17.VII.1964 Francja 58520 KI. 21 ai, 34/31 MKP H 04 n 9J0S Opublikowano: 31.X.1969 LWWOTlKA lamu*.-.** *.~m Twórca wynalazku: inz. Michel Favreau Wlasciciel patentu: Compagnie Francaise Thomson-Houston Hotchkiss Brandt, Paryz (Francja) Uklad elektroniczny analizowania obrazów telewizji kolorowej Przedmiotem wynalazku jest uklad elektronicz¬ ny analizowania -obrazów telewizji kolorowej.W systemie telewizji kolorowej tak zwanego ty¬ pu jednoczesnego, jaki jest obecnie powszechnie stosowany, obraz sceny, który ma byc przekazy¬ wany, jest jednoczesnie analizowany przez pewna liczbe lamp analizujacych wchodzacych w sklad kamery telewizyjnej. Chociaz znane sa obecnie sy¬ stemy telewizji kolorowej, w których stosuje sie inna liczbe lamp analizujacych, dla ulatwienia, w dalszej czesci opisu bedzie mowa o procesie trój- chromatycznym, w którym stosowane sa trzy lam¬ py analizujace kolory. Obraz jest rzutowany na wszystkie trzy lampy analizujace przez odpowied¬ nie filtry kolorowe, zazwyczaj czerwony, zielony, niebieski.Kolorowy obraz rzutowany na ekran kazdej lam¬ py jest analizowany za pomoca wiazki elektronów, przy czym na wyjsciu lampy zostaje wytworzony zmodulowany sygnal wizji. Nastepnie sygnaly wi¬ zji z takich trzech kanalów sa laczone ze soba i z sygnalami synchronizacji, po czym tak otrzy¬ many sygnal jest w znany sposób przesylany dro¬ ga radiowa lub przewodowa. W odbiorniku, ode¬ brany sygnal zespolony zostaje rozlozony na sy¬ gnaly skladowe poszczególnych kolorów, które slu¬ za do modulowania trzech wiazek elektronów, któ¬ re sa wytworzone we wspólnej lampie, przy czym kazda z nich jest uzyta do skladania obrazu w tym samym czasie, w którym odbywa sie analizowanie 10 15 20 25 30 2 obrazu przez lampy nadawcze. Tak otrzymane skladowe obrazu kolorowego zostaja na siebie na¬ lozone optycznie, przez co uzyskuje sie barwny obraz transmitowanej sceny.W systemach telewizji kolorowej ogólnej klasy wystepuja dzisiaj jeszcze powazne trudnosci, jesli chodzi o osiagniecie wlasciwego rejestru miedzy kolorami skladowymi obrazu. W wyniku nieznacz¬ nych rozbieznosci miedzy optycznymi i/lub elek¬ trycznymi charakterystykami kanalów róznych ko¬ lorów, obrazy w kolorowych lampach analizuja¬ cych moga nie byc analizowane w calkowicie iden¬ tycznych warunkach, zarówno co do polozenia ge¬ ometrycznego jak i w czasie,,co moze spowodowac trudnosc we wzajemnym pokrywaniu sie obrazów o róznych kolorach i w rezultacie dac w odbiorni¬ ku niezadawalajacy obraz. Dotychczas problem ten nie zostal jeszcze rozwiazany a stosowane srodki, sluzace do zapewnienia maksymalnej niewrazli- wosci mechanicznych, optycznych i elektrycznych elementów skladowych ukladu analizujacego na wszelkie zewnetrzne zaklócenia, jak wstrzasood¬ porne oprawy, kompensacja temperatury, stabili¬ zacja pradu i napiecia, i tak dalej, nie sa skutecz¬ ne jesli chodzi o wyeliminowanie wadliwego reje¬ stru kolorów.Celem niniejszego wynalazku jest stworzenie ta¬ kiego ukladu analizowania obrazów telewizji ko¬ lorowej, który nie posiada wymienionych niedo¬ godnosci i zapewnia zachowanie w kazdym mo- 585203 58520 4 mencie prawidlowego wzajemnego rejestru miedzy obrazami.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalaz¬ ku w ten sposób, ze uklad analizowania obrazów telewizja kolorowej zawiera urzadzenie do nakla¬ dania ramki odniesienia na obrazy wybierane w lampach analizujacych, oraz ma dolaczone do linii sygnalów wizji, bramki do wydzielenia z sygnalów wizji sygnalów odpowiadajacych ramce odniesie¬ nia, przy czym wyjscia bramek sa polaczone z dy- skryminatorami czasu, których wyjscia sa pola¬ czone z generatorami odchylania poziomego i pio¬ nowego lamp analizujacych.Wynalazek moze byc zastosowany przy kazdym f systemie analizowania obrazu, jednak glówne za¬ stosowanie ma on dla telewizji kolorowej i -dlate¬ go zostanie opisany ze szczególnym uwzglednieniem tego zastosowania.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasnio¬ ny na podstawie przykladu wykonania na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad optyczny kamery trójchromatycznego syste¬ mu jednoczesnego, wyposazony w „maske" umiesz¬ czona w wymienionym ukladzie optycznym dla otrzymania znaczników odniesienia zgodnych z wy¬ nalazkiem, fig. 2 przedstawia maske w widoku z przodu, fig. 2A i 2B przedstawiaja czesci tej ma¬ ski w przekrojach wzdluz linii A-A i B-B z fig. 2, fig. 3 przedstawia schemat funkcjonalny ukladu wedlug pierwszego przykladu wykonania wynalaz¬ ku, fig. 4 przedstawia wykres czasowy poszczegól¬ nych przebiegów odnoszacy sie do wybierania li¬ niowego, fig. 5 przedstawia analogiczny wykres czasowy odnoszacy sie do cyklu wybierania pio¬ nowego, fig. 6 przedstawia schemat wyjasniajacy proces, na drodze którego