Przedmiotem wzoru uzytkowego jest wózek bezpieczenstwa do asekuracji srodków transportowych ciagnionych lub opuszczanych po nachylonym torowisku, zwlaszcza do zabezpieczania transportu ciez¬ kiego platformami lub wozami górniczymi przy nachyleniu wzdluznym torów przekraczajacym 4°.Ciagnienie lub opuszczanie srodków transportowych tak zwana lina otwarta; czyli za pomoca kolowrotu stacjonarnego ustawionego w odleglosci kilku do kilkuset metrów od srodka transportowego, ma miejsce szczególnie w podziemiach kopaln. Ten rodzaj transportu charakteryzuje sie powaznym i realnym zagrozeniem, ze w razie jakiej¬ kolwiek awarii na odcinku od zaczepu-sprzegu hakowego, poprzez line az po beben linowy kolowrotu, nastepuje niekontrolowana ucieczka i staczanie sie srodka transportowego.- 2 - W zwiazku z tym, dla zabezpieczania przed staczaniem sie platform lub wozów górniczych pozbawionych mozliwosci hamowania, na trasie kolei podziemnych stosuje sie tak zwane lapacze wozów.Znane i stosowane powszechnie lapacze wozów skladaja sie z ra¬ mienia przerzutowego, oporowego i chwytajacego, zamocowanych w pod¬ torzu na wspólnej osi prostopadlej do osi torowiska. Gdy platformy lub wozy przesuwaja sie po torowisku z mala, dozwolona predkoscia, ich osie lekko potracaja o ramie przerzutowe, które nieznacznie pod¬ nosi ramie chwytajace, wracajace dzieki odpowiedniemu wywazeniu do pozycji wyjsciowej. W przypadku gdy staczajaca sie platforma lub wóz silnie uderzy swa jedna osia o ramie przerzutowe, ramie chwytajace ustawia sie prostopadle do plaszczyzny wyrobiska i lapiac za druga os powoduje ich zatrzymanie. Taka budowa lapacza, wymagajaca dla jego zadzialania przekroczenia przez staczajacy sie srodek transportowy znacznej predkosci, powoduje jego mala skutecznosc, która w praktyce górniczej nie obejmuje nawet 50 % przypadków.Znany jest równiez lapacz wozu kopalnianego w postaci widelek zawieszonych obrotowo w tyle wozu i wlokacych sie normalnie po spagu.W razie zerwania liny ciagnacej widelki wbijaja sie w spag i na¬ tychmiast zatrzymuja wóz. Stosowanie tego skutecznego lapacza jest jednak mozliwe tylko w przypadku ciagnienia srodka transportowego." J - W wózku bezpieczenstwa do asekuracji srodków transportowych ciagnionych lub opuszczanych po nachylonym torowisku, wykonanym na bazie podwozia typowego wózka kopalnianego z hakowymi sprzegami dla asekurowanego srodka transportowego i liny kolowrotu oraz z zamocowa¬ nym obrotowo lapaczem w postaci wbijanych widelek, wedlug wzoru uzyt¬ kowego, widelki sa zamocowane obrotowo na przedniej osi podwozia oraz zaopatrzone od góry w integralne ramie odciagajace, z ogniwem dodatko¬ wego sprzegu hakowego dla zeczepiania liny przy opuszczaniu srodka transportowego. Przed widelkami na podwoziu jest ponadto zamocowana trawersa, stanowiaca zderzak blokujacy obrót widelek poza wyznaczony kat.Wózek bezpieczenstwa wedlug wzoru uzytkowego umozliwia wyko¬ rzystanie skutecznego lapacza w postaci wbijanych widelek zarówno podczas ciagnienia jak i opuszczania srodków transportowych. Budowa wózka charakteryzuje sie daleko posunieta prostota i duza wytrzyma¬ loscia, gwarantujaca pewne zatrzymywanie asekurowanych srodków trans¬ portowych juz w chwili ustania dzialania sily trzymajacej, a wiec juz wówczas gdy predkosc poczatkowa ich staczania sie jest równa zero.Przedmiot wzoru uzytkowego jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig.1 przedstawia wózek bezpieczenstwa w przekroju podluznym, a fig.2 - jego przekrój poprzeczny wzdluz przedniej osi.- 4 - Wózek bezpieczenstwa do asekuracji srodków transportowych ciagnionych lub opuszczanych po nachylonym torowisku jest wykonany na bazie podwozia 1_ typowego wózka kopalnianego, wyposazonego z obu stron w hakowe sprzegi 2_, 3. dla asekurowanego srodka transportowego i liny kolowrotu. Ma przedniej osi 4_ podwozia 1_ sa zamocowane obro¬ towo wbijane widelki _5, stanowiace lapacz. Widelki 5. sa zaopatrzone od góry w integralne ramie odciagajace 6_, z ogniwem dodatkowego sprzegu hakowego 7_ dla zaczepiania liny kolowrotu przy opuszczaniu srodków transportowych. Przed widelkami _5 na podwoziu 1_ jest zamoco¬ wana trawersa _8, stanowiaca zderzak blokujacy obrót widelek _5 poza wyznaczony kat.Asekurowane srodki transportowe w postaci ciezkich platform lub wozów górniczych zaczepia sie do tylnego hakowego sprzegu 2_ wózka bezpieczenstwa. Dla ciagnienia srodków transportowych line kolowrotu wpina sie do przedniego hakowego sprzegu 3 Podczas ciagnienia wi¬ delki 5. sa wówczas opuszczone oraz slizgaja sie po spagu i podkladach kolejowych. Natomiast dla opuszczania srodków transportowych line kolowrotu wpina sie do dodatkowego sprzegu hakowego 7. na ramieniu odciagajacym 6_, które unosi widelki nad spag i podklady. W obu przypadkach po zerwaniu liny kolowrotu nastepuje blokada widelek 5. o podloze, co zapobiega staczaniu sie srodków transportowych.Glówn^fi^wtut Górnictwa Z-CA uLmumO DYREKTORA d/s[Naukowd»Badawczych prof.dr^^ RZECZNUO^OTOWY inz. Andrzej Duch10 67 16 \A 58q°\5 PL