Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.XI.1969 58551 KI. 21 d1, 55/03 MKP H 02 k ^suÓTsK/q Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Apoloniusz Ziolo, inz. Zenon Linke, mgr inz. Damian Mackiewicz, Emil Noworolski, inz. Eugeniusz Olcha Wlasciciel patentu: „Dolmel" — Dolnoslaskie Zaklady Wytwórcze Maszyn Elektrycznych, Wroclaw (Polska) Uklad wentylacyjny do przewietrzania bezlozyskowych maszyn elektrycznych, zwlaszcza maszyn pradu stalego Przedmiotem wynalazku jes-t uklad wentylacyj¬ ny do przewietrzania bezlozyskowych maszyn ele¬ ktrycznych, zwlaszcza wyciagowych maszyn pra¬ du stalego.Znane dotychczas uklady wentylacyjne, w wy¬ niku stosowanych rozwiazan konstrukcyjnych, po¬ legaly na kierowaniu z zewnatrz strugi powietrza przez oslone wentylacyjna od strony napedu w kierunku biegunów a nastepnie w kierunku ko¬ mutatora, gdzie nastepowal wylot powietrza do otoczenia.Ten uklad wentylacyjny posiadal te niedogod¬ nosc, ze wymagal stosowania od strony napedu oslony wentylacyjnej kierujacej powietrze w os maszyny dla równomiernego jego rozplywu i tym samym zwiekszal odleglosc 'miedzy lozyskiem a wirnikiem silnika bezlozyskowego, ponadto komu¬ tator omywany byl struga powietrza juz ogrzanego po przejsciu przez bieguny i szkielet wirnika, co powodowalo nierównomierne oddawanie ciepla z poszczególnych elementów maszyny. Konstrukcja z powyzszym ukladem zwiazana wymagala osa¬ dzenia piasty wirnika bezlozyskowego silnika ele¬ ktrycznego na wale maszyny wyciagowej, co rów¬ noczesnie przy koniecznosci polaczenia wirnika z piasta na calej 'dlugosci zelaza czynnego czynilo cala konstrukcje ciezka.Znane sa równiez uklady wentylacyjne, w któ¬ rych wlot powietrza nastepow-al od strony komu¬ tatora a powietrze, po rozdzieleniu na sitruge wir- 10 15 nikowa i slojanowa, wydalane bylo do otoczenia przez wylot znajdujacy isie po stronie napedu.Wada tego ukladu byla mozliwosc zapylania uzwo¬ jen silnika pylem szczotkowym, co moglo byc po¬ wodem uszkodzen silnika elektrycznego.Powyzszych wad nie posiada proponowany we¬ dlug wynalazku uklad wentylacyjny, w którym przez (zmiane konstrukcyjna szkieletu wirnika oraz sposobu polaczenia wirnika bezlozyskowej maszy¬ ny napedowej z walem maszyny napedzanej uzy¬ skano duza, równomierna dla calej maszyny, efe¬ ktywnosc oddawania ciepla z powierzchni chlodza¬ cych, przynoszac równoczesnie, wobec uproszczenia konstrukcji, 'znaczne korzysci ekonomiczne.Istotna cecha ukladu wentylacyjnego wedlug wynalazku jest to, ze proponowane rozwiazanie szkieletu umozliwia zastosowanie przewietrzania, w którym struga powietrza, po przejsciu poprzez komutator, przedostaje sie osiowo do przestrzeni 20 wewnetrznej wirnika, gdzie zostaje rozdzielona i jako strugi równolegle, skierowana w kierunku biegunów, szkieletu wirnika i powierzchni zew¬ netrznej komutatora, a nastepnie po polaczeniu sie strug w przestrzeni ponad komutatorem wychodzi 25 na zewnatrz do otoczenia.Uklad wentylacyjny wedlug wynalazku uwido¬ czniono przykladowo na rysunku, przedstawiaja.I cym przekrój bezlozyskowej maszyny elektrycz¬ nej z zaznaczeniem przeplywu strugi powietrza 30 wewnatrz maszyny. Szkielet 1 zaopatrzony jest 58 55158 551 w dwie tarcze nosne, z których 'tarcza 2 zespa- wana jest z krótka piasta 3 natomiast tarcza 4 po¬ wiazana jest z tarcza 2 — 'tylko zeibrami 5 szkie¬ letu i belkami nosnymi 6 pakietu zelaza czynnego.Krótka piasta 3 posiada kolnierz pozwalajacy na sprzegniecie maszyny elektrycznej z walem ma¬ szyny wyciagowej przy pomocy pasowanych srub 7.Konstrukcyjnie powiazane w jedna calosc i od¬ powiednio usytuowane tarcze nosne 2, 4, wraz z zebrami 5 i belkami nosnymi 6 przez swe dziala¬ nie odsrodkowe wytwarzaja przeplyw trzech rów¬ noleglych strug powietrza przez obwody wentyla¬ cyjne dla biegunów stojana 8, uzwojen wirnika 9 i komutatora 10, pozwalajac na powazne -zmniej¬ szenie .strat wentylacyjnych a tym 'samym zapew¬ niajac korzystniejszy system 'chlodzenia w sto¬ sunku do dotychczas znanych i stosowanych ukla¬ dów wentylacyjnych. 10 15 PL