PL60069B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.IV.1970 60069 KL 12 o, 23/03 MKP C 07( C0"h, -tf&k) UKD I Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Józef Morawiec, mgr Lech Orszul- ski, inz. Roman Zarzycki Wlasciciel patentu: Lódzkie Zaklady Chemiczne, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania srodków do emulsyjnego natluszczania i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia srodków do natluszczania emulsyjnego z nie¬ nasyconych wyzszych kwasów tluszczowych i/lub ich estrów, np. tranów, oleju lnianego, oleju olbro- towego. Produkty otrzymane sposobem wedlug wy¬ nalazku zawieraja w swym skladzie substancje tluszczowe i substancje emulgujace, co umozliwia stosowanie ich jako natlustek w przemysle skórza¬ nym, wlókienniczym i innych.Jeden ze znanych sposobów nadawania rozpusz¬ czalnosci nienasyconym kwasom tluszczowym i/lub ich estrom polega na dzialaniu na te sub¬ stancje kwasem siarkawym lub jego solami, np. kwasnym siarczynem sodowym, przy czym przez mieszanine reakcyjna przepuszcza sie powietrze.W wyniku reakcji przylaczania kwasu siarka¬ wego lub jego soli pewna czesc substancji tluszczo¬ wych przeksztalca sie w kwasy sulfonowe lub ich sole, odznaczajace sie silnym dzialaniem powierz- chniowo-czynnym, stanowiac w gotowym produk¬ cie substancje emulgujace, natomiast pozostala czesc produktu wyjsciowego ulega reakcjom utle¬ niania i polimeryzacji itp. lub nie ulega zadnej zmianie i stanowi emulgowane substancje tlusz¬ czowe. Otrzymywane w ten sposób produkty two¬ rza z woda roztwory lub emulsje, dzieki czemu znalazly zastosowanie w przemysle wlókienniczym, skórzanym i innych jako natlustki.Powszechnie uwaza sie, ze w pierwszym etapie przylaczanie kwasu siarkawego lub jego soli do 10 15 20 25 30 podwójnych wiazan nienasyconych kwasów tlusz¬ czowych i/lub ich estrów, które w nastepnym eta¬ pie reaguja z dwutlenkiem siarki lub jego solami, tworzac kwasy sulfonowe lub ich sole. Wobec ta¬ kiego przebiegu reakcji przepuszczenie powietrza przez mieszanine reakcyjna jest warunkiem ko¬ niecznym przylaczenia dwutlenku siarki lub jego soli do podwójnych wiazan nienasyconych kwasów i/lub ich estrów.W tym wypadku zachodza jednak reakcje ubocz¬ ne takie, jak utlenianie siarki 4-wartosciowej do 6-wartosciowej co prowadzi do zmniejszenia pH, a tym samym do ulatniania sie dwutlenku siarki.W sposobie wedlug wynalazku oparto sie na zna¬ nym fakcie, ze proces utleniania nienasyconych kwasów tluszczowych i/lub ich estrów posiada charakter autokataliczny, odznacza sie zatem wy¬ stepowaniem okresu indukcji powstawania nad¬ tlenków, charakterystycznego dla kazdego kwasu tluszczowego i/lub jego estru i zaleznego od ilosci wprowadzanego powietrza, temperatury reakcji, sposobu rozwiniecia powierzchni itp. Znane sa sub¬ stancje katalizujace ten proces, jak równiez opóz¬ niajace go.Sposobem wedlug wynalazku reakcje przylacza¬ nia bezwodnika kwasu siarkawego lub/i jego soli np. kwasnego siarczynu sodowego do podwójnych wiazan nienasyconych wyzszych kwasów tluszczo¬ wych i/lub ich estrów prowadzi sie w dwóch eta¬ pach. W pierwszym etapie reakcji przez nienasy- 6006960069 eony wyzszy kwas tluszczowy i/lub jego ester prze¬ puszcza sie powietrze lub tlen az do momentu osiagniecia lub przekroczenia okresu indukcji po¬ wstawania nadtlenków. Temperatura, w której przeprowadza sie reakcje utleniania zalezy od cha- 5 rakteru substancji tluszczowej oraz sposobu roz¬ winiecia powierzchni i waha sie w szerokim