Pierwszenstwo: 05. VII. 1966 Norwegia Opublikowano: 9. V. 1970 KI. 65 a2, 3 MKP B 63 b i 1 °k UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Harry Sandóy, inz. Ivar Krogstad Wlasciciel patentu: Aksjeselskapet Pusnes Mekaniske Verksted, Arendal (Norwegia) Obrotowy pacholek cumowniczy Przedmiotem wynalazku jest obrotowy pacho¬ lek cumowniczy, którego elementy moga obracac sie swobodnie w jednym kierunku i sa zabezpie¬ czone przed obrotem w kierunku przeciwnym za pomoca mechanizmu zapadkowego, wspólpracu¬ jacego z hamulcem dynamicznym Prony'ego, az do chwili, gdy moment obrotowy wywierany przez line cumownicza na pacholek przekroczy wartosc krytyczna, na która jest nastawiony mechanizm hamujacy, a po przekroczeniu której wystepuje poslizg pomiedzy elementami ciernymi hamfuloa.Zastosowanie obrotowego pacholka cumownicze¬ go wedlug wynalazku pozwala zmniejszyc liczeb¬ nosc obslugi windy i czyni bezpieczniejszymi prace z tym zwiazane.Znane sa obrotowe pacholki cumownicze, które imaja mechanizmy umozliwiajace obrót zewnetrz¬ nych czesci pacholka tylko w jednym kierunku, natomiast dzialaja blokujaco przy usilowaniu obra¬ cania ich w przeciwnym kierunku. Jakkolwiek pacholki takie ulatwiaja znacznie operacje cumo^ wiania statków, a zwlaszcza operacje wybierania cumy za pomoca windy statku, to przy uwalnia¬ niu statku od nabrzeza wymagaja one Obslugi, polegajacej na recznym rozluznieniu splotu ósem¬ kowego cumy lub po prostu zdjecia jej z pacholka.Liny cumownicze duzych statków sa niejedno¬ krotnie obciazone sila rzedu kilku ton, co stwarza zasadnicza trudnosc przy zwalnianiu liny cumow¬ niczej z pacholka i stanowi pewne zagrozenie 15 20 25 30 dla obslugi, poniewaz w praktyce trudno jest oce¬ nic z jaka sila naprezona jest lina cumownicza i przy usilowaniu recznego zdejmowania jej lub luzowania na pacholku moze ona wykonac nie¬ przewidziane gwaltowne ruchy, które moga spo¬ wodowac grozne wypadki. W przypadku duzych sil naprezajacych cume nalezy przed jej zrzuce¬ niem z pacholka zluzowac za pomoca windy statku.Wymiary tego rodzaju pacholków cumowniczych wynikaja z obliczen opartych na sile ciagnacej i liczbie zwojów opasujacych pacholek. Przy zna¬ cznej wartosci tych parametrów wymiary pachol¬ ków oumowniczych wypadaja zbyt duze.Zadaniem niniejszego wynalazku jest wyelimi¬ nowanie opisanych wad i zmniejszenie niebezpie¬ czenstwa przy czynnosci cumowania i odcumowy- wania statków, co osiaga sie dzieki temu, ze obro¬ towe elementy pacholka cumowniczego daja sie luzowac i moga obracac sie w kierunku pozwala¬ jacym na zluzowanie cumy.Zastosowanie obrotowego pacholka wedlug wy¬ nalazku pozwala na zmniejszenie liczby zwojów liny cumowniczej, opasujacej pacholek, dzieki te¬ mu, ze powierzchnia pacholka wspólpracujaca z lina ma obwodowe rowki o przeto)ju klino¬ wym, które zwiekszaja powierzchnie przylegania liny oraz powoduja zaklinowywanie sie jej. Dal¬ sza korzystna cecha, wynikajaca z zastosowania rowków o takim ksztalcie jest to, ze mtozna 597893 59789 4 zmniejszyc wymiary pacholka, oraz to, ze lina cu¬ mownicza nie zsuwa sie z niego w kierunku do góry.Ponadto zastosowanie pacholka wedlug wyna¬ lazku ma jeszcze te zalete, ze po naprezeniu liny cumowniczej za pomoca windy, lina moze byc unieruchomiona i zdjeta z windy, która mozna uzyc nastepnie do innych celów, bowiem pod¬ czas zdejmowania cum, ich luzowanie za pomoca windy nie jest konieczne, poniewaz mozna ja bez¬ piecznie luzowac na obrotowym pacholku wedlug wynalazku.Zgodnie z wynalazkiem mechanizm zapadkowy i hamujacy wyzwalany jest równiez w odwrotnym kierunku do swobodnego obrotu pacholka cumow¬ niczego, a urzadzenie wyzwalajace moze byc ja¬ kiekolwiek znanego typu. Najkorzystniej jest, gdy mechanizm zapadkowy i hamujacy ma postac hydraulicznego silownika, który przy doplywie hy¬ draulicznego czynnika wyzwala mechanizm ha¬ mujacy.