osiaga sie zgodnie z wy¬ nalazkiem wzajemny rejestr, fig. 7 przedstawia wykres piloksztaltnego przebiegu pradowego wy¬ bierania wytworzonego w generatorze odchylania, wyjasniajac proces, w wyniku którego przebieg piloksztaltny zostaje zmodyfikowany przez zmody¬ fikowanie charakterystyki pracy generatora, w ce¬ lu zachowania wzajemnego rejestru miedzy wy¬ bieranymi obrazami kolorowymi, fig. 8, 9 i 10 przedstawiaja schematy funkcjonalne ukladów we¬ dlug drugiego, trzeciego i czwartego przykladu wy¬ konania wynalazku, fig. 11 przedstawia schemat zmodyfikowanego generatora wybierania pionowe¬ go, fig. 12 przedstawia schemat generatora wybie¬ rania poziomego, fig. 13 przedstawia schemat dy- skryminatora czasu, stosowanego w ukladzie we¬ dlug wynalazku w celu wskazania czasu wystapie¬ nia impulsu znacznika z kanalu kolorowego w od¬ niesieniu do impulsu bramki, fig. 14 przedstawia podobny schemat kampensatora czasu, stosowane¬ go w ukladzie wedlug wynalazku, w celu wskaza¬ nia zaleznosci w czasie miedzy dwoma odpowied¬ nimi impulsami znacznika z róznych kanalów, fig. 15 przedstawia schematycznie zaleznosc ge¬ ometrycznych elementów stosowanych do wytwa¬ rzania znacznika odniesienia w przypadku wybie¬ rania spiralnego.Na fig. 1 zostal podany uklad optyczny kamery powszechnie stosowany w telewizji kolorowej.Uklad ten zawiera trzy analizujace lampy 2R, 2G i 2B, przed którymi umieszczone sa odpowiednie filtry kolorowe 4R, 4G, 4B. Filtry te moga byc w dowolnej, odpowiedniej kombinacji kolorów stoso- . wanych w telewizji trójchromatycznej, przy czym 5 zaklada sie, ze w urzadzeniu wedlug wynalazku sa one odpowiednio koloru czerwonego, zielonego i niebieskiego.Zespól soczewek obiektywu. 6, sluzy do wytwo¬ rzenia rzeczywistego obrazu sceny telewizyjnej w plaszczyznie, w której jest równiez umieszczona maska 8. Maska 8 jest umieszczona miedzy soczew¬ kami tworzacymi zespól 10 soczewek pola. Wiazka optyczna z soczewek pola zostaje rozdzielona na trzy wiazki za pomoca konwencjonalnego ukladu rozdzielania wiazki, skladajacego sie z umieszczo¬ nych centralnie pólprzezroczystych, dwubarwnych zwierciadel 12 i 14 oraz bocznych zwierciadel 16 i 18. Otrzymane trzy wiazki zostaja nastepnie skie¬ rowane przez wyzej wymienione filtry 4R, 4G, 4B do odpowiednich lamp analizujacych 2R, 2G, 2B.Z wyjatkiem maski 8 uklad ten jest ukladem kon¬ wencjonalnym.Maska 8 zawiera ciemna okragla tarcze, w któ¬ rej wyciete jest prostokatne okno 20. Wokól tego otworu, oddzielona od nich ciemnym wewnetrznym obramowaniem 22, usytuowana jest cienka, jasna, prostokatna ramka 24 o pionowych bokach 25 i po¬ ziomych bokach 25. Stanowi ona wlasciwa ramke odniesienia. Konstrukcje takiej maski i typowe wymiary ramki odniesienia zostana opisane póz¬ niej. Jak widac ze schematu blokowego na fig. 3, trzy lampy analizujace 2R, 2G, 2B pokazane w ogólnych zarysach, sa ortikonami obrazowymi, lecz moga byc takze zastosowane jakiekolwiek inne od¬ powiednie typy analizujacej lampy obrazowej.Na fig. 3, czesci podobne maja te same oznacze¬ nia we wszystkich trzech kanalach kolorowych z dodaniem odpowiednio liter R (czerwony), G (zie¬ lony) i B (niebieski).Kazda z lamp analizujacych zawiera ekran 26R, wyrzutnie elektronów 28R, 28G, powielacz elektro¬ nów 30R, 30G, ogniskujace cewki 32R, 32G, cewki 34R, 34G, odchylania poziomego i cewki 36R, 36G, odchylania pionowego przy czym cewki te stano¬ wia zespól odchylajacy.W dalszej czesci opisu pewne elementy wyste¬ pujace w kazdym z trzech kanalów beda oznacza¬ ne ich numerami z pominieciem dla wiekszej wy¬ gody, tam gdzie to nie wprowadza dwuznacznosci, indeksu (R.G. albo B).Cewki 34 odchylenia poziomego sa podlaczone na wyjsciu generatora 38 odchylenia poziomego, a cewki 36 sa podlaczone na wyjsciu generatora 40 odchylenia pionowego, w celu odchylenia wiaz¬ ki elektronów z wyrzutni 28 po calym ekranie. Li¬ nia 42 sygnalu wizji jest podlaczona do zacisku wyjsciowego powielacza 30, a wszystkie trzy linie sygnalu wizji 42R, 42G, 42B sa doprowadzone po¬ przez wzmacniacz 43 do zespolu mieszajacego 44.Generator 46 impulsów synchronizujacych wytwa¬ rza w linii 48 impulsy synchronizacji poziomej oraz impulsy synchronizacji pionowej w linii 50. Impul¬ sy te sa doprowadzane liniami 48 i 50 do zespolu mieszajacego 44, który miesza je z sygnalami wi¬ zji. Sa one równiez doprowadzone jako impulsy 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6058520 synchronizujace liniami 52 i 54 do skojarzonych z odpowiednimi lampami generatorów 38 i 40 od¬ chylania poziomego i pionowego. Generator '56 im¬ pulsów wygaszajacych wytwarza impulsy wyga¬ szajace wiazke odpowiednio w liniach 58 i 60, któ¬ re to impulsy sa doprowadzane wspólnie liniami 62 do elektord sterujacych wyrzutami 28 elektro¬ nów odpowiednich lamp. Generator 56 impulsów wygaszajacych wytwarza takze impulsy tlumiace, o nieco dluzszym czasie trwania niz impulsy wy¬ gaszajace. Impulsy tlumiace sa doprowadzane li¬ niami 64 i 66 do zespolu mieszajacego 44.W zespole mieszajacym 44, sygnaly obrazu ko¬ lorowego, sygnaly synchronizujace oraz sygnaly tlumiace zostaja zmieszane a otrzymany sygnal zespolony doprowadza sie linia 68 do nadajnika, nie przedstawionego na rysunku, w którym sygnal zespolony moduluje odpowiednie czestotliwosci nosne, po czym zostaje wypromieniowany z ante¬ ny. Linia odgalezna 70 doprowadza te sygnaly tak¬ ze do obwodu kontrolnego, nie przedstawionego na rysunku. Opisany uklad jest ukladem konwencjo¬ nalnym i wystarczy tylko krótki opis jego dziala¬ nia. W kazdej analizujacej lampie 2 wiazka elek¬ tronów z wyrzutni 28 odchylana sygnalem z gene¬ ratora 36 odchylania poziomego, analizuje ekran 26 wzdluz linii poziomych, przy czym jest równiez odchylana w pionie sygnalem z generatora 40 od¬ chylania pionowego. Po wybraniu kazdej poziomej linii wiazka elektronów wracajac do poczatkowe¬ go punktu linii zostaje wygaszona przez poziomy impuls wygaszajacy przylozony do elektrody ste¬ rujacej wyrzutni 28 przez linie 62, a po wybraniu kazdego pola wiazka wracajaca na górny brzeg ekranu zostaje wygaszona przez ramkowy impuls wygaszajacy podany przez te sama linie 62.Wybieranie poziome jest uruchamiane impulsem synchronizujacym podawanym do generatora 38 przez linie 52, a poczatek kazdego wybierania po¬ ziomego lub pionowego jest okreslany przez im¬ puls synchronizujacy podawany do generatora 40 przez linie 54.Wiazka elektronów odbitych od ekranu 26 jest zmodulowana zgodnie z jasnoscia poszczególnych elementów powierzchni ekranu, okreslona przez naswietlenie ekranu obrazem a w rezultacie elek¬ tronowy powielacz 30 podaje w linie 42 odpowied¬ nio zmodulowany sygnal napieciowy, bedacy sy- gialem wizji. Trzy sygnaly wizji, czerwony, zielo- ^ny^ i niebieski, zostaja doprowadzone do zespolu mieszajacego, gdzie nastepuje ich mieszanie z sy¬ gnalami synchronizujacymi i wygaszajacymi. Po odebraniu transmitowanego sygnalu zespolonego, sygnaly wizji sa oddzielane od sygnalów synchro¬ nizacji i sygnalów wygaszajacych. Otrzymane trzy sygnaly wizji sluza do zlozenia pierwotnego obra¬ zu na ekranie odpowiedniej trójchromatycznej lampy kineskopowej odbiornika. Oddzielone im¬ pulsy synchronizacji sa doprowadzane odpowiednio do generatorów odchylenia poziomego i pionowe¬ go odbiornika, w celu zapewnienia synchronicz¬ nosci miedzy tworzeniem obrazu w odbiorniku i jego analizowaniem w nadajniku. Impulsy wyga¬ szajace, lub tlumiace, wydzielone z odebranego sy¬ gnalu zespolonego sluza do wygaszania promienia powrotnego w odbiorniku.Jak pokazano na fig. 3 kazda z linii 42 sygnalów wizji ma polaczone do niej za wzmacniaczem 43 5 wejscia czterech równoleglych bramek 72, 74, 76, 78. Te cztery bramki maja odpowiednie sterujace wejscia Pc, Pa, Pc', Pa' zasilane czterema tak zwa¬ nymi impulsami rejestru bramki wytwarzanymi przez generator 80 impulsów rejestru bramki. 10 Odpowiednie wejscia kazdego z czterech pierw¬ szych dyskryminatorów czasu 82 GR, 84 GR, 86 GR, 88 GR, sa zasilane odpowiednio z bramek 72 G i 72 R, bramek 74 G i 74 R, bramek 76 G i 76 R oraz bramek 78 G i 78 R. 15 Sygnal z wyjscia dyskryminatora 82 GR jest przylozony do wejscia 90 R regulacji sredniego po¬ ziomu generatora 38 R odchylenia poziomego, wspólpracujacego z lampa obrazu czerwonego.Sygnal z wyjscia dyskryminatora 84 GR jest przy- 20 lozony do wejscia 92 R regulacji amplitudy gene¬ ratora 38 R. Sygnal z wyjscia dyskryminatora 86 GR jest przylozony do wejscia 94 R regulacji sredniego poziomu generatora 40 R odchylania pionowego, a sygnal z wyjscia dyskryminatora 25 88 GR jest przylozony do wejscia 9 GR regulacji amplitudy generatora 40 R.Wejscia drugiego zespolu dyskryminatoirów 82 GB, 84 GB, 86 GB, 88 GB sa polaczone odpo¬ wiednio z wejsciami bramek 72 G, 72 B, bramek 30 74 G i 74 B, bramek 76 G i 76 B, oraz bramek 78 G, i 78 B i ich wejscia sa polaczone do wyjscia gene¬ ratorów 38 B i 40 B odchylania wspólpracujacych z lampa obrazu niebieskiego, w sposób odpowiada¬ jacy polaczeniom górnego zespolu dyskryminato- 35 rów czasu, pokazany wyraznie na fig. 3. oygnaly z wejsc 90 i 94 regulacji sredniego po¬ ziomu generatorów odchylania modyfikuja sred¬ nie wartosci pradu stalego piloksztaltnego przebie¬ gu pradu odchylania, wytwarzanego przez odpo- 40 wiednie generatory przy uruchamianiu ich impul¬ sem synchronizujacym otrzymywanym przez linie 52 i 54. Wejscia 92 i 96 sterowania amplitudy od¬ chylenia sluza do zmiany nachylenia, a zatem do zmiany amplitudy piloksztaltnych przebiegów pra- 46 dowych.Dzialanie ukladu zostanie