Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI.1969 58654 KI. 65 b, 23 MKP B 63 b i UKD 3L3/oo Wspóltwórcy wynalazku: Alfred Matelski, Jerzy Golda Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcji Okretowych Nr 2, Gdansk (Polska) Zwalniak hydrostatyczny Przedmiotem wynalazku jest zwalniak hydro¬ statyczny, stosowany do zwalniania tratw w wo¬ dzie w wypadku toniecia okretu.Znane sa w przemysle okretowym zwalniaki hy¬ drostatyczne, których dzialanie opiera sie na za¬ sadzie wyporu plywaka. Rozwiazanie to nie za¬ pewnia prawidlowego dzialania zwalniaka przy wiekszych przechylach okretu. Znane sa równiez zwalniaki do tratw. Zwalniaki te zwalniaja tratwe na skutek przekroczenia sily nastawionego napie¬ cia sprezyny przez sile wyporu tratwy, niezalez¬ nie od glebokosci zanurzenia zwalniaka. Ujemna cecha tego rozwiazania mechanizmu jest mozli¬ wosc nie zadzialania mechanizmu wyzwalajacego zaczep w chwili krytycznej, gdy tratwa zostanie obciazona nadmiernie w momencie wyzwalania za¬ czepu np. przez tonacych ludzi.Znane sa równiez zwalniaki hydrostatyczne, w których cisnienie hydrostatyczne dziala na mem¬ brane, z która zlaczona jest iglica przebijajaca zamkniecie butli ze sprezonym gazem i zwolnie¬ nie tratwy nastepuje po rozerwaniu konstrukcji zwalniaka przez sprezony gaz. Ujemna cecha tego rozwiazania jest to, ze konstrukcja jego jest skom¬ plikowana, przy czym skomplikowanie polega na zastosowaniu butli ze sprezonym powietrzem oraz konstrukcji utrzymujacej tratwe.Konstrukcja ta musi byc z jednej strony dosc silna, by utrzymac tratwe i z drugiej strony musi byc latwo w niszczona przez sprezony gaz z butli, a ponadto rozrywajaca sie konstrukcja w czasie zadzialania moze byc niebezpieczna dla osób be¬ dacych w poblizu, przy czym zwalniaki tego typu sa jednorazowego uzytku, co wyklucza mozliwosc 5 sprawdzania dzialania zwalniaka, poniewaz przy kazdym zadzialaniu zostaje zniszczona konstrukcja zwalniaka utrzymujaca tratwe.Celem wynalazku jest opracowanie zwalniaka hydrostatycznego, zwalniajacego tratwe ratunko- io wa po zanurzeniu sie zwalniaka w wodzie na ok¬ reslona glebokosc, przy czym konstrukcja zwal¬ niaka umozliwia wlaczanie go w dowolne miejsce wiezi mocujacej tratwe ratunkowa oraz zapewnia pewne dzialanie w dowolnym polozeniu zwalniaka 15 i w dowolnych warunkach atmosferycznych.Dla rozwiazania tak postawionego zadania opra¬ cowano konstrukcje zwalniaka skladajacego sie z dwuczesciowego korpusu, przy czym jedna czesc korpusu jest szczelnie zamknieta przepona. Wew- 20 natrz tej czesci umieszczona jest sprezyna dziala¬ jaca wypychajaco na przepone, natomiast na zew¬ natrz umocowane jest trwale ucho sluzace do do¬ laczania wiezi tratwy. W drugiej czesci korpusu umieszczony jest zespól zwalniajacy skladajacy 25 sie z elementu blokujacego, polaczonego trwale z przepona i sluzy do zwalniania zaczepu (lub za¬ czepów) utrzymujacego uchwyt, który sluzy do *-' mocowania wiezi tratwy. Konstrukcja zaczepu (lub zaczepów) przedstawia soba zgieta