Opublikowano: 25.IX.1970 61035 KI. 60 b, 3/04 MKP F 15 c, 3/04 UKD Twórca wynalazku: Aleksander Korklinski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcji Okretowych Nr 2, Gdansk (Polska) Pneumatyczny lub hydrauliczny uklad negacji logicznej Przedmiotem wynalazku jest uklad [pneumatycz¬ ny lub hydrauliczny realizujacy funkcje logicznej negacji wedlug algebr Boole'a poprzez sterowanie wielkoscia cisnienia gazu lub cieczy doprowadza¬ nych do przewodu wyjsciowego.Znane sa podobnie pracujace uklady, oparte na podobnie dzialajacych elementach skladowych. Je¬ den z takich ukladów posiada przewód wyjsciowy przylaczony szeregowo poprzez dlawik do prze¬ wodu zasilajacego. Glówny element sterujacy ma w nim za zadanie odcinanie zasilania pomocnicze¬ go elementu zasilajacego, w chwilach gdy cisnie¬ nie sterujace w glównym elemencie sterujacym osiagnelo wielkosc przyjmowana tu jako wartosc jednostkowa sygnalu wejsciowego. Z ta chwila cis¬ nienie czynnika roboczego w przewodzie zasilaja¬ cym ustawi pomocniczy element sterujacy w po¬ zycji umozliwiajacej, spadek cisnienia w przewo¬ dzie wyjsciowym. W sytuacji odwrotnej, to jest gdy cisnienie sterujace posiada wielkosc przyjmo¬ wana jako wartosc zerowa sygnalu wejsciowego, glówny element sterujacy umozliwi przeplyw czyn¬ nika roboczego z przewodu zasilajacego do po¬ mocniczego elementu sterujacego. Pomocniczy ele¬ ment sterujacy odetnie polaczenie przewodów wyj¬ sciowego i zasilajacego z wylotem na zewnatrz i tym samym spowoduje wzrost cisnienia w prze¬ wodzie -wyjsciowym.Glówna wada takiego ukladu jest to, ze bez wzgledu na stan ukladu, przewód wyjsciowy jest 30 2 stale polaczony z przewodem zasilajacym, co nie¬ korzystnie wplywa na predkosc dzialania calosci ukladu.Celem wynalazku jest usuniejcie powyzszej nie¬ dogodnosci, co zapewni wieksza predkosc dzialania ukladu negacji logicznej, jak równiez wplynie do¬ datnio na wielkosci cisnien wyjsciqwych zarówno dla jednostkowej jak i zerowej wartosci sygnalów wejsciowego i wyjsciowego, ilstota wynalazku jest równolegle polaczenie prze¬ wodami glównego elementu sterujacego, i pomocni¬ czego elementu sterujiajcego tak, ze jedynie stan we¬ wnetrzny tych elementów okresla rodzaj sygnalu wyjsciowego.Glówny element sterujacy steruje bezposrednio' doplywem czynnika roboczego gazu lub cieczy pod cisnieniem do przewodu wyjsicrowego. Pomocniczy element sterurjlacy z jednej strony zabezpiecza szyb¬ ki wzrost cisnienia w przewodzie wyjsciowym przy zerowej wartosci sygnalu wejsciowego a z drugiej strony umozliwia szybki spadek - cisnienia w prze¬ wodzie wyjsciowym. Wówczas przewód wyjsciowy jesit odciety od zasilania z przewodu zasilajacego' podczas jednostkowej wartosci sygnalu, wejsciowe¬ go. Jako glówny i pomocniczy elementy steruj;a moga tu byc uzyte elementy z ruchioma swobod¬ na folia lub ruchoma swobodna plyibka, wzglednie inne o podobnym dzialaniu.Glównym elementem sterujacym jest element monostabilmy z trzema kanalami, sterowanymi 610353 przez zamykanie ich folia lub plytka. Ten glówny element 'jest polaczony w ukladzie inwertora z przewodem zasilajacym prowadzacym do pomocni¬ czego elementu sterujacego, którym jest element bistabilny czterokanalowy lufo pieciokanalowy.Przewód wyjsciowy ukladu jest podlaczony do ka¬ nalu niesterowanego w elemencie pomocniczym.Do kanalu wyjiscrowego. glównego elementu steru¬ jacego podlaczony jest przewód sprzegajacy go bez¬ posrednio lub posrednio z pomocniczym elementem sterujacym poprzez podlaczenie do kanalu stero¬ wanego elementu biistabilnego, polozonego po prze¬ ciwnej sitrohie niz doprowadzenie przewodu zasi¬ lajacego wzglednie do kanalu niesterowanego tegoz elementu lufo do obu tych kanalów równoczesnie.Pozostale kanaly sterownicze elementu bistabilnego sa polaczone z upustami zaopatrzonymi dlawikami.Dlawik upustu ojd strony doprowadzenia