objasnione z powola¬ niem sie na wykresy czasowe przedstawione na fig. 4 i 5. Wykres z fig. 4 odnosi sie do wybierania poziomego a fig. 5 odnosi sie do wybierania pio- 50 nowego. Oba wykresy ilustruja faze powrotna cy¬ klu wybierania, która to faza wystepuje miedzy kolejnymi czynnymi fazami wybierania, to jest fa¬ ze, podczas której plamka elektronowa przesuwa sie z powrotem do swego poczatkowego (lewego 55 lub górnego) polozenia na ekranie. Przez przewa¬ zajaca czesc tego okresu wiazka jest wygaszana przez impuls wygaszajacy i zadne sygnaly wizyj¬ ne nie sa dostarczane przez lampe poprzez linie 42.Wykresy wybierania poziomego i wybierania 60 pionowego (fig. 4 i 5) sa zasadniczo podobne i róz¬ nia sie tylko przyjeta skala czasu.Na fig. 4 górna os 1 wykresu posiada skale cza¬ su w mikrosekundach. Jak wynika z wykresów, faza powrotna cyklu wybierania poziomego trwa 65 w przyblizeniu 10 mikrosekund, natomiast faza po-58520 7 8 pionowego plamka wytwarza wyraznie zarysowu¬ jace sie impulsy znacznikowe, odpowiednio S'a i S'c, które sa oddzielone od sygnalu obrazu S'V przez depresje spowodowana przez ciemne wew- 5 netrzne obramowanie 22 maski 8.Cztery rodzaje znacznikowych sygnalów odnie¬ sienia Sa, Sc, S'a, S'c, sa oddzielane od sygnalu wizji w czterech równoleglych bramkach 72, 74, 76, 78 (R. G. B.). Bramki te, jak wyzej powiedzia- 10 no, sa otwierane przez impulsy rejestru Pa, Pc, Pa i P'c.Jak pokazano na fig. 4 i 5, impulsy rejestru sa usytuowane w czasie tak, aby otrzymac zadane selektywne oddzielenie czterech impulsów znacz- 15 nikowych od siebie i od sygnalu wizji. Obecnie zo¬ stanie omówiony sposób wytwarzania wymienio¬ nych impulsów rejestru.Na wykresie na fig. 4 i 5 zaznaczono wygasza¬ jace impulsy BI, B2, BI' i B2\ Na wykresach 2 20 pokazano transmitowane impulsy wygaszajace SI, S2 i S'l, S*2, sluzace do wygaszania wiazek w od¬ biorniku. Impulsy wygaszajace S i S' sa usytuo¬ wane w czasie tak, by nakladaly sie czesciowo na odpowiednie impulsy wygaszajace B i B', co jest 25 zabezpieczeniem przed wystapieniem niepozada¬ nych sygnalów na ekranie odbiornika. Impulsy re¬ jestru Pc, Pa, P'c i P'a sa usytuowane w czasie tak, by czas ich trwania byl równy odpowiednim okresom, w ciagu których nakladaja sie na siebie 30 odpowiednio impulsy B i S oraz impulsy B' i S\ przez co na ekranie odbiornika nie ukaze sie ram¬ ka odniesienia. wrotna cyklu wybierania pionowega trwa w przy¬ blizeniu 1500 mikrosekund, co zostalo uwidocznio¬ ne na fig. 5. W przykladowym wykonaniu urza¬ dzenia wedlug wynalazku opisanym w niniejszym opisie zastosowano 625-liniowy francuski standart telewizyjny o 50 obrazach na sekunde.Wykres 8 z fig. 4, przedstawia zaleznosc ksztal¬ tu krzywej napiecia dostarczanego linia 42 z któ¬ rejkolwiek z lamp analizujacych w funkcji czasu, przy czym lewa czesc wykresu przedstawia skrajna czesc sygnalu wizyjnego SV nalezacego do linii wybieranej bezposrednio poprzedzajacej okres po¬ wrotny pokazany na wykresie, a w prawej, skraj¬ nej jego czesci zostal pokazany poczatkowy odci¬ nek sygnalu wizyjnego, SV nalezacy do nastepnej linii, która ma byc wybierana. Jak widac z wy¬ kresu sygnal wizyjny w poblizu zakonczenia wy¬ bierania linii poprzedzajacej podlega ostremu obni¬ zeniu jasnosci w punkcie 100, który odpowiada momentowi, w jakim plamka spotyka prawa stro¬ ne ciemnego wewnetrznego obramowania 22 ma¬ ski 8. Nastepnie sygnal wizji wzrasta do stosunko¬ wo ostrego i wyraznie zarysowanego szczytu 102 w momencie gdy plamka przechodzi przez cienka jasna pionowa linie, stanowiaca prawy pionowy bok 25 ramki 24 odniesienia przewidzianej w wy¬ mienionej masce, po czym sygnal wizji ponownie maleje, gdy plamka przechodzi przez ciemne, ze¬ wnetrzne obramowanie maski i zostaje obnizony do dolnego poziomu jasnosci. Taki poziom sygnalu pozostaje przez caly czas trwania fazy powrotnej cyklu wybierania, gdy poziome pole odchylajace zmienia kierunek na przeciwny, na skutek tego, ze wiazka elektronów jest w tym czasie wygasza¬ na przez impuls wygaszajacy B. .Impuls wygasza¬ jacy B jest zaznaczony jako B1-B2 na linii nr 3 wykresu i jak widac rozciaga on sie na czas tj od okolo 2 do okolo 9,5 mikrosekund, gdy poczatek linii czasu przyjmiemy na koncu okresu depresji 100.Po czasie okolo 9,5 m»s impuls wygaszajacy B zo¬ staje zdjety z elektrody sterujacej wyrzutni elek¬ tronów 28 G i znak pola odchylajacego zmienia sie powodujac, ze plamka wedruje znów w prawo w nowym cyklu wybierania liniowego. Gdy plamka przesuwa sie po ciemnym zewnetrznym obramo¬ waniu po lewej stronie ramki, sygnal wizji do¬ prowadzany linia 42 pozostaje slaby. Nastepnie sy¬ gnal wizji wzrasta do szczytu 104^ gdy plamka przechodzi przez lewy pionowy bok jasnej ramki odniesienia 24, po którym to szczycie