Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie napedzajace z dwoma róznymi predkoscia¬ mi i przekladnia wielostopniowa przeznaczona do transportu nosnika informacji rejestrujacego przy¬ rzadu pomiarowego, przy czym kazda z dwóch predkosci urzadzenia napedzajacego uzyskuje sie w wyniku obrócenia walka sterujacego lub uzycia specjalnej dzwigni wystajacej, dla ulatwienia po¬ slugiwania sie nia, ponad plaszczyzne, na której odbywa sie rejestrowanie informacji.Znany jest caly szereg urzadzen napedzajacych i przekladni stosowanych w rejestrujacych przy¬ rzadach pomiarowych, których zadanie polega na umozliwieniu przemieszczania nosnika informacji z róznymi predkosciami. Do napedu uzywa sie mechanizmów zegarowych nakrecanych recznie albo elektrycznie lub silników elektrycznych. Sto¬ suje sie równiez najrózniejsze przekladnie poczaw¬ szy od najprostszych z wymiennymi zestawami kólek zmianowych do nowoczesnych zmianowych przekladni stopniowych. Wszystkie te elementy na¬ pedowe maja te wspólna wade, ze po zastosowaniu ich w rejestrujacych przyrzadach pomiarowych przeznaczonych do wbudowania w tablice rozdziel¬ cze, nastawienie innej predkosci przemieszczania nosnika informacji kazdorazowo wymaga wyjecia urzadzenia rejestrujacego.Znane sa równiez przyrzady rejestrujace, umo¬ zliwiajace nastawienie innej predkosci bez po¬ trzeby wyjmowania urzadzenia rejestrujacego. 10 15 20 30 W takim przypadku naped daje mechanizm zega¬ rowy posiadajacy dwa regulatory chodu a zmiane predkosci zapewniaja ruchy dzwigni i polaczonego z nia walka sterujacego, które powoduja unieru¬ chomienie obu lub tylko jednego regulatora chodu.Poniewaz jednak przewaznie konieczne sa cztery lub nawet wiecej predkosci, to i to rozwiazanie ma wady, bo pragnac uzyskac przelozenie wyma¬ gajace kompletu kólek zmianowych musimy zdjac urzadzenie rejestrujace.Wynalazek ma na celu usuniecie tych wad. Za¬ danie wynalazku polegalo na takim powiazaniu przekladni posiadajacej przynajmniej dwa lub wiecej stopni z urzadzeniem napedzajacym o dwóch predkosciach, aby uzyskane w ten sposób cztery lub wiecej róznych predkosci mozna bylo wlaczyc za pomoca ruchu walka sterujacego lub dzwigni zwiazanej z nim i wystajacej ponad plasz¬ czyzne, na której odbywa sie rejestrowanie da¬ nych.Zgodnie z wynalazkiem cel ten osiaga sie w ten sposób, ze walek sterujacy posiadajacy mozliwosc wykonywania ruchów wzdluznych wyposazony jest w palec sterujacy, który uruchamia wahacz wraz ze znajdujacym sie na nim kompletem przelacza¬ nych kólek zmianowych.Wynalazek przewiduje mozliwosc skladania wal¬ ka sterujacego z dwóch lub wiekszej ilosci czesci swobodnie przesuwajacych sie wzgledem siebie wzdluz swych osi, lecz nie posiadajacych mozli- 5969959699 3 wosci obracania sie wzgledem siebie. Korzystne jest obrotowe osadzenie wahacza wraz z przeklad¬ nia na osi napedzajacej lub napedzanej. Jedna z form wykonania wspólpracujacych ze soba czes¬ ci przewiduje wyposazenie palca sterujacego w ko- 5 lek wspólpracujacy z wycieciem sterujacym ru¬ chem wahacza. Inne z rozwiazan stwarzajace jesz¬ cze