Pierwszenstwo: 60134 KI. 62 a2, 11/26 MKP B 64 c, 11/26 Opublikowano: 30.VI.1970 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: Stefan Danielewicz, Stanislaw Malewski, Kon¬ rad Mync, Ryszard Domanski, Mieczyslaw Pawlowski, Grzegorz Szelag Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego „Okecie", Warszawa (Polska) Laminatowa lopata smigla i sposób jej wykonywania Przedmiotem wynalazku jest konstrukcja lami¬ natowej lopaty smigla i sposób jej wykonywania.W ostatnim okresie coraz czesciej zastepuje sie tradycyjne materialy 'konstrukcyjne, jakimi sa drewno i metal, wszelkiego rodzaju tworzywami sztucznymi. Stosujac odpowiednie technologie do konkretnych wyrobów, otrzymuje sie produkty o znacznie lepszych wlasciwosciach. Do wytwarzania przedmiotów przenoszacych obciazenia statyczne jak i dynamiczne, uzywa sie wszelkiego rodzaju laminatów, które utworzone sa z wlókna szklanego lub tkaniny szklanej i zalewane zywica syntetycz¬ na.Laminaty odznaczaja sie duza wytrzymaloscia, i z tego wzgledu moga byc stosowane do wyrobu bardzo cienkich elementów, a dzieki swojej odpor¬ nosci na korozje i duzej sprezystosci, z powodze¬ niem zastepuja materialy tradycyjne. Z tego powo¬ du szczególnie korzystnie jest stosowac laminaty przy produkcji wszelkiego rodzaju lopat smigiel.W trakcie produkcji smigiel z laminatu, eliminuje sie pracochlonna obróbke, jakiej wymagaja smigla drewniane lub metalowe.Znane sa smigla wykonane z laminatu np. pa¬ tentu francuskiego Nr 1255075. Smigla takie wyko¬ nuje sie z poszczególnych elementów profilowych i laczy laminatem.Znane jest równiez z patentu angielskiego Nr 775816 wykonywanie lopaty smigla z odpowiednio ulozonych wlókien szklanych zalewanych zywica. 15 30 Wlókna szklane zaczepia sie z jednej strony za okragly sworzen, a z drugiej strony naciaga sie sprezyna, i po umieszczeniu w odpowiedniej for¬ mie, zalewa zywica. Liczba wlókien w calym prze¬ kroju takiej lopaty jest stala, natomiast profil lo¬ paty otrzymuje sie przez zalanie ulozonych w for¬ mie pasm, zywica zmieszana z cietym wlóknem. Za¬ rys lopacie nadaje ksztalt formy. Lopata taka ma nierównomierny rozklad naprezen w poszczególnych przekrojach, poniewaz wszystkie naprezenia prze¬ nosic moga tylko wlókna ciagle. Równiez w trakcie napelniania formy zywica zmieszana z cietym wlók¬ nem wystepuja zjawiska zatykania sie przewodów, co jest powodem niedolania formy, a wiec powsta¬ wania braków.Celem wynalazku bylo opracowanie zarówno konstrukcji lopaty smigla wykonanego calkowicie z laminatu, jak i technologii jego produkcji, tak aby lopata ta nie posiadala wyzej wymienionych wad, czyli aby liczba wlókien w poszczególnych przekrojach odpowiadala wielkosci naprezen wy¬ stepujacych w tych przekrojach.Osiagnieto to dzieki temu, ze konstrukcje lopaty oparto na specjalnej wkladce laminatowej zawie¬ rajacej integralnie wykonane zaczepy. Na zaczepy te i na specjalna czasze pólkulista nawija sie war¬ stwowo wlókna szklane w sposób ciagly. Warstwy wlókna ukladaja sie w ten sposób, ze tworza zarys lopaty, co odpowiada wielkosci naprezen powsta¬ jacych w czasie pracy smigla. Wlasciwe rozlozenie 60134, 3 . l- *¦¦ • l warstw wl6kna szklanego uzyskano dzieki dobra¬ niu w sposób doswiadczalny rozstawienia zaczepów na wkladce laminatowej. Wkladka ta równiez bar¬ dzo upraszcza i przyspiesza proces wykonywania lopaty smigla.