nastepuje dalsza depresja odpowiadajaca lewemu pionowe¬ mu bokowi wewnetrznego obramowania 22 maski 8. Nastepnie sygnal wizji wzrasta, gdy plamka wy¬ biera nastepna linie ramki.Widzimy wiec, ze bezposrednio po zakonczeniu i bezposrednio przed rozpoczeciem wybierania kazdej poziomej linii w prawo, plamka wytwarza ostry, wyraznie zarysowujacy sie impuls znaczni¬ kowy, odpowiednio Sa i Sc, który jest oddzielony od sygnalów obrazu przez depresje spowodowana przez ciemne wewnetrzne obramowanie 22 maski 8.Podobnie z wykresów na fig. 5, na których uzyto podobne oznaczenia jak na fig. 4 widac, ze bezpo¬ srednio przed rozpoczeciem kazdego wybierania W celu wytwarzania impulsów Pa i P'a konca wybierania zastosowano przerzutnik dwustabilny, który jest wprowadzany w jeden z jego stanów przez czolo SI lub SI* ujemnego impulsu S lub S' i jest przelaczany do swego drugiego stanu przez czolo BI lub B'l ujemnego impulsu B lub B\ Na¬ lezy wprowadzic bardzo krótkie opóznienie mie¬ dzy czolem SI lub S'l i rozpoczeciem impulsu Pa lub P'a, co pokazano na fig. 4 i 5. Dla wytworze¬ nia impulsów Pc i P*c zastosowano uklad jedno- stabilny, który jest wprowadzany w stan niesta¬ bilny przez tylna krawedz B2 lub B'2 impulsu B lub B', przy czym uklad wraca do stanu stabilne¬ go po okreslonym okresie czasu, nieco przed mo¬ mentem pojawienia sie tylnej krawedzi S2 lub S'2 impulsu G lub S\ Poniewaz tego rodzaju uklady jednostabilne sa ogólnie znane, wymieniony uklad nie zostal szczególowo opisany poza schematycz¬ nym zaznaczeniem polaczenia 57 miedzy generato¬ rem 56 impulsów wygaszajacych i generatorem 80 impulsów rejestru, pokazanych na fig. 3.Na linii 10, fig. 4, oznaczeniami iaG i icG ozna¬ czono momenty czasu, w których wystepuja odpo¬ wiednio znacznikowe impulsy Sa konca wybiera¬ nia liniowego i znacznikowe impulsy Sc poczatku wybierania liniowego w kanale zielonym. Podob¬ nie na linii 10, fig. 5, oznaczeniami i'aG i i'cG ozna¬ czono odpowiednio momenty czasowe, w których wystepuja znacznikowe impulsy S'a i S'c konca i poczatku wybierania pionowego.Odpowiednie mojnenty czasu oznaczono jako iaR i icR (linia 12, fig. 4) oraz i'aR i i'cR (linia 12 fig. 5) dla kanalu czerwonego oraz jako iaB i icB 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6058520 9 10 (linia 11, fig. 4) i i*aB, i'cB (linia 11 fig. 5) dla ka¬ nalu niebieskiego.Jak pokazano na fig. 4 i 5 odpowiednie znaczni¬ ki czasu sa wzgledem siebie nieco przesuniete, na przyklad icG i icB, sa przesuniete o czas At c BG, a i'cG i i'cB sa przesuniete o czas A't c GB i podob¬ nie pozostale znaczniki czasu. Fakt ten swiadczy o zaklóceniu w rejestrze trzech obrazów koloro¬ wych.Jak pokazano na fig. 3, czerwone impulsy znacz¬ nikowe, pojawiajace sie jia wyjsciu bramek 72 R — 78 R, sa porównywane w czasie z zielonymi im¬ pulsami znacznikowymi z bramek 72 G — 78 G, przez doprowadzenie kh do dwóch wejsc odpo¬ wiednich dyskryminatorów czasu 82 GR — 88 GR.Podobnie, niebieskie impulsy znacznikowe z bram¬ ki 72 B — 78 B sa porównywane w czasie z zie¬ lonymi impulsami znacznikowymi przez doprowa¬ dzenie ich do wejsc dyskryminatorów czasu 82 GB — 88 GB. W ukladzie wedlug wynalazku, zielony obraz jest uzyty jako obraz odniesienia, a pozo¬ stale obrazy kolorowe zostaja przesuniete w celu uzyskania rejestru z obrazem zielonym.Dyskryminatory czasu 82 — 88 (GR, GB) moga byc dowolnego typu, przy czym kazdy z nich wy¬ twarza na wyjsciu stale napiecie bledu, które od¬ powiada co do wartosci i biegunowosci kierunkowi i wielkosci przesuniecia w czasie, wystepujacego miedzy sygnalami impulsowymi doprowadzanymi do wejsc dyskryminatora. Przykladowe wykona¬ nie takiego ukladu zostanie podane w dalszej cze¬ sci opisu. Napiecia bledu z dyskryminatorów 82 — 88 (GR, GB) sa przesylane do odpowiednich wejsc sterujacych generatorów odchylania 38 R, 40 R, 38 B, 40 B. Charakterystyki piloksztaltnych pradów odchylenia tych lamp zostaja przy tym zmienione tak, aby doprowadzic poziome impulsy znacznikowe Sc i Sa oraz pionowe impulsy znacz¬ nikowe S'c i S'a, odebrane zarówno przez lampe czerwona jak i niebieska, do dokladnego naloze¬ nia sie w czasie z odpowiednimi impulsami zna¬ cznikowymi odebranymi przez lampe zielona i przez to sprowadzic do zera napiecia bledu na wyjsciach z odpowiednich dyskryminatorów cza^ su. Dzieki temu obrazy czerwony i niebieski po¬ zostaja w dokladnym rejestrze z obrazem zielo¬ nym, przez co uzyskuje sie wzajemny rejestr wszy¬ stkich trzech kolorowych obrazów.Na fig. 6 prostokat FR, narysowany linia ciagla, przedstawia obraz prostokatnej ramki odniesienia 24 odebrany przez lampe 2R. Prostokat FG nary¬ sowany linia przerywana przedstawia obraz ram¬ ki odniesienia odebrany w tym samym czasie przez lampe 2G wybrana jako lampa