wieksze mozliwosci przewiduje zastosowanie rozwidlonego palca sterujacego, obejmujacego wspólpracujaca z nim czesc nalezaca do wahacza, 10 ¦ której ksztalt jest tak dobrany, aby mogla wlasci¬ wie sterowac ruchem wahacza podczas poosiowych ruchów walka sterujacego wraz z osadzonym na nim palcem sterujacym.Zaleta wynalazku jest to, ze wlaczenie odpo- 15 wiedniej predkosci odbywa sie w sposób odpowia¬ dajacy wymaganiom stawianym nowoczesnym apa¬ ratom rejestrujacym. Zabieg tego rodzaju nie po¬ ciaga za soba koniecznosci dokonywania demonta¬ zu i montazu urzadzenia. 20 Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia czesciowy wi¬ dok napedu z boku, fig. 2 — czesciowy widok na¬ pedu z przodu, fig. 3 — jedna z form wykonania fragmentu A z fig. 2 w widoku perspektywicznym 25 a fig. 4 — inny sposób rozwiazania fragmentu A z fig. 2 w widoku perspektywicznym.Jako napedu uzyto w tym przypadku mechaniz¬ mu zegarowego wraz z wyposazonym w dwie plas¬ kie sprezyny walkiem sterujacym, obrócenie któ- 30 rego do jednego z polozen granicznych powoduje dzialanie pierwszego regulatora biegu a obróce¬ nie go do drugiego polozenia granicznego powo¬ duje dzialanie drugiego regulatora biegu.Ustawienie walka sterujacego w polozeniu po- 35 srednim powoduje unieruchomienie obu regulato¬ rów biegów. Zakres stosowania wynalazku nie ogranicza sie tylko do mechanizmów zegarowych ale moze byc z równym powodzeniem wykorzy¬ stany przy napedzaniu urzadzenia rejestrujacego 40 przez jeden lub dwa silniki synchroniczne poprzez obiegowa przekladnie róznicowa. W takim przy¬ padku walek sterujacy bylby wykorzystany jako wylacznik elektryczny.Napedzany walek 2 napedu bedacy jednoczes- 45 nie walkiem napedzajacym przekladni oraz walki napedzane tej przekladni ulozyskowane sa miedzy innymi w plytce 1. Na napedzanym walku 3 na¬ pedu osadzony jest wahliwie wahacz 4, na którym w ten sposób umieszczono kólka zmianowe prze- 50 kladni, ze sa one stale zazebione z kolem napedza¬ nym przekladni a z kolem napedzanym napedu zgodnie z fig. 2 zazebiaja sie tylko okresowo w za¬ leznosci od ustawienia wahacza 4. Wahacz 4 mo¬ ze byc iz równym powodzeniem osadzony na na- 55 pedzanym walku 2 napedu, musi byc jednak spel¬ niony warunek stalego zazebienia kól zmianowych z kolem napedzanym napedu.Na wahaczu 4 znajduje sie wystep 5 wykonany w formie krzywki 14 lub posiadajacy odpowiednio 60 uksztaltowana szczeline 6. Ponizej wystepu 5 wa¬ hacza 4 wystaje z plytki 1 sterujacy walek 7.W przykladzie wykonania wynalazku sterujacy walek 7 sklada sie z dwóch czesci. Na dolnej czes¬ ci, która moze wykonywac tylko ruchy obrotowe, 65 osadzono hamulce regulatorów biegów a czesz góT- na posiadajaca na pewnym odcinku swej dlugosci poosiowy otwór, którym nasadzona jest luzno na dolna czesc walka sterujacego, moze wykonywac ruchy obrotowe i wzdluzne.Ruch obrotowy przenoszony jest z dolnej czesci walka 7 na górna czesc w ten sposób, ze w dol¬ nej czesci osadzono zabierajacy kolek 13, który- wchodzi we wzdluzne wyciecie 16, wykonane w. górnej czesci walka sterujacego 7. Dlugosc wycie¬ cia 16 powinna byc równa badz wieksza od wiel¬ kosci ruchu wzdluznego górnej czesci sterujacego walka 7.Górna czesc walka 7 sterujacego posiada palec 8 sterujacy, którego kolek 9 znajduje sie w szcze¬ linie 6 wystepu 5 wahacza 4. Palec 8 sterujacy jest tak umocowany, ze odtwarza wszelkie ruchy wzdluzne walka 7 sterujacego a przy ruchach obrotowych walka nie zmienia swego polozenia.Cel ten osiagnieto w ten sposób, ze w plytce 1 osadzono zabezpieczajacy kolek 11, który w kaz¬ dym z mozliwych polozen wykonujacego ruchy wzdluzne sterujacego palca 8 osadzonego obrotowo na walku 7, przechodzi przez ten palec i unie¬ mozliwia mu wykonywanie ruchów obrotowych.Palec 8 sterujacy nie moze przesuwac sie wzdluz walka 7 sterujacego, poniewaz przylega on z jed¬ nej strony do dzwigni 15 a z drugiej strony do tarczy 12 zabezpieczajacej. Miast stosowac kolek 9 osadzony w palcu 8 sterujacym, mozna tak uksztal¬ towac koniec palca sterujacego, aby wodzil sie on w szczelinie 6.Inny przyklad wykonania wynalazku przedsta¬ wia fig. 4. W przykladzie tym, wystep 5 waha¬ cza 4 uksztaltowany jest w formie krzywki 14, której boczne powierzchnie nachylone sa w sto¬ sunku do plytki 1 pod tym samym katem co szczelina 6. Wolny koniec sterujacego palca 8 tworzy widelki 10, które czesciowo obejmuja krzywke 14. W celu osiagniecia wiekszej przej¬ rzystosci rysunków nie przedstawiono na nich wszelkich szczególów, które nie sa konieczne do zrozumienia wynalazku. I tak na przyklad nie przedstawiono na nich hamulców regulatorów cho¬ du lub zapadek utrzymujacych sterujacy walek 7 w kazdym z wlasciwych dla niego polozen w jego ruchu wzdluznym lub obrotowym.Dzialanie tego ukladu jest latwe do wyjasnienia.Dzwignia 15, która w przypadku gdy dysponuje sie odpowiednia iloscia miejsca mozna zastapic ra- delkowana tarcza lub czyms podobnym, na tyle wystaje ponad plaszczyzne, w której odbywa sie zapis informacji, ze moze byc latwo uchwycona przez obslugujacego. Podczas gdy sterujacy wa¬ lek 7 przechodzi kolejno poprzez trzy mozliwe dla niego polozenia katowe, a mianowicie „wylaczo¬ ny", „predkosc 1" i „predkosc 2", polozenie waha¬ cza 4 nie zmienia sie a zatem i nastawienie prze¬ kladni pozostaje nie zmienione.W chwili gdy walek 7 sterujacy dzieki uzyciu dzwigni 15 zostanie wprawiony w ruch wzdluz swej osi, to osadzony na nim sterujacy palec 8 wraz z umocowanym w nim kolkiem 9 znajduja¬ cym sie w szczelinie 6 bedzie sie unosil lub opa¬ dal. Poniewaz szczelina 6 przebiega pod pewnym5 ?. okreslonym katem w stosunku do plaszczyzny ru¬ chu kolka 9, przeto poosiowy ruch walka 7 steru¬ jacego przetworzony zostanie na ruch wahadlo¬ wy wahacza 4. Urzadzenie to dziala tak samo, gdy elementami wspólpracujacymi sa krzywka 14 i wi¬ delki 10.Katowe ustawienie walka sterujacego jest nie¬ zalezne od powyzej omówionych skutków uzycia dzwigni 15.Hamulce regulatorów chodu moga byc tak przy¬ stosowane, na przyklad przez nadanie im odpo¬ wiedniej szerokosci, ze podczas gdy walek 7 ste¬ rujacy wykonuje ruchy poosiowe, beda w kazdym z jego polozen spelnialy wyznaczone im zadania. PL