cis¬ nieniowy skladajacy sie z tloka 41 oraz sprezyny 42.Wlasciwe sterowanie urzadzeniem zwiekszajacym mo¬ ment obrotowy odbywa sie przy pomocy suwaka steruja¬ cego 43. Suwak ten w swym prawym polozeniu laczy swym wycieciem 44 kanal glówny 39 z kanalem 45, któ¬ ry jest polaczony przy pomocy kanalka 46 z kanalem rozprowadzajacym 52 w korpusie urzadzenia synchroni¬ zujacego 18. W lewym swym polozeniu (jak to jest po¬ kazane na fig. 3) suwak sterujacy 43 laczy swym wycie¬ ciem 44 kanal 45 z przestrzenia stanowiaca zbiornik ole¬ ju w skrzynce przekladniowej, umozliwiajac wyplyw oleju z urzadzenia zwiekszajacego moment obrotowy przez kanal 45 do zbiornika. W obu skrajnych poloze¬ niach suwak sterujacy 43 utrzymywany jest zatrzaskiem 47.Kierowca przesuwa suwak sterujacy 43 przy pomocy dzwigni recznej 48 polaczonej z dzwigienka 49 osadzo¬ na jednym swym koncem 50 w otworze 51 suwaka ste¬ rujacego 43.Kanal rozprowadzajacy 52 laczacy sie z rozdzielaczem hydraulicznym 40 kanalkiem 46 jest dalej polaczony z jednej strony poprzez zlacze górne 71, przewód 72 i zla¬ cze dolne 73 z przestrzenia 31 cylindra hamulca 33, z drugiej natomiast strony poprzez otwór 53 z rowkiem pierscieniowym 54 tulei 55. Tuleja 55 posiada ponadto poprzeczny otwór 56, dysze dlawiaca 57 oraz otwór 58.Otwór 58 tulei 55 laczy sie z otworem podluznym 59 suwaka synchronizujacego 60. Otwór podluzny 59 laczy sie z otworem poprzecznym 61 oraz dalej z rowkiem pierscieniowym 62 umieszczonym w tym suwaku.Suwak synchronizujacy 60 jest dociskany do tulei 55 opierajacej sie o korek 79 sprezyna synchronizujaca 63v 5 której napiecie regulowane jest sruba regulacyjna 64.Po pokonaniu oporu sprezyny synchronizujacej 63 i prze¬ sunieciu suwaka synchronizujacego 60 do oporu, rowek pierscieniowy 62 laczy sie z otworem pionowym 65, który poprzez kanal 66 w tulei 20, otwór 67, otwór 68, i otwór 70 laczy sie z przestrzenia 30 sprzegla tarczo¬ wego 13. Otwór pionowy 65 jest ponadto polaczony po¬ przez otwór 76 i zawór zwrotny 74 z kanalem rozpro¬ wadzajacym 52.Z ukladem sterowania hydraulicznego polaczony jest bocznikowo uklad smarowania pod cisnieniem urzadze¬ nia zwiekszajacego moment obrotowy i skrzynki prze¬ kladniowej. W tym celu kanal 14 w korpusie rozdziela¬ cza hydraulicznego 40 polaczony jest poprzez otwór 77, kanalek pierscieniowy 78, kanal doprowadzajacy 80, rowek smarowania 81 i dalsze otwory z powierzchnia¬ mi tracymi urzadzenia zwiekszajacego moment obroto¬ wy i skrzynki przekladniowej. Zawór 82 w rozdzielaczu hydraulicznym 40 zapewnia wlasciwe cisnienie oleju w ukladzie smarowania.Dzialanie urzadzenia zwiekszajacego moment obroto¬ wy jest nastepujace: przy wylaczonym urzadzeniu sprzeg¬ lo tarczowe 13 jest wlaczone, a hamulec tasmowy 22 jest wylaczony; jezeli przy pomocy dzwigni recznej 48 przesuniemy suwak sterujacy 43 (fig. 3) w polozenie wylaczajace urzadzenie (w prawo), olej pod cisnieniem dostaje sie z pompy kanalem glównym 39, wycieciem 44 suwaka sterujacego 43, kanalem 45, kanalkiem 46 do kanalu rozprowadzajacego 52, a nastepnie przeplywa w dwu kierunkach; z jednej strony przewodem 72 do¬ staje sie do przestrzeni 31 cylindra hamulca 33, gdzie pokonujac opór sprezyny hamulca 36 przesuwa tlok hamulca 34 wraz z tloczyskiem 32 w prawo, zwalniajac hamulec tasmowy 22 opasany na bebnie 6; z drugiej strony otworem 53, rowkiem pierscieniowym 54, otwo¬ rem poprzecznym 56, dysza dlawiaca 57 i otworem 58 tulei 55 dalej pod cisnieniem dostaje sie do otworu po¬ dluznego 59 i otworu poprzecznego 61 suwaka synchro¬ nizujacego 60 i pokonujac opór sprezyny synchronizuja¬ cej 63 przesuwa suwak synchronizujacy 60 do oporu o srube