Pierwszenstwo: K1.84 d, 3/38 MKP E 02 f Opublikowano: 31.1.1970 UKD 621.879. 34.07 Twórca wynalazku i mgr inz. Boguslaw Cialkowski, Myslowice (Polska) wlasciciel patentu: Osprzet koparki lyzkowej do kopania przedsiebiernego i podsiebiernego Przedmiotem wynalazku jest osprzet koparki lyz¬ kowej do kopania przedsiebiernego i podsiebierne¬ go, który moze byc zastosowany zarówno do ko¬ parek linowych jak i hydraulicznych, zwlaszcza do koparek samojezdnych.W produkowanych dotychczas koparkach najcze¬ sciej stosuje sie odrebny osprzet do kopania przed¬ siebiernego i odrebny osprzet do kopania podsie¬ biernego. Rzadziej stosowany jest osprzet uniwer¬ salny, rozwiazany tak, ze te same elementy robo¬ cze mozna montowac w sposób wlasciwy dla ko¬ pania przedsiebiernego lub podsiebiernego.W obydwu przypadkach zmiana sposobu kopa¬ nia musi byc poprzedzona przebudowa koparki.Zasadnicza wada takiego stanu sa dosc wyso¬ kie koszty zwiazane z przebudowa koparki. Po¬ wstaja one bezposrednio w trakcie przebudowy (specjalna brygada, wóz techniczny, dzwig) oraz wynikaja ze strat spowodowanych przestojami ko¬ parki zwiazanymi z przebudowa. Operatywnosc do¬ tychczasowych koparek jest wiec ograniczona, gdyz niejednokrotnie nie oplaca sie przebudowac koparki dla wykonania niewielkiej ilosci robót ziemnych.Biorac pod uwage omówione wyzej niedomaga¬ nia, postawiono sobie za cel znalezienie takiego rozwiazania osprzetu, w którym zmiana sposobu kopania z przedsiebiernego na podsiebierny (i od¬ wrotnie) nie pociagalaby za soba koniecznosci ja¬ kiejkolwiek przebudowy, a odpowiednie wzajemne 10 20 25 30 ustawienie elementów roboczych uzyskiwalby ope¬ rator bezposrednio ze swej kabiny. Nalezalo zatem znalezc taki uklad kinematyczny osprzetu, który pozwolilby na przystosowanie go do dwu sposo¬ bów kopania bez zadnego demontazu, a tylko przez odpowiednie sterowanie poszczgólnymi jego ele^ mentami.W omawianym rozwiazaniu przyjeto uklad, w którym wysiegnik polaczony jest przegubowo z platforma obrotowa, przy czym kat obrotu w po¬ laczeniu przegubowym wysiegnika z platforma wy¬ nosi okolo 180°, a kat obrotu w polaczeniu prze¬ gubowym rekojesci z wysiegnikiem wynosi okolo 270°. Przegub laczacy wysiegnik z platforma odda¬ lony jest od pionowej osi obrotu platformy o dlu¬ gosc równa okolo 20—30% dlugosci wysiegnika.W roboczym polozeniu przedsiebiernym wysiegnik pochylony jest ponad platforma i przecina jej pio¬ nowa os obrotu pod katem zmiennym w granicach od okolo 30° do okolo 60°, a rekojesc wraz z lyz¬ ka przybiera polozenie typowe dla tradycyjnych koparek przedsiebiernych. Aby przystosowac osprzet do pracy podsiebiernej nalezy podniesc wysiegnik do polozenia pionowego, obrócic platforme o 180° i opuscic wysiegnik na druga strone (ma zewnatrz platformy).Wystarczy teraz opuscic rekojesc wraz z lyzka i osprzet przyjmie polozenie typowe dla tradycyj¬ nych koparek przedsiebiernych.Podstawowa zaleta takiego rozwiazania jest moz- 5895458954 liwosc szybkiego i samodzielnego przystosowania koparki do wlasciwego sposobu kopania. Odsunie¬ cie przegubu laczacego wysiegnik z platforma o- brotowa od osi obrotu platformy powoduje zmniej¬ szenie momentu wywracajacego koparke podczas kopania przedsiebiernego, który to moment decy¬ duje o wielkosci przeciwwagi koniecznej dla za¬ chowania statecznosci: pozwala wiec na pozosta¬ wienie silnika napedowego na nieobracajacej sie platformie koparki lub na zastosowanie dluzszego wysiegnika, umozliwiajacego kopanie na wiekszych glebokosciach w czasie pracy podsiebiernej. W pierwszym wypadku czesc obrotowa koparki be¬ dzie duzo lzejsza niz w konstrukcjach dotych¬ czasowych, a wiec i mechanizmy obrotu beda lzej¬ sze i tansze.