odniesienia. Pro¬ stokaty te nie pokrywaja sie, przy czym prosto¬ kat FR jest przesuniety w lewo i w góre a ponad¬ to nieco powiekszony w stosunku do prostokata FG.Jest to jeden z przykladów wadliwego rejestru miedzy obrazami czerwonym a zielonym.Linie wybierania 106 na ekranie lampy 2R sa pokazane przykladowo. Strzalki skierowane w pra¬ wo pokazuja czynna faze wedrówki plamki pod¬ czas dowolnego cyklu wybierania poziomego. Skie¬ rowane w lewo odcinki powrotu, podczas których wiazka jest wygaszona nie zostaly zaznaczone na rysunku. Pokazana niezgodnosc miedzy dwoma pro¬ stokatami wskazuje na to, ze poczatkowe sygnaly znacznikowe ScRl, ScR2, odebrane przez lampe 2R wystepuja w cyklu wybierania nieco pózniej niz 5 ich przepisane czasy podyktowane przez polozenie lewego pionowego boku zielonego prostokata FG, Ponadto, kazda czerwona linia wybierania jest nie¬ co dluzsza, niz jej przepisana dlugosc, wynikajaca z poziomego wymiaru wymienionego zielonego prostokata.Fig. 7 przedstawia wykres przebiegów pilo¬ ksztaltnych, z którego widac, ze wyzej podane ge¬ ometryczne niezgodnosci zostaja przeksztalcone na zaleznosci czasowe w cyklach wybierania. Prze¬ bieg 108 G narysowany linia przerywana przed¬ stawia piloksztaltny przebieg pradowy wytworzo¬ ny przez generator 38 G, wspólpracujacy z zielona lampa analizujaca, a przebieg 108 R przedstawia odpowiedni przebieg pradowy wytwarzany przez generator 38 R, wspólpracujacy z czerwona lampa analizujaca.Aby pradowy przebieg 108 R nakladal sie na pradowy przebieg 108 G, zastosowano, zgodnie . z wynalazkiem dwie rózne jednoczesne operacje.Srednia wartosc pradu przebiegu 108 R zostaje zmieniona o wielkosc oznaczona przez 61 a ponad¬ to nachylenie przebiegu 108 R zostaje zmienione o kat 6a. Po wykonaniu obu tych operacji przebieg 108 R pradu odchylania pokryje sie z przebiegiem 108 G, a prostokat FR (fig. 6) pokryje sie z. pro¬ stokatem odniesienia FG. Obraz utworzony przez analizujaca lampe 2R znajdzie sie wtedy doklad¬ nie w rejestrze poziomym z obrazem utworzonym przez zielona analizujaca lampe 2G.Pierwsza z tych dwóch operacji, w której zmie¬ nia sie srednia wartosc pradu z generatora 38R, zostaje dokonana przez doprowadzenie sygnalu bledu z dyskryminatora 82 GR, bedacego wskazni¬ kiem przesuniecia w czasie Atc GR (fig. 4) miedzy zielonym znacznikiem czasu icG i czerwonym znacznikiem czasu icR w okresie bramkowania Pc, do wejscia 90 R sterowania sredniej wartosci pra¬ du z generatora 38 R. Zadaniem tego sygnalu ble¬ du jest zmienic srednia wartosc pradu otrzymy¬ wanego z generatora, na przyklad przez przyloze¬ nie tego wolnozmiennego sygnalu do generatora 38R celem algebraicznego dodania go do normal¬ nego pradu odchylania doprowadzonego do cewek 34R odchylania poziomego. Przyklady odpowied¬ nich obwodów zostana opisane pózniej (fig. 11 i 12).Druga operacje polegajaca na zmianie 'nachyle¬ nia przebiegu piloksztaltnego wykonuje sie przez przylozenie sygnalu bledu tworzonego przez dy- skryminator 84 GR i bedacego wskaznikiem prze¬ suniecia w czasie Ata GR miedzy znacznikami iaG i iaR wytworzonymi w czasie bramkowania Pa, do wejscia 92R regulacji amplitudy generatora 38R.Zadany efekt zmiany amplitudy przebiegu pilo¬ ksztaltnego przez sygnal bledu mozna otrzymac w jakikolwiek z wielu sposobów, tia przyklad przez oddzialywanie na wzmocnienie stopnia wzmacnia¬ nia w generatorze 38R. Przykladowy obwód stoso¬ wany w tym celu zostanie opisany pózniej.Generator 40R wybierania pionowego jest ste- 15 20 25 30 85 40 45 50 55 6058520 li rowany w analogiczny sposób jak generator 38R wybierania poziomego, przy pomocy sygnalów ble¬ du doprowadzanych do jego wejsc 94R i 96R ste¬ rujacych srednia wartosc pradu i wzmocnienie z dyskryminatorów 86 GR i 88 GR. Te operacje nie zostana jednak blizej objasnione, gdyz prze¬ biegaja w sposób analogiczny jak w przypadku odchylania poziomego.Tak wiec prostokat FR, nakreslony na ekranie czerwonej lampy analizujacej 2R jako reakcja na jasna prostokatna ramke odniesienia 24 w masce 8, zostaje sprowadzony do dokladnego rejestru za¬ równo co do swego poziomego i pionowego polo¬ zenia, jak i oo do wymiarów, wzgledem odpowleck niego prostokata FG, utworzonego na ekranie zie¬ lonej lampy analizujacej 2G. Obraz czerwony zo¬ staje sprowadzony do rejestru z zielonym obrazem telewizyjnym w ten sam sposób. Te same czyn¬ nosci wykonane przez sygnaly bledu z dyskrymi¬ natorów 82 GB — 88 GB podobnie sluza do spro¬ wadzenia obrazu telewizyjnego w kolorze niebie¬ skim do dokladnego rejestru z zielonym obrazem telewizyjnym, przez co osiaga sie pelny rejestr miedzy trzema kolorowymi obrazami trójchroma¬ tycznego systemu.Impulsy znacznikowe rejestru wytwarzane w na¬ dajniku moga byc przesylane wraz z innymi sy¬ gnalami