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na ry¬ sunku, na którym fig. 1 pokazuje lopate smigla w czesciowym przekroju umieszczona w polówce for-* my, a fig. 2 przedstawia wkladke laminatowa, fig. 3 pokazuje sposób nawijania wlókien szklanych, fig. 4 pokazuje sposób nawijania wkladki lamina¬ towej, fig. 5 pokazuje sposób wykonywania zacze¬ pów na wkladce laminatowej.Jak to pokazuje fig. 1 lopata smigla sklada sie z nasady 1, czaszy pólkulistej 2, wkladki laminato¬ wej 3 z zaczepami 5, wlókien szklanych 4, drutu oporowego 6, tkaniny szklanej 7, okucia 8 krawe¬ dzi natarcia, a calosc umieszczona jest w formie 9.Proces wykonywania laminatowej lopaty smigla przebiega w sposób nastepujacy. Na wstepie wyko¬ nuje sie wkladke laminatowa 3 z zaczepami 5 jak to pokazuje fig. 2. Przesycone zywica pasma wló¬ kien szklanych 4 nawija sie na rdzen 10, najpierw w kierunku podluznym, nastepnie w kierunku po¬ przecznym i znowu w kierunku podluznym, aby utworzyc uklad przypominajacy krate. Po calko¬ witym zestaleniu sie zalaminowanych wlókien na rdzeniu 10, przecina sie wlókna na krawedziach rdzenia i otrzymuje w ten sposób dwie wkladki laminatowe 3. Nastepnie, jak to pokazano na fig. 5, odcina sie polówki okreslonych odcinków wzdlu¬ znych, wykonujac zaczepy 5.Na otrzymana w ten sposób wkladke laminatowa 3 nakleja sie wypelniacz 11 wykonany z dowolnego materialu, do czola którego dokleja sie czasze pól- kulista 2, w która z kolei wkrecona jest nasada 1, sluzaca do mocowania lopaty w piascie smigla. Na wkladce 3, w razie potrzeby, uklada sie druty opo¬ rowe 6, które sluza do elektrycznej ochrony lopaty smigla przed oblodzeniem. Druty te sa odizolowane od metalowych czesci lopaty, a ich koncówki 12 sa wyprowadzone na zewnatrz bocznej powierzchni nasady w celu doprowadzenia pradu. Tak przygo¬ towany zestaw poddaje sie oplataniu suchym wló¬ knem szklanym, tak jak to pokazuje fig. 3.Oplatanie zaczyna sie od zamocowania wlókna 4 na najblizszym zaczepie 5; nastepnie opasuje sie czasze 2, której ksztalt umozliwia lagodna zmiane kierunku wlókna i duza dlugosc opasania, zapew¬ niajac w ten sposób duza wytrzymalosc dorazna i zmeczeniowa polaczenia. Nastepnie wlókno 4-. przeciaga sie do nastepnego zaczepu 5, w tym sa¬ mym rzedzie. Po wykorzystaniu wszystkich zacze¬ pów w jednym rzedzie przechodzi sie do nastepne¬ go rzedu, az do calkowitego ich owiniecia. W ten. sposób nawiniete wlókno 4 tworzy zewnetrzny za¬ rys lopaty, przy czym ilosc wlókna w poszczegól¬ nych przekrojach jest proporcjonalna do powierz¬ chni przekroju poprzecznego lopaty. W celu lat¬ wiejszego ulozenia nawinietej lopaty w formier oraz zmniejszenia mozliwosci uszkodzenia wlókna 4 nosnego w czasie eksploatacji, lopate owija sie tkanina szklana lub tasma szklana 7, na która z kolei mocuje sie okucia 8 krawedzi natarcia. Lopa¬ ta smigla w tym stanie wkladana jest do formy 9,. gdzie nastepuje przesycenie zywica epoksydowa pod odpowiednim cisnieniem. Po zestaleniu sie zy¬ wicy, lopate wyjmuje sie z formy i po usunieciu nadlewów, otrzymuje gotowy produkt. PL