28.IX.1966 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 31.111.1970 59535 KI. 60 b, 3/04 MKP UKD \«3fU?£5J5L Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Heinz Topfer, mgr inz. Manfred Rock- stroh Wlasciciel patentu: VEB Reglerwerk Dresden, Drezno (Niemiecka Repu¬ blika Demokratyczna) Pneumatyczny przelacznik progowy Przedmiotem wynalazku jest pneumatyczny prze¬ lacznik progowy, który przy przekroczeniu w do¬ wolnym kierunku nastawnej wartosci progowej, wyzwala binarny sygnal pneumatyczny.Znane sa pneumatyczne przelaczniki progowe, zwane równiez przelacznikami granicznymi, znaj¬ dujace sie we wspólnym zespole z elektrycznymi elementami konstrukcyjnymi i wyzwalajace z tego powodu tylko sygnaly elektryczne.W przypadku, gdy takie urzadzenia maja pra¬ cowac jako przelaczniki pneumatyczne, trzeba prze¬ laczniki graniczne, zaopatrzone w elektryczne ele¬ menty konstrukcyjne, wyposazyc w dodatkowe transformatory wejsciowe i wyjsciowe w celu prze¬ tworzenia sygnalów elektrycznych w pneumatycz¬ ne.Znane sa równiez przekazniki pneumatyczne, któ¬ re w wyniku niejednakowej wielkosci czynnych powierzchni przepony podwójnej maja tylko jeden staly punkt, wzglednie zakres przelaczania. W przy¬ padku takich znanych pneumatycznych przekazni¬ ków lub przelaczników progowych nie mozna jed¬ nak przestawiac wartosci progowej.Celem wynalazku jest rozwiazanie zadania po¬ legajacego na stworzeniu takiego pneumatycznego przelacznika progowego, który przy przekroczeniu w dowolnym kierunku nastawnej wartosci progo¬ wej, wyzwala pneumatyczny sygnal bierny.Wedlug wynalazku zadanie to zostalo rozwiaza¬ ne w taki sposób, ze w celu umozliwienia mecha- 10 15 25 90 nicznego nastawiania momentu przelaczania, prze¬ lacznik o zwiekszonej dokladnosci zostal polaczo¬ ny z silnikiem nastawczym majacym wstepne ob¬ ciazenie pneumatyczne, przy czym dla umozliwie¬ nia wyzwalania sygnalu pneumatycznego, przelacz¬ nik pneumatyczny o zwiekszonej dokladnosci posia¬ da wylot, a pneumatyczny silnik nastawczy — ko¬ more z przepona nastawcza.Erzepona ta polaczona jest z popychaczem, po¬ ruszajacym sie w prowadnicy. Miedzy przepona a prowadnica umieszczona jest sprezyna sciskana.W celu umozliwienia pneumatycznego nastawia¬ nia momentu przelaczania, obciazony wstepnie pneumatycznie silnik nastawczy tez posiada prze¬ pone, do której przymocowany jest popychacz po¬ ruszajacy sie w prowadnicy. Miedzy przepona sil¬ nika nastawczego a prowadnica znajduje; sie ko* mora nadcisnieniowa.Pneumatyczny przelacznik progowy wedlug wy¬ nalazku ma wiec te zalete, ze przy przekroczeniu nastawionej z góry wartosci progowej zostaje w sposób nagly wyzwolony sygnal pneumatyczny, przy czym moment wlaczenia sygnalu moze byc na¬ stawiony z duza dokladnoscia, przy niewielkiej histerezie miedzy poszczególnymi stanami mecha¬ nizmu przelaczania. Dalsze zalety przelacznika we¬ dlug wynalazku polegaja na tym, ze jest on zbudo¬ wany zgodnie z zasada konstrukcji zespolowej, po¬ siada male wymiary i mozna go wmontowac bez¬ posrednio w pneumatyczne uklady sterujace i re- 595353 < ¦¦' gulacyjne, bez potrzeby stosowania jakichkolwiek dodatkowych przyrzadów.Na zalaczonym rysunku uwidoczniono dwa przy¬ klady postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia schemat z czesciowym przekrojem uwidoczniajacy zasadnicza konstrukcje pneumatycznego przelacznika progowego z mecha¬ nicznym nastawianiem momentu przelaczania, fig. 2 — zas — takiz schemat z czesciowym prze¬ krojem, uwidoczniajacy zasadnicza konstrukcje pneumatycznego przelacznika progowego z pneuma- tycznym^naatawianiem momentu przelaczania. v,:fSjlnlk nastawczy Z-zawiera komore 3, w której iumieszczona jest przepona 4. Przepona ta pfljlaczona jest z popychaczem 6, który porusza sie w prowad¬ nicy 7. Miedzy przepona 4 a prowadnica 7 umiesz¬ czona jest sprezyna sciskana 5.Pneumatyczny przelacznik 1 o zwiekszonej do¬ kladnosci sklada sie z przekaznika 