Zgodnie z wytyczonym zadaniem obnizenie strat dodatkowych w uzwojeniu twornika wywolanych zjawiskiem pradów wirowych uzyskuje sie wedlug wynalazku przez odpowiednie rozmieszczenie tego uzwojenia oraz przez dobór szerokosci elementar¬ nego preta."Wedlug wynalazku twornik maszyny pradu sta¬ lego posiada uzwojenie umieszczone na praktycz¬ nie gladkiej cylindrycznej powierzchni rdzenia twornika. Jest ono mocowane mechanicznie naj¬ korzystniej niemagnetycznymi bandazami stalowy¬ mi, klejami syntetycznymi lub bandazami z wlók¬ na szklanego modyfikowanego zywicami. Czola te¬ go uzwojenia rozmieszczone sa przestrzennie tak jak w znanym powszechnie uzwojeniu dwuwar¬ stwowym, przy czym boki uzwojenia rozmieszczo¬ ne sa na czynnej dlugosci twornika w jednej war¬ stwie, a prety elementarne wzglednie równolegle plaskie prety skladowe powstale z ich podzialu, o tej samej wysokosci, ustawione sa obok siebie w taki sposób, ze krótsze boki przekroju poprzeczne¬ go spoczywaja na powierzchni twornika.Takie rozmieszczenie przestrzenne uzwojenia jest mozliwe przy zastosowaniu odpowiednio ufor¬ mowanych zezwojów. Uformowane zezwoje tego uzwojenia róznia sie od powszechnie stosowanych zezwojów uzwojen dwuwarstwowych tym, ze oba boki zezwojów oddalone od siebie o odpowiednik wartosci poskoku zlobkowego znajduja sie na tym samym okregu wzgledem osi maszyny.Podzial obliczonego przekroju preta elementar¬ nego na prety skladowe odizolowane od siebie elektrycznie zalezy od szybkobieznosci danej gru¬ py maszyn i moze byc doprowadzony do granic optymalnych tak ze wzgledów elektrycznych jak i technologicznych. Prety skladowe powstale z od¬ powiedniego (podzialu preta elementarnego, elek¬ trycznie odizolowane od siebie na dlugosci tworni¬ ka, czynnej elektromagnetycznie, mozna latwo la¬ czyc trwale za pomoca klejów epoksydowych lub poliestrowych i formowac w zezwoje ogólnie przy¬ jetymi sposobami.Rdzen twornika jest wykonany z blach magne¬ tycznych zimnowalcowanych o zredukowanej ani^ zotropii. Caly pakiet rdzenia twornika zostal celo¬ wo podzielony w kierunku osiowym na szereg sekcji pakietów, w których to sekcjach wszystkie blachy posiadaja ta sama jednokierunkowa orien¬ tacje magnetyczna, przy czym kazdy kolejny pa¬ kiet blach obrócony jest wzgledem kierunku orien¬ tacji magnetycznej pakietu poprzedniego o kat za¬ warty w granicach od 5 do 90°, co zapobiega pul¬ sowaniu pola magnetycznego przy wirowaniu twornika, mogacego wystapic w razie uzycia zim¬ nowalcowanych blach przy ulozeniu ich w calosci w jednym pakiecie z tylko jednokierunkowa orien¬ tacja magnetyczna.Mozna wykazac doswiadczalnie, ze w zaleznosci od ksztaltu pola magnetycznego w szczelinie, utwo¬ rzenie z elementarnego preta trzech pretów skla¬ dowych o trzykrotnie mniejszych wymiarach w kierunku wirowania moze dac ponad dwunasto- krotne zmniejszenie strat dodatkowych w miedzi.Dalszy ich podzial na jeszcze wezsze prety pozwala 5 dla poszczególnych grup maszyn, o róznym pozio¬ mie szybkobieznosci, zredukowac poziom strat do¬ datkowych w miedzi do praktycznie pomijalnych wartosci przy zachowaniu prostoty technologicznej.Uzwojenie twornika wedlug wynalazku pozwala io wiec na projektowanie maszyn o wysokich walo¬ rach techniczno-ekonomicznych, w których popra¬ wa warunków komutacji i zmniejszenie inercji twornika nie wywoluje znacznego wzrostu strat dodatkowych w miedzi uzwojenia twornika, dzieki 15 czemu osiagalny jest wysoki poziom termicznego wykorzystania oraz wspólczynnika sprawnosci. Za¬ stosowanie blach zimnowalcowanych i uklad pa¬ kietów twornika daje w rezultacie lepsze efekty- magnetyczne niz twornik z blach magnetycznie 20 niezorientowanych.Rysunek przedstawia szkic twornika z rozmie¬ szczonym na nim uzwojeniem.Na rysunku tym schematycznie przedstawiona przekrój poprzeczny twornika 2. Na tworniku 2 25 mocowane jest uzwojenie 1, w którym kazdy pret elementarny 3 podzielony jest na szereg dalszych. równoleglych pretów skladowych 4 o tej samej wysokosci, odizolowanych od siebie elektrycznie na dlugosci twornika czynnej elektromagnetycznie,. 30 i laczonych ze soba trwale za pomoca klejów epo¬ ksydowych lub poliestrowych.W rozwiazaniu wedlug wynalazku sposób roz¬ mieszczenia uzwojenia na gladkiej powierzchni twornika, sposób laczenia pretów uzwojenia w po- 35 laczeniach czolowych jak w znanym uzwojeniu dwuwarstwowym, oraz podzial pretów elementar¬ nych na równolegle prety skladowe daje w sposób technologicznie prosty, znaczne obnizenie strat do¬ datkowych w miedzi. Stosowanie zas blach zimno- 40 walcowanych i ich uklad w sekcjach pakietów o odpowiednio ustawionej kierunkowosci magne¬ tycznej daje w efekcie lepsze rezultaty niz twor¬ nik z blach magnetycznie niezorientowanych. 45 PL