do odbiornika celem wykonania w odbior¬ niku analogicznych operacji kontrolujacych re¬ jestr.Inny przyklad wykonania wynalazku zostanie obecnie opisany z powolaniem sie na fig. 8. W tym przypadku, zamiast wyprowadzac sygnaly bledu z przesuniecia dwóch impulsów znacznikowych (czerwony i niebieski) wzgledem trzeciego (zielo¬ nego) impulsu znacznikowego i doprowadzac sy¬ gnaly bledu do generatorów odchylania pierwszych dwóch lamp analizujacych, sygnaly bledu sa wy¬ prowadzane z przesuniec poszczególnych trzech kolorowych impulsów znacznikowych wzgledem wspólnego odniesienia i sa doprowadzane do ge¬ neratorów odchylania wszystkich trzech lamp. Jak wynika ze schematu przedstawionego na fig. 8 wszystkie trzy kanaly kolorowe sa jednakowe. Do linii 42 wyjscia sygnalu wizji w kazdym kanale podlaczone sa cztery bramki 72 (B, G, R). Wyjscia tych bramek sa podlaczone do wejsc czterech dy¬ skryminatorów czasu 83 (R, G, B). Drugie wejscia tych dyskryminatorów czasu sa podlaczone do wyjsc generatora 80 impulsów rejestru za pomoca generatorów 85 LSG przebiegów piloksztaltnyeh.Wyjscia dyskryminatorów czasu 83 sa doprowa¬ dzone do wejscia sterujacego srednia wartosc pra¬ du i wejscia sterujacego amplitude generatorów 38 i 40 w kazdym kanale.Liniowe generatory piloksztaltne 85 LSG wy¬ twarzaja z kazdego z czterech impulsów rejestru Pc, Pa, P'c, P'a piloksztaltny przebieg napieciowy typu pokazanego liniami 5 i 7 na fig. 4 i 5. Ten piloksztaltny przebieg ma stosunkowo stromo wznoszace sie czolo (pc, cpa, dlugosci z odpowiednim impulsem rejestru, oraz dlugi lagodnie opadajacy okres powrotny. Gene¬ ratory 85 moga posiadac zwykle obwody calkuja¬ ce R-C, które calkuja wspólpracujace impulsy 12 25 30 35 40 45 50 55 60 bramkujace i które nastepnie pozwalaja zcalkowa- nemu napieciu zaniknac stopniowo az do zera.Dyskryminatory czasu 83 sluza do porównania czasu pojawienia sie kazdego z kolorowych impul¬ sów znacznikowych, doprowadzanego kazda z trzech linii 42 wyjscia wizyjnego, ze srodowym momentem odpowiedniego okresu przebiegu pilo- ksztaltnego cpc, sygnalu bledu odpowiadajacego co do bieguno¬ wosci i wartosci kierunkowi i wartosci przesunie¬ cia miedzy nimi. Jest to konwencjonalna czynnosc dyskryminowania czasu obejmujaca pobranie próbki wartosci napiecia przebiegu piloksztaltne- go w momencie pojawienia sie odpowiedniego im¬ pulsu znacznikowego. Jesli, na przyklad, zielony impuls znacznikowy poczatku wybierania liniowe¬ go icG (fig. 4 linia 10) opóznia sie o czas Atc GT wzgledem srodka okresu icT przebiegu cpc, wy¬ tworzonego z impulsu Pc rejestru poczatku linii, wtedy odpowiedni z czterech dyskryminatorów czasu 85 G dostarcza napiecie bledu o pewnej bie¬ gunowosci do wejscia 90 G sterujacego srednia wartosc pradu z generatora 38 G odchylenia po¬ ziomego, jesli natomiast impuls icG wyprzedza wymieniony wyzej znacznik icT, wtedy bieguno¬ wosc napiecia bledu zmienia znak na przeciwny.Ten sam rodzaj czynnosci odnosi sie takze do znacznikowych impulsów icG, icR, icB oraz iaG, iaR, iaB poczatku i konca wybierania liniowego wszystkich trzech kanalów kolorowych, jak rów¬ niez do znacznikowych impulsów i'cG, i'cR, i'cB, i'aG, TaR, i'aB poczatku i konca wybierania pio¬ nowego (fig. 5) wszystkich trzech kanalów koloro¬ wych.Sygnaly bledu "doprowadzane do wejsc steruja¬ cych obu generatorów 38 i 40 dla lampy kazdego koloru pracuja ogólnie w sposób wyzej opisany, majac za zadanie zmodyfikowanie charakterystyk generatorów odchylenia poziomego i pionowego, az do sprowadzenia sygnalów bledu do zera. Po osiagnieciu tego w odniesieniu do wszystkich trzech kanalów kolorowych, wszystkie trzy ramki odnie¬ sienia, na przyklad F (R, G, B) z fig. 6, utworze ne przez kazda z lamp kolorowych jako reakcja na wspólna ramke odniesienia 24 maski 8, pokry¬ waja sie ze wspólna idealna pozycja geometrycz¬ na okreslona przez podstawe czasu ukladu, przez co trzy obrazy kolorowe maja wspólny rejestr.Jesli porównamy dotychczas opisane przyklady wykonywania wynalazku zauwazymy, ze w przy¬ kladzie pierwszym (fig. 3) zastosowano bardziej proste uklady. Inna zaleta tego przykladu wyko¬ nania polega na tym, ze poprawianie bledu rejes¬ tru jest przeprowadzone w sposób bardziej bezpo¬ sredni. Oznacza to, ze w przypadku niewielkich wahan w wymiarze czasu odchylenia lampy od¬ niesienia (zielonej) w stosunku do podstawy czasu rejestr kolorów zostaje jeszcze zachowany ponie¬ waz czynnosc korygujaca jest odniesiona do obra¬ zu odniesienia (zielonego) i nie zalezy od podsta¬ wy czasu. W takim przypadku moze wystapic lek¬ kie odchylenie w ogólnym fizycznym polozeniu obrazu na ekranie, jednak bez znieksztalcenia wzajemnego rejestru pomiedzy skladowymi kolo¬ rami. Urzadzenie przedstawione na fig. 8 zapobie-13 58520 14 ga