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na za¬ laczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia obrotowy pacholek cumowniczy z obrotowymi cze¬ sciami i z tarcza hamulcowa w widoku z boku i czesciowo w przekroju, fig. 2 przedstawia pa¬ cholek cumowniczy w przekroju wzdluz linii A-A, wedlug fig. 1, a fig. 3 przedstawia schematycznie hydrauliczne urzadzenie pompowe wspólpracujace z obrotowym pacholkiem cumowniczym wedlug fig. 1.Na fig. 1 i 2 przedstawiono mechanizm obroto¬ wego pacholka cumowniczego, którego sprezynowe zapadki 1 za pomoca sprezyn 12 wspóldzialaja z zapadkowym kolem 2, które jest zakleszczane miedzy hamujacymi tarczami 3 i 4.Tarcza 3 jest zabezpieczona przed obrotem w sto¬ sunku do tarczy 4 kolkami 5, przy czyim tarcza 4 przymocowana jest za pomoca £rub 6 do nieru¬ chomego trzpienia 7 pacholka cumowniczego.Sila -tarcia miedzy tarczami 3 i 4, a zapadkowym kolem 2 powstaje pod dzialaniem sprezyny 8, na¬ stawianej nakretka 9, dzieki czemu moment po¬ slizgu hamulca jest tak uregulowany, ze czesci pacholka cumowniczego w przypadku przekrocze¬ nia naprezenia liny o pewna wartosc moga sie obracac, pokonujac dzialanie sil tarcia mechaniz¬ mu hamujacego.W celu wypuszczenia cumy, która moze byc ob¬ ciazona sila kilku ton bez recznego zwalniania jej zgodnie z wynalazkiem, hamulec wylacza sie przez rozlaczenie tarcz 3 i 4. Rozlaczanie tarcz 3 i 4 odbywa sie za pomoca mechanizmu hydrauliczne¬ go. Zastosowanie hydraulicznego mechanizmu zwalniajacego okazalo sie najwlasciwsze, z uwagi na latwosc plynnej regulacji sily rozlaczajacej tarcze 3 i 4, dzieki czemu uzyskuje sie skuteczna kontrole nad wielkoscia momentu hamujacego.Na fig. 3 przedstawiona jest tlokowa pompa 13, która zasila silownik hydrauliczny obrotowego pa¬ cholka i dziala na tlok 10, który unosi tarcze 3 przeciwko sile sprezyny 8.Zapadkowe kolo 2 obraca sie wówczas z pewna swoboda miedzy tarczami 3 i 4, a zewnetrzny obrotowy element 11 pacholka cumowniczego mo¬ ze sie obracac w kierunku pozwalajacym na od¬ winiecie liny cumowniczej. Hydrauliczna pompa ma znana konstrukcje, z dwoma zwrotnymi za^ worami 14, zaworem bezpieczenstwa 15 i zawo- 5 rem 16, który otwierany jest w celu zwolnienia cisnienia hydraulicznego wytworzonego przez pom¬ pe, przy ponownymi wlaczeniu hamulca.Obrotowy element 11 pacholka cumowniczego ma na zewnetrznej powierzchni rowki 17 o prze- 0 kroju klinowym, w 'które wchodza zwoje liny cu¬ mowniczej, dzieki czemu zwieksza sie sila tarcia pomiedzy lina a pacholkiem. Pacholek cumowniczy jest ponadto wyposazony w zacisk 18 zaciskany sprezyna 19, przez który przechodzi lina cumow- 15 nicza. Zacisk 18 nie pozwala na rozluznienie sie ostatniego zwoju liny tak, ze wszystkie zwoje liny cumowniczej owinietej na pacholku sa równo¬ miernie naprezone.Opisany przyklad wykonania obrotowego pa¬ cholka cumowniczego sluzy wylacznie jako ilu¬ stracja wynalazku i nie stanowi ograniczenia ochrony niniejszego patentu, poniewaz mozliwe sa inne formy wykonania pacholka obrotowego w zakresie niniejszego wynalazku. PL