dzwignie, przy 30 czym w zgieciu dzwigni wykonany jest otwór do 5865458654 obrotowego zamocowania dzwigni do korpusu.Jedno ramie zaczepu, przez zazebienie utrzymuje uchwyt, natomiast drugie ramie jest zablokowane elementem blokujacym zwiazanym z przepona.Stosunek dlugosci ramion zaczepu stanowi prze¬ kladnie sily jaka jest wywierana przez wiez na ucho uchwytu i krótsze ramie zaczepu do sily wy¬ wieranej przez dluzsze ramie zaczepu na element blokujacy, polaczony z przepona. Stosunek,dlugosci ramion tak jest dobrany, ze sila cisnienia hydro¬ statycznego dzialajacego na przepone moze swobod¬ nie przesuwac zwiazany z nia element blokujacy, 'który przesunawszy sie zwalnia dluzsze ramie za¬ czepu, co powoduje rozlaczenie sie zwalniaka.Opracowany zwalniak hydrostatyczny wedlug niniejszego wynalazku pozwoli na uproszczenie sposobu mocowania i latwego zwalniania wiezi mocujacej tratwe, co uczynilo zwalnianie nieza¬ leznym od przechylu statku i sily naciagu wiezi, a jedynie zaleznym od zadanej glebokosci zanu¬ rzenia zwalniaka, przy czym ksztalt obudowy umozliwia wlaczanie zwalniaka w dowolna czesc wiezi mocujacej, a ponadto w porównaniu z ist¬ niejacymi zwalniakami hydrostatycznymi niniej¬ szy, zwalniak pozwala na czesciowa miniaturyzacje urzadzenia zwalniajacego.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku. Konstrukcje zwalniaka stanowi górny korpus 1 i dolny korpus 2. W górnym korpusie 1 umieszczony jest uchwyt 7, tloczek 3 i zaczep 9. Na obwodzie korpusu 1 wykonane sa otwory 10. W dolnym korpusie 2 umieszczony jest pierscien 4 i sprezyna 6. Miedzy górnym korpusem 1 i dolnym korpusem 2 wmon¬ towana jest elastyczna przepona 5. Przepona 5 sluzy do uszczelniania przestrzeni w korpusie dol¬ nym 2 i do przenoszenia sily cisnienia wody na pierscien 4. Korpus dolny 2 posiada uchwyt 8.Zwalniak hydrostatyczny mocuje sie na okrecie w ten sposób, ze zwalniak stanowi polaczenie ze soba dwóch czesci wiezi mocujacych tratwe, jezeli obie czesci wiezi zamocowane sa na konstrukcji okretu lub tez jezeli wiez mocujaca tratwe.stano¬ wi jeden odcinek przymocowany dó konstrukcji 5 okretu, to zwalniak mocuje sie jednym uchwytem np. 7 do wiezi, natomiast uchwyt 8 mocuje sie do odpowiedniego zamocowania przymocowanego do konstrukcji okretu.W wypadku zagrozenia oblodzenia zwalniaka ko- 10 rzystniej jest mocowac w taki sposób, by uchwyt 8 znajdowal sie od góry. Dzialanie zwalniaka jest nastepujace. Po zanurzeniu sie zwalniaka w wode (na przyklad w czasie toniecia okretu) przez otwo¬ ry 10 dostaje sie woda do przestrzeni ograniczonej 15 korpusem 1 i wywiera cisnienie na przepone 5.Przepona 5, poprzez pierscien 4 naciska na spre¬ zyne 6, co powoduje przemieszczenie sie tloczka 3 i odblokowanie dluzszego ramienia zaczepu 9. Od¬ blokowany zaczep 9 zwalnia uchwyt 7, co powo- 20 duje rozlaczenie sie wiezi utrzymujacej tratwe.Reczne zwolnienie wiezi dokonuje sie przez na¬ cisniecie na tloczek 3. Sprezyna 6 zabezpiecza tlo¬ czek 3 przed samoczynnym opadaniem. 25 30 35 PL