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja rozwiazanie z napedem lino¬ wym (przyklad 1), przy czym fig. 1 przedstawia uproszczony widok z boku w polozeniu jak do ko¬ pania przedsiebiernego a fig. 2 przedstawia uprosz¬ czony widok z boku w polozeniu jak do kopania podsiebiernego, natomiast fig. 3 i 4 przedstawiaja rozwiazanie z napedem hydraulicznym (przyklad II) przy czym fig. 3 przedstawia uproszczony wi¬ dok z boku w polozeniu jak do kopania przedsie¬ biernego a fig. 4 przedstawia uproszczony widok z boku w polozeniu jak do kopania przedsiebierne¬ go.Przyklad I. Na podwoziu koparki zamocowa¬ na jest platforma obrotowa 1, z która przegubo¬ wo polaczony jest dwubelkowy wysiegnik 2, a z nim, równiez przegubowo, rekojesc 3 z lyzka 4.Na sworzniach 5 i 6 w polaczeniach przegubo¬ wych, osadzone sa po dwa krazki linowe 7 i 8.Belki wysiegnika obejmuja z obua stron, zamoco¬ wana do platformy 1, kolumne 9, na której zamon¬ towane sa dwa dalsze zestawy krazków linowych — 10 (zlozony z czterech krazków) i 11 (zlozony z dwu krazków). Na koncu rekojesci i u nasady lyzki zamocowane sa krazki linowe 12 i 13, a na platformie, miedzy belkami wysiegnika, znajduje sie uklad krazków 14 odprowadzajacy liny 15 i 16 do mechanizmów napedowych. Ponadto na wew¬ netrznych stronach belek wysiegnika znajduja sie dwa krazki linowe 17.Rozstawienie krazków linowych w zestawach 7, 8, 17 i dwu krazków z zestawu 10 równe jest srednicy krazka 12, a w zestawie 11 i dwu pozo¬ stalych krazków z zestawu 10 jest mniejsze i rów¬ ne srednicy krazka 13. W polozeniu przedsiebier- nym lina 15, przewinieta przez krazek 12 i uklad krazków 8 i 10, utrzymuje wlasciwe nachylenie wysiegnika, a lina 16, przewinieta przez krazek 13, sluzy do podnoszenia lyzki.Aby przejsc do polozenia podsiebiernego nalezy maksymalnie podniesc wysiegnik 2 (przez sciag¬ niecie liny 15) a nastepnie sciagnac line 16, która w czasie podnoszenia wysiegnika wejdzie w rowki krazków 11. Polozenie krazków 10 i 11 jest tak dobrane, ze lyzka przejdzie wtedy na druga stro¬ ne wysiegnika. Nalezy teraz obrócic platforme obrotowa 1 o 180°, a nastepnie zwolnic obie liny 15 i 16, a lyzka i wysiegnik beda opadac do po¬ lozenia podsiebiernego. Lina 15 oprze sie przy tym o krazki linowe 7, a lina 16 o krazki linowe 10.W zaleznosci od glebokosci kopania line 15 moz- 5 na jeszcze zalozyc na krazki linowe 17.Postepujac w odwrotnej kolejnosci, mozna osprzet z powrotem przystosowac do pracy przed- siebiernej.Przyklad II. Na platformie obrotowej 1, 10 ustawionej na rampie koparki, zamontowany jest dwubelkowy wysiegnik 2. Miedzy belkami wysieg¬ nika przegubowo zamocowana jest rekojesc 3 lyz¬ ki 4, która napedzana jest silownikiem 5, osadzo¬ nym na sworzniu 6, laczacym obie belki wysieg- 15 nika.Wysiegnik napedzany jest dwoma silownikami 7, polaczonymi przegubowo z dwoma wspornikami 8, zamocowanymi do platformy obrotowej po obu jego stronach, przy czym sworznie 9, laczace si- 20 lowniki ze wspornikami, oddalone sa bardziej od osi obrotu platformy 1 niz sworzen 10, laczacy wy¬ siegnik z platforma.Aby przejsc z polozenia przedsiebiernego do po¬ lozenia podsiebiernego nalezy silownikiem 5 ma- 25 ksymalnie podniesc lyzke 4 i wciagajac do konca tloczyska silowników 7, podniesc wysiegnik 2 tak, by przeszedl przez polozenie pionowe i pochylil sie na druga strone, a nastepnie pod wplywem sily ciezkosci przeszedl przez martwe polozenie ukladu i zaczal opadac na druga strone. Po obrocie kolum¬ ny o 180° mozna opuscic lyzke i wysiegnik do po¬ lozenia podsiebiernego.Aby z powrotem przystosowac osprzet do kopa¬ nia przedsiebiernego nalezy ustawic lyzke na ma¬ ksymalny zasieg kopania a nastepnie opuscic tak, by lyzka znalazla sie po jego drugiej stronie.Utrzymujac bez zmiany wzajemne polozenie reko¬ jesci i wyciagnika nalezy teraz podniesc caly uklad silownikami 7 do polozenia pionowego. Przy po¬ mocy sily ciezkosci uklad przejdzie przez martwe polozenie i po obrocie kolumny o 180° mozna be¬ dzie opuscic lyzke do polozenia przedsiebiernego. 30 35 45 PL