przewodu zasilajacego pasiaida mniejszy opór niz dlawik upu¬ stu po przeciwnej stronie elementu.Dwa dlawika sa umieszczone takze na przewodzie zasilajacyim, przy czym dlawik pomiedzy króccem dolotowym a elementem monostalbilnym posiada mniejtezy opór., Zaleta niniejszego wynalazku jest to, iz zaleznie od stanu wewnetrznego obu elementów sterujacych, przewód wyjsciowy ukladu jest laczony z przewo¬ dem zasilajacym tyiUko wtedy, gdy w przewodzie wejsciowym ukladu panuje cisnienie o wartosci sygnalu zerowego. Umozliwia to zwiekszenie pred¬ kosci dzialania ukladu i pozwala na pelne wyko¬ rzystanie stopnia wzmocnienia glównego elementu, sterujacego.Rraedrndiot wynalazku jest Mize} wyjasniony na przykladach jego wykonania przedstawionych na rysunku, na którym fig. 1, fig. 2 oraz fig. 3 podaja odmiany ukladu polaczen realizujace funkcje lo¬ giczna negacji.Fig. 1 rysunku przedstawia schemat ukladu, w którym monostalbillny trójkanalowy element 1 jako glówny element sterujlacy jest polaczony przewo¬ dem sprzegajacym 2 z biistabilnym pieciokanalo- wym elementem 3 jako pomocniczym elementem sterujacym oraz z przewodem wyjscibwym 4. Do glównego elementu sterujacego 1 doprowadzony jest przewód wejsciowy 5, a przewód zasilajacy 6 laczy go poprzez dlawiki 7 i 8 z pomocniczym elementem sterujacym 3. Przewód wyjsciowy 4 jest dolaczony do kanalu niesterowanego pomoc¬ niczego elementu sterujacego 3, natomiast kanaly sterownicze tego elementu 3 polaczone sa z pozo¬ stalymi przewodami ukladu.Od pomocniczego elementu sterujacego 3 odcho¬ dza diwa upusty 9 i 10 zaopatrzone dlawikami 11 i 12. Ilekroc w przewodzie wejsciowym 5 panuje cisnienie o 'Wysokosci odpowiadajacej jednostkowej wartosci sygnalu wejlsciowego, to takie same cis¬ nienie panuje wewnajtrz elementu 1 od strony prze¬ wodu wejlsciowego 5, dzieki czemu w nim prze¬ ciwlegle przewody zasilajacy 6 i sprzegajacy 2 sa wzajemnie odciete, a czynnik zasilajacy uklad, po¬ przez dlawik 8 o wiekszym oporze doplywa do po¬ mocniczego elementu sterujiacego 3 i poprzez jego upust 10 z dlawikiem 12 o mniejseym oporze ucho¬ dzi na zewnatrz. Tym samym upustem 10 uchodzi na zewnatrz czynnik roboczy z przewodu wyjscio- 61035 4 wego 4 oraz zamknietego od strony zasilania prze¬ wodu sprzegajacego 2 i tym samym sygnal wyjs¬ ciowy ma wartosc zerowa. Upust 9 z dlawikiem 11 o wiekszym oporze jest wówczais odciety od 5 przewodu sprzegajacego 2.W przypadku, gdy w przewodzie wejsciowym 5 cisnienie czynnika roboczego jest odpowiednio niskie, co odpowiada zerowej wartosci sygnalu wejsciowego, glówny element sterujiacy 1 odblokuje io polaczenie przewodu zasilajacego 6 i sprzegajacego 2 wewnajtirz korpusu tego elementu. Czynnik ro¬ boczy pod cisnieniem poplynie wówczas przewo¬ dem sprzegajacym 2 do przewodu wyjsciowego 4 i tym samym sygnal wyjsciowy osiagnie wartosc 15 jednostkowa. Przewód sprzegajacy 2 doprowadzi równiez tenze czynnik roboczy do pomocniczego elementu sterujacego 3, który odetnie wzajemnie upust 10 od przewodu zasilajacego 6, natomiast odiblokuje polaczenie upustu 9 od strony przewodu 20 sprzegajacego 2 z dlawikiem 11 o wiekszym opo¬ rze, przez który powoli uchodzi na zewnatrz. W tym stanie ukladu czynnik rolboczy doplywa do przewodu wyjsciowego 4 poprzez przewód zasilaja¬ cy 6 z dlawikiem o malym oporze 7 oraz przewód 25 sprzegajacy 2. iFig. 2 rysunku ukazuje odmiane ukladu z bista- bilnym czterokanalowym pomocniczym elementem sterujacym 13, w której przewód sprzega.jacy 2 jest dolaczony tylko do przewodu wyjsciowego 4. 30 Inna odmiane ukazuje fig. 3 rysunku z bistabil- nym pieciolkanalowym pomocniczym elementem sterujacym 3, w której przewód wyjsciowy 4 nie jest bezposrednio podlaczony do pozostalych prze¬ wodów, a przewód sprzegajacy 2 jest podlaczony 35 tylko do glównego elementu sterujacego 1 i po¬ mocniczego elementu sterujacego 3. 40 PL