za¬ kresie 15—120°C.. Utlenianie prowadzi sie ewentualnie w obec¬ nosci powszechnie znanych inicjatorów, promoto- 10 rów i katalizatorów. Dopiero po zakonczeniu pro¬ cesu uflfniania przeprowadza sie drugi etap pro¬ cesu, polegajacy na wprowadzeniu do produktu utleniania dwutlenku siarki i/lub jego soli. Reak¬ cje prowadzi sie w naczyniu otwarym lub zamk- 15 nietym w temperaturze 20—100°C. Siarczynowanie prowadzi sie ewentualnie w obecnosci inhibitorów utleniania siarczynów jak gliceryna i mannit.Prowadzenie procesu w dwóch etapach pozwala na dokladne sterowanie jego przebiegiem, dzieki 20 czemu zostaja ograniczone do minimum niepoza¬ dane reakcje uboczne, jak np. powstawanie hy- droksykwasów podczas utleniania nienasyconych kwasów tluszczowych, wzglednie utlenianie dwu¬ tlenku siarki do trójtlenku podczas przylaczania 25 bezwodnika kwasu siarkawego lub kwasnego siar¬ czynu sodowego.W przypadku prowadzenia reakcji w naczyniu zamknietym wykorzystanie dwutlenku siarki jest calkowite. 30 Natlustki uzyskane sposobem wedlug wynalazku zawieraja obok niezmienionych substratów reakcji, produkty ich utlenienia i polimeryzacji oraz pewna ilosc kwasów sulfonowych, dzieki którym odzna¬ czaja sie zdolnoscia tworzenia z woda roztworów 35 ' lub emulsji w zaleznosci od stosunku substancji emulgowanych do emulgujacych.Przyklad I. Do 1000 g tranu dorszowego, umieszczonego w kolbie trójszyjnej wprowadza sie, mieszajac w ciagu 45 godzin w temperaturze 55 °C, 40 strumien powietrza. Produkt utleniania chlodzi sie do temperatury 20°C, przerywa doplyw powietrza i wprowadza 300 g kwasnego siarczynu sodowego w postaci 40% roztworu wodnego, po czym mie¬ sza sie jeszcze w ciagu 8 godzin, w temperaturze 55°C. Produkt stanowi gesty olej, o barwie jasno- slomkowej, rozpuszczajacej sie w wodzie, odporny na roztwory elektrolitów.Przyklad II. W kolbie trójszyjnej poddaje sie utlenianiu w temperaturze 80°C w ciagu 25 go¬ dzin 1000 g oleju olbrotowego. Po ochlodzeniu do temperatury 20°C dodaje sie 250 g kwasnego siar¬ czynu sodowego w postaci 40% roztworu wodnego i prowadzi reakcje w naczyniu zamknietym w tem¬ peraturze okolo 50°C w ciagu 10 do 15 godzin.Produkt reakcji stanowi jasny olej, tworzacy z woda biala emulsje o duzej odpornosci na dzia¬ lanie elektrolitów. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania srodków do emulsyjnego natluszczania z nienasyconych wyzszych kwa¬ sów tluszczowych i/lub ich estrów, polegajacy na traktowaniu ich bezwodnikiem kwasu siar¬ kawego lub/i jego solami w podwyzszonej tem¬ peraturze i przepuszczeniu przez srodowisko reakcji powietrza i/lub tlenu, znamienny tym, ze nienasycone wyzsze kwasy tluszczowe i/lub ich estry utlenia sie najpierw powietrzem-i/lub tlenem az do momentu osiagniecia lub przekro¬ czenia okresu indukcji powstawania nadtlen¬ ków, a nastepnie dopiero traktuje sie bezwod¬ nikiem kwasu siarkawego i/lub jego solami.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces utleniania prowadzi sie w temperaturze 15—120°C.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze proces utleniania prowadzi sie w obecnosci ini¬ cjatorów, promotorów i/lub katalizatorów tej reakcji.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze proces przylaczania bezwodnika kwasu siarka¬ wego i/lub jego soli do produktu utlenienia nie¬ nasyconych wyzszych kwasów tluszczowych i/lub ich estrów prowadzi sie w naczyniu otwar¬ tym lub zamknietym, w temperaturze 20—100°C. PZG w Pab., zam. 190-70, nakl. 250 egz. PL