8 o podwójnej przeponie oraz z korpusu 9. W tym ostatnim umieszczony jest zaworek odpowietrzajacy 10 i je¬ go szczelnie przylegajace gniazdko 11. W korpusie 9 znajduje sie ponadto komora nadcisnieniowa 12, polaczona z druga komora nadcisnieniowa 15 za posrednictwem zaworu dlawiacego 17 i pomocni¬ czego przewodu powietrznego 18, W przekazniku 8 o podwójnej przeponie znaj¬ duja sie szczelnie przylegajace gniazdka 16 oraz wspomniana uprzednio podwójna przepona 14. Poza tym posiada przekaznik 8 równiez wylot 19 oraz polaczenie 20 z atmosfera.Zasada dzialania pneumatycznego przelacznika progowego w postaci pokazanej na fig. 1 przedsta¬ wia sie nastepujaco: Z chwila doprowadzenia sprezonego powietrza do komory 3 silnika nastawczego 2 poprzez wlot 21; dziala na przepone 4 silnika nastawczego sila, prze¬ ciwdzialajaca sile naprezonej wstepnie sprezyny 5.W chwili gdy sila cisnienia na przeponie przewyz¬ sza sile sprezyny — lub na odwrót — zostaje uru¬ chomiony popychacz 6 silnika nastawczego co po¬ ciaga za soba wyzwolenie w pneumatycznym prze¬ laczniku 1 o zwiekszonej dokladnosci, sygnal prze¬ laczenia. Przesuwajac w kierunku poosiowym pro¬ wadnice 7 mozna zmieniac naprezenie wstepne sprezyny, a z nim razem wartosc progowa prze¬ lacznika.W czasie gdy zaworek odpowietrzajacy 10 do¬ cisniety jest szczelnie do swego gniazdka 11, w ko¬ morach 12 i 15 panuje cisnienie powietrza doprowa¬ dzanego przewodem pomocniczym 18. Cisnienie to powoduje wywarcie na zaworek odpowietrzajacy 10 i na przepone podwójna 14 sily, która te ele¬ menty utrzymuje w ich koncowym polozeniu.Z chwila gdy zaworek odpowietrzajacy 10 pod naciskiem popychacza 6 silnika nastawczego zostaje odsuniety od gniazdka 11, nastepuje czesciowe od¬ powietrzenie komory nadcisnieniowej 12 poprzez odpowiednie kanaly korpusu 9, a co za 1ym idzie spa¬ dek cisnienia i sily wywieranej przez nie na zaworek odpowietrzajacy 10. Wskutek powyzszego zaworek ten przeskakuje w sposób nagly w swoje lewe polo¬ zenie krancowe. Przeskok ten pociaga z kolei za 4 soba nagle odpowietrzenie koinory 13 przekaznika^ wskutek czego nastepuje ukazanie sie sygnalu u. wylotu 19 przekaznika 8, gdyz opisane odpowie¬ trzenie powoduje, wskutek panujacego jeszcze w 5 komorze nadcisnieniowej 15 cisnienia, zwolnienie przelotu przy gniazdku 16, a co za tym idzie do¬ puszczenie nadcisnienia doprowadzanego pomocni¬ czym przewodem powietrznym 18, do wylotu 19.Wymieniony sygnal moze, przy odpowiednim pod- io laczeniu przekaznika 8, byc sygnalem „O" lub sy¬ gnalem „L", przy czym kazda z tych odmian moze byc przetwarzana w dalsze logiczne polaczenia.W drugim przykladzie postaci wykonania prze¬ lacznika wedlug wynalazku, uwidocznionym na fig. 15 2, pneumatyczny przelacznik progowy sklada sie, analogicznie do poprzednio opisanego, z pneuma¬ tycznego przelacznika 1 o zwiekszonej dokladnosci i z pneumatycznego ' silnika nastawczego 2.Silnik nastawczy 2 posiada w tym przypadku ko- 20 more 3, w której znajduje sie przepona nastaw- cza 4. Przepona ta polaczona jest z popychaczem 24, poruszajacym sie w prowadnicy 25. Miedzy przepo¬ na 4, a prowadnica 25 znajduje sie komora nad¬ cisnieniowa 23. Do znajdujacej sie po drugiej stro¬ nie przepony 4 komory 3 prowadzi wlot 21 wyko¬ nany w korpusie silnika nastawczego 2.Zasada dzialania pneumatycznego przelacznika progowego w postaci uwidocznionej na fig. 2 30 przedstawia sie jak nastepuje: Obciazenie wstepne w wersji pneumatycznej przelacznika progowego pokazowego na fig. 2 zo¬ staje uzyskane pneumatycznie. W tym celu poprzez wlot 22 zostaje do komory nadcisnieniowej 23 do- 35 prowadzone sprezone powietrze, które wywiera na przepone 4 cisnienie, przeciwdzialajace cisnieniu panujacemu w komorze 3. Równowaga tak powsta¬ lych dwóch sil warunkuje polozenie punktu prze¬ skoku pneumatycznego przekaznika progowego. 40 Polozenie to moze przestawiac droga zmiany cis¬ nienia w komorze nadcisnieniowej 23. PL