Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.XI.1969 58644 KI. 42 d, 2/50 MKP G 01 d UKD S, '/2li9 Twórca wynalazku: mgr inz. Andrzej Krzycki Wlasciciel patentu: Instytut Badan Jadrowych, Warszawa (Polska) Urzadzenie do automatycznego uzyskania jednoznacznosci odczytu wartosci pomiarowej w przetworniku katowo-kodowym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do auto¬ matycznego uzyskania jednoznacznosci odczytu wartosci pomiarowej w przetworniku katowo-ko¬ dowym.Stosowane dotychczas urzadzenia majace na ce¬ lu unikniecie bledu niejednoznacznosci w prze¬ twornikach katowo-kodowych spowodowanego skonczona dokladnoscia urzadzenia kodujacego sa oparte na zasadzie zastosowania dodatkowego ukladu czujników oraz programowanego ich wy¬ bierania, zastosowania kodu specjalnego i zasto¬ sowania skokowego przemieszczenia urzadzenia ko¬ dujacego.Prowadzi to do powiekszenia rozmiarów urza¬ dzenia kodujacego, ze wzgledu na koniecznosc umieszczenia dodatkowych czujników. Wymaga to równiez zastosowania dodatkowego ukladu elektro¬ nicznego z programowym wybieraniem czujników od odczytywania kodu. Przy zastosowaniu kodu specjalnego, cyklicznego, wymagane jest stosowa¬ nie zlozonego ukladu elektronicznego przeksztal¬ cajacego kod cykliczny na kod wygodny do dalsze¬ go wykorzystania. Dokladnosc ustawienia czujni¬ ków musi tu byc znacznie wieksza niz w przy¬ padku pierwszym co pociaga za soba koniecznosc czestszej regulacji polozenia czujników.Skokowy ruch urzadzenia kodujacego, uzyskuje sie przez stosowanie mechanizmów zapadkowych lub korektorów polozenia np. magnetycznych. Me¬ chanizm taki pozwala czujnikom na przyjecie je- 2 dynie jednej z szeregu z góry okreslonych pozycji katowych odpowiadajacych przedzialom kwanto¬ wania, w których nastepuje prawidlowe odczyta¬ nie kodu. 5 Mechanizmem takim jest op. tarcza z wglebienia¬ mi i wystepami na obrzezu. We wglebienia te wchodza preciki korekcyjne, unieruchamiajace tar¬ cze na czas odczytu. Dzieki zatrzymaniu tarczy w jednym z góry okreslonych polozen, uzyskany od- 10 czyt jest jednoznaczny. Aby skokowy ruch tarczy mechanizmu nie powodowal szkodliwych naprezen zastosowano polaczenie elastyczne pomiedzy osia czujnika a osia napedu. Mechanizm taki wymaga jednak precyzyjnego wykonania oraz dokladnej re- is gulacji. Poniewaz w miare pracy nastepuje zuzy¬ wanie czesci stykajacych sie, nalezy urzadzenie okresowo doregulowac, a trwalosc urzadzenia jest nieduza.Elastyczne polaczenie osi oraz zwiekszony mo- 20 ment tarcia na osi prowadza poza tym do pogor¬ szenia dokladnosci przeksztalcenia wartosci analo¬ gowej w kodowa.Celem wynalazku jest zbudowanie urzadzenia zapewniajacego zwiekszenie trwalosci mechanizmu 25 powodujacego skokowe przemieszczanie urzadzenia kodujacego oraz zwiekszenia dokladnosci prze¬ ksztalcenia wartosci analogowej wielkosci pomia¬ rowej w wartosc kodowa.Cel ten zostal osiagniety przez to, ze wyjscie 30 ukladu sterujacego wyposazonego w wejscie dla 586443 sygnalu rozpoczecia pomiaru jest polaczone przez uklad bramkujacy, z uzwojeniem sterujacym sil¬ nika asynchronicznego o osi sprzezonej mechanicz¬ nie z osia czujnika urzadzenia kodujacego, którego wyjscie dla impulsów przedzialu kwantowania jest polaczone z wejsciem ukladu koincydencyjnego a wejscie poziomu kwantowania urzadzenia koduja¬ cego jest polaczone przez uklad porównujacy zao¬ patrzony w wejscie dla sygnalu wartosci mierzo¬ nej z drugim wejsciem ukladu koincydencyjnego, przy czym wyjscie ukladu koincydencyjnego jest polaczone z wejsciem ukladu sterujacego.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione w przykladzie wykonania na rysunku sklada sie z ukladu sterujacego 1, ukladu bramkujacego 2, sil¬ nika asynchronicznego 3, urzadzenia kodujacego 4, ukladu koincydencyjnego 5, ukladu porównuja¬ cego 6.Sygnal rozpoczecia pomiaru powoduje po przej¬ sciu przez uklad sterujacy 1 otwarcie ukladu bramkujacego 2, przez co zostaje wlaczone napie¬ cie uruchamiajace silnik 3. Silnik (napedza os czuj¬ nika urzadzenia kodujacego 4. W czasie obrotu osi czujnikowej urzadzenia kodujacego 4 wytwarza sie ciag impulsów sygnalizujacych osiagniecie kolej¬ nych przedzialów kwantowania.Impulsy te przeslane zostaja na jedno z wejsc ukladu koincydencyjnego 5. Jednoczesnie na wej¬ scie ukladu porównujacego 6 zaopatrzonego w wejscie dla sygnalu wartosci mierzonej, zostaje wprowadzony sygnal poziomu kwantowania osi czujnika urzadzenia kodujacego 4. Na wyjsciu ukladu porównujacego 6 powstaje sygnal propor¬ cjonalny do róznicy wartosci napiecia mierzonego i napiecia poziomu kwantowania osi czujnika, ste¬ rujacy drugie wejscie ukladu koincydencyjnego 5.Uklad koincydencyjny 5 wysyla sygnal zakon¬ czenia pomiaru w chwili gdy równoczesnie z impulsem otrzymanym bezposrednio z urzadzenia kodujacego 4 przyjdzie sygnal informujacy ó zma¬ leniu bledu ponizej zdolnosci rozdzielczej urzadze¬ nia kodujacego 4. Sygnal zakonczenia pomiaru zo¬ staje przeslany do ukladu sterujacego 1. Powoduje to zamkniecie ukladu bramkujacego 2 i zatrzy¬ manie silnika 3.W ten sposób zatrzymanie silnika asynchronicz¬ nego 3 nastepuje w chwili osiagniecia przez os 58644 4 czujnika nastepnego z przedzialów kwantowania- Warunkiem prawidlowego dzialania urzadzenia jest nieprzemieszczenie sie osi czujnika o odcinek wiek¬ szy od przedzialu kwantowania po wylaczeniu na- 5 piecia sterujacego silnik. W tym celu przy braku napiecia zasilajacego przez uzwojenie sterujace sil¬ nika 3 jest przepuszczany prad staly wytwarzajacy dodatkowy moment hamujacy.Urzadzenie bedace przedmiotem wynalazku eli- io minuje calkowicie uzywane w tym celu urzadze¬ nia mechaniczne, które wymagaja precyzyjnego wykonania, okresowej regulacji oraz sa na skutek zuzywania czesci malo trwale. Zastosowanie sko¬ kowego napedu urzadzenia sterujacego bez uzycia 15 polaczenia elastycznego osi czujnika i osi napedu oraz bez zwiekszenia momentu tarcia na osi poz¬ wolilo na osiagniecie duzej dokladnosci przeksztal¬ cenia wartosci analogowej w kodowa. 20 PL