regulacyjna 64, laczac jednoczesnie otwór po¬ przeczny 61 i rowek pierscieniowy 62 z otworem piono¬ wym 65, którym olej poprzez kanal 66, otwory 67, 68 i 70 przedostaje sie do przestrzeni 30 sprzegla tarczo¬ wego 13.Po pokonaniu oporu sprezyny powrotnej 11 olej prze¬ suwa tlok sprzegla 10 zaciskajac tarcze cierna 8 i po¬ wodujac w ten sposób polaczenie kola zebatego cen¬ tralnego 5 przekladni planetarnej poprzez beben 6 i tar¬ cze sprzegla z jarzmem satelitów 4, na skutek czego wszystkie elementy tej przekladni obracaja sie z jedna¬ kowa predkoscia obrotowa dajac przelozenie 1:1.Przy wlaczonym urzadzeniu zwiekszajacym moment obrotowy sprzeglo tarczowe 13 jest wylaczone, a hamu¬ lec tasmowy 22 wlaczony; jezeli przy pomocy dzwigni recznej 48 przesuniemy suwak sterujacy 43 w polozenie przeciwne, wlaczajac urzadzenie (fig. 3 suwak przesu¬ niety w lewo), wyciecie 44 suwaka sterujacego 43 polaczy kanalek 46 ze zbiornikiem oleju i odetnie doplyw oleju pod cisnieniem z pompy do urzadzenia.Cisnienie oleju w przestrzeni 30 sprzegla tarczowego- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6061658 5 6 13 i w przestrzeni 31 cylindra hamulca 33 zmniejszy sie, a sprezyna powrotna 11 przesunie tlok sprzegla 10 wy¬ pychajac olej z przestrzeni 30, a jednoczesnie uwolni tar¬ cze sprzegla, które moga sie miedzy soba swobodnie ob¬ racac. Olej ze sprzegla pod dzialaniem nacisku sprezy¬ ny 11 na tlok sprzegla 10 wydostaje sie otworami 70, 68, 67, kanalem 66 do otworu pionowego 65.Przy spadku cisnienia sprezyna synchronizujaca 63 przesunie suwak synchronizujacy 60 do oporu o tuleje 55 umozliwiajac polaczenie otworu pionowego 65 po¬ przez wyciecie 75 z otworem 76, skad olej przez zawór zwrotny 74 przedostaje sie do kanalu rozprowadzajace¬ go 52 i kanalkami 46 i 45 oraz wycieciem 44 suwaka sterujacego 43 zostaje wypchniety do zbiornika. Jedno¬ czesnie sprezyna hamulca 36 przesuwajac tlok hamulca 34 i tloczysko 32 nie tylko wytlacza olej z cylindra 33 zlaczem dolnym 73, przewodem 72, kanalem rozprowa¬ dzajacym 52 i kanalkami 46 i 45 do zbiornika, lecz tak¬ ze tloczyskiem 32 obraca dzwigienke 28 zaciskajac ha¬ mulec tasmowy 22 na bebnie 6 powodujac jego zatrzy¬ manie oraz zakotwiczenie. Beben 6 polaczony z kolem centralnym 5 unieruchamia to kolo i powoduje zredu¬ kowanie obrotów jarzma satelitów 4 napedzajacego wa¬ lek napedowy 12 skrzynki przekladniowej dajac naped z wlaczonym urzadzeniem zwiekszajacym moment obro¬ towy.Prawidlowy przebieg wlaczania i wylaczania urzadze¬ nia zwiekszajacego moment obrotowy zapewnia urza¬ dzenie synchronizujace 18 dzialajace w nastepujacy spo¬ sób: Podczas wlaczania urzadzenia zwiekszajacego moment obrotowy, tj. w czasie wylaczania sprzegla a wlaczania hamulca, specjalny zawór regulacyjny 35 umieszczony na wylocie oleju z cylindra hamulca 33 utrzymuje w cylindrze przez pewien czas cisnienie nie pozwalajac na pelne zacisniecie tasmy hamulca dopóki cisnienie w przestrzeni 30 sprzegla tarczowego 13 nie spadniee na tyle, aby sprezyna powrotna 11 mogla uwolnic tarcze.Olej z przestrzeni 30 sprzegla tarczowego 13 moze swo¬ bodnie ujsc poprzez zawór zwrotny 74.W ukladzie sterowania sprzegla znajduje sie w tulei 55 dysza dlawiaca 57 oraz suwak synchronizujacy 60 dociskany sprezyna synchronizujaca 63. Dysza dlawiaca 57 oraz napiecie sprezyny synchronizujacej 63 dobrane sa tak, aby podczas wylaczania urzadzenia zwiekszaja¬ cego moment obrotowy, tj. w czasie wylaczania hamulca, a wlaczania sprzegla, przeplyw oleju do przestrzeni 30 sprzegla tarczowego 13 rozpoczal sie dopiero w chwili, kiedy olej bedzie posiadal odpowiednie cisnienie, tzn. wówczas, gdy pod dzialaniem tego cisnienia pokona w cylindrze hamulca 33 opór sprezyny hamulca 36 uwal¬ niajac hamulec tasmowy 22 na bebnie 6. Zawór regu¬ lacyjny 35 umozliwia przeplyw oleju do cylindra ha¬ mulca 33 bez dlawienia.W zaleznosci od rozwiazania konstrukcyjnego ukladu sterowania hydraulicznego mozliwy jest takze uklad syn¬ chronizujacy bez dyszy dlawiacej 57 oraz zaworu re¬ gulacyjnego 35. Role tych elementów spelniaja odpowied¬ nio dobrane przekroje kanalów i przewodów dostoso¬ wane do danego ukladu. PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenie patentowe 1. Urzadzenie zwiekszajace moment obrotowy do po¬ jazdów mechanicznych zwlaszcza ciagników rolniczych 5 skladajace sie z prostej przekladni planetarnej, sprzegla tarczowego, hamulca tasmowego, oraz z ukladu stero¬ wania hydraulicznego, znamienne tym, ze jarzmo sate¬ litów (4) przekladni planetarnej jest polaczone z kolem zebatym centralnym (5) przekladni planetarnej za po¬ srednictwem sprzegla tarczowego (13) a na bebnie (6) sprzegla taiczowego (13) umieszczony jest hamulec tas¬ mowy (22), przy czym sprezyna powrotna (11) sprzegla tarczowego (13) umieszczona jest w tloku sprzegla (10) i przesuwa go do pozycji wylaczenia, ponadto sprezyna hamulca (36) naciskajaca na tlok hamulca (34) przesu¬ wa go do pozycji wlaczenia a uklad sterowania hydrau¬ licznego sklada sie z rozdzielacza hydraulicznego (40) wlaczajacego sprzeglo tarczowe (13) i wylaczajacego ha¬ mulec tasmowy (22) oraz z urzadzenia synchronizujacego (18) regulujacego prawidlowy przebieg wlaczania i wy¬ laczania sprzegla tarczowego (13) i hamulca tasmowego (22), przy czym rozdzielacz hydrauliczny (40) i urzadze¬ nie synchronizujace (18) zawiera cisnieniowy uklad sma¬ rowania urzadzenia zwiekszajacego moment obrotowy i skrzynki przekladniowej.

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zarówno przestrzen (30) sprzegla tarczowego (13) po¬ laczona jest poprzez kanaly (70), (68), (67), (66), (65), (76), (52) z kanalami (46) i (45) rozdzielacza hydraulicz¬ nego (40) jak i przestrzen (31) hamulca tasmowego (22) poprzez kanaly (73), (72), (71) polaczona jest z tymi samymi kanalami (46) i (45) rozdzielacza hydrauliczne¬ go (40).

3. Urzadzenie wedlug zastrzezenia 1 i 2, znamienne tym, ze uklad sterowania hydraulicznego posiada urza¬ dzenie synchronizujace (18) skladajace sie z elementów synchronizujacych wlaczania sprzegla tarczowego (13) i elementu synchronizujacego wlaczanie hamulca tasmo¬ wego (22). 4. Urzadzenie wedlug zastrzezenia 1 do 3, znamienne tym, ze elementy synchronizujace wlaczania sprzegla tar¬ czowego (13) skladaja sie z dyszy dlawiacej (57) w tu- lei (55), suwaka synchronizujacego (60) dociskanego spre¬ zyna* synchronizujaca (63) o napieciu regulowanym w sposób plynny sruba regulacyjna (64) i z zaworu zwrot¬ nego (74), a element synchronizujacy wlaczanie hamul¬ ca tasmowego (22) sklada sie z jednokierunkowego za¬ woru regulacyjnego (35) dlawiacego przeplyw oleju w jednym kierunku. 5. Urzadzenie wedlug zastrzezenia 1 do 4, znamienne tym, ze z ukladem sterowania hydraulicznego skladaja¬ cego sie z rozdzielacza hydraulicznego (40) i urzadzenia synchronizujacego (18) polaczony jest bocznikowo uklad smarowania urzadzenia zwiekszajacego moment obro¬ towy i skrzynki przekladniowej, skladajacy sie z zawo¬ ru (82) regulacji cisnienia smarowania oraz kanalów (14), (77), (80), (81) doprowadzajacych olej do powierz¬ chni tracych. 15 20 . 25 30 35 40 45 50KI. 63 c. 10/01 61658 MKP B 60 k, 23/00 3 7 & 9 13 22 FIG.1KI. 63 c, 10/01 61658 MKP B 60 k, 23/00 r/s &KI. 63 c, 10/01 61658 MKP B 60 k, 23/00 r/t?. 3KI. 63 c, 10/01 61658 MKP B 60 k, 23/00 F/e.

4. PL PL