takim fizycznym odchyleniom obrazu, gdyz ko¬ rekcja bledu rejestru jest odniesiona wylacznie do sygnalów podstawy czasu i nie zalezy dlatego od jakichkolwiek indywidualnych wahan któregokol¬ wiek z kolorowych obrazów. Jednakze kontrola wzajemnego rejestru miedzy skladowymi kolorami jest tutaj nieco mniej dokladna.Przyklad wykonania urzadzenia przedstawiony na fig. 9 jest kombinacja dwóch przykladów przed¬ stawionych na fig. 3 i 8 i laczy w sobie zalety obu tych przykladów lecz urzadzenie takie jest nieco bardziej kosztowne ze wzgledu na ilosc wy¬ maganych ukladów.W ukladach z. fig. 9 i 8 z kazdego z czterech impulsów rejestru Pc, Pa, P'c, P'a, przy pomocy calkujacych urzadzen 85 wytwarzane sa przebie¬ gi piloksztaltne napiecia. Przebiegi te sa jednak do¬ prowadzane, w celu pobrania próbki, do drugiego wejscia tylko czterech dyskryminatorów czasu 83 G wspólpracujacych z kanalem zielonym. Sy¬ gnaly wyjsciowe tych dyskryminatorów czasu re¬ guluja przebiegi pradu odchylania z generatorów 38 G i 40 G. Dyskryminatory 80 wspólpracujace odpowiednio z kanalami czerwonym i niebieskim, maja dodatkowe wejscia zasilane impulsami znacz¬ nikowymi z kanalu zielonego, podobnie jak w wy¬ konaniu przedstawionym na fig. 3. W ukladzie, polozenie obrazu zielonego jest stabilizowane przez zmiane przebiegów pradów odchylania pod wply¬ wem sygnalów podstawy czasu, podczas gdy obra¬ zy czerwony i niebieski sa stabilizowane przez zmiane przebiegów odchylania pod wplywem po¬ lozenia obrazu zielonego. W ten sposób osiagamy dokladny synchronizm zarówno miedzy trzema obrazami kolorowymi, jak i miedzy obrazami ko¬ lorowymi i podstawa czasu systemu. Otrzymany obraz jest calkowicie zsynchronizowany zarówno co do ogólnego polozenia na ekranie, jak i co do 'wzajemnego rejestru jego skladowych kolorów.Na fig. 10 przedstawiono schemat ukladu wedlug czwartego przykladu wykonania wynalazku.W ukladzie tym sygnaly bledu dla kontroli za¬ równo wejsc 90 (R, B) i 94 (R,B) sterujacych sred¬ ni poziom, jak i wejisc 92 (R, B) i 96 (R, B) ste¬ rujacych amplitude obu generatorów odchylania poziomego i pionowego kazdej z czerwonych i nie¬ bieskich lamp analizujacych (nie pokazanych na tym rysunku) sa wytwarzane w sposób podobny do opisanego dla obu wykonan przedstawionych na fig. 3 i fig. '9, to jest odpowiednio przy pomocy dyskryminatorów czasu 82-88 (GR, GB) których wejscia sa zasilane impulsami znacznikowymi czerwonymi albo niebieskimi przez odpowiednie bramki 72-78 (R, B) i których drugie wejscia sa zasilane odpowiednimi impulsami znacznikowymi zielonymi przez bramki 72-78 (G). Sygnaly bledu dla wejsc 92 G i 96G sterujacych amplitude gene¬ ratorów odchylania poziomego i pionowego lampy czerwonej sa równiez wytworzone w sposób po¬ dobny do opisanego dla poprzednich wykonan (fig. 8 i 9), to jest przy pomocy dyskryminatorów czasu 87 O i 89 G, których jedne wejscia sa zasi¬ lane impulsami znacznikowymi zielonymi przez bramki 74 G i 78 G, oraz których drugiej wejscia sa zasilane z calkujacych generatorów 91 G i 93 G, które calkuja impulsy rejestru Pc i P'c wytwarza¬ jac przebiegi piloksztaltne.Sygnaly bledu dla wejsc 90 G i 94 G sterujacych sredni poziom generatorów odchylania lampy zie- 5 lonej sa w tym przypadku otrzymywane w na¬ stepujacy sposób. Jak pokazano, impulsy znaczni¬ kowe konca wybierania poziomego oraz impulsy znacznikowe konca wybierania pionowego wypro¬ wadzane przez bramki 74 G i 78 G w zielonym ka¬ nale wizyjnym sa przepuszczane przez odpowied¬ nie urzadzenia opózniajace 95 i 97, które nadaja im opóznienia odpowiadajace przepisanym okre¬ som czasu, oznaczonym przez t3 i t'3 na fig. 4 i 5, które powinny uplynac miedzy koncem jednego cyklu wybierania (poziomego albo pionowego) i po¬ czatkiem nastepnego cyklu wybierania, okreslonym przez rozdzial miedzy odpowiednimi impulsami znacznikowymi rejestru. Opóznione impulsy znacz¬ nikowe z wyjsc urzadzen 95 i 97 sa doprowadzane do jednych z wyjsc odpowiednich dyskryminato¬ rów czasu 96 i 98, których drugie wyjscia otrzy¬ muja impulsy znacznikowe poczatku wybierania wyprowadzane przez bramki 72 G i 76 G.Napiecia sygnalów bledu z komparatorów 96 i 98 przylozone do wejsc 90 G i 94 G sterujacych sredni poziom generatorów 38 G i 40 G beda dzia¬ laly stabilizujaco na punkt rozpoczecia cyklu wy¬ bierania zielonego zgodnie z przepisanym uply¬ wem czasu okreslonym przez urzadzenia 95 i 97.Urzadzenie opózniajace 95 moze byc zwykla linia opózniajaca dajaca zadane opóznienie, przyklado¬ wo 9,5 m-s. Z drugiej strony urzadzenie 97, które ma wywolac znacznie dluzsze opóznienie impul¬ sów znacznikowych konca wybierania pionowego doprowadzonych do niego, przykladowo 900 fxs, po¬ winno byc w miare moznosci skonstruowane jako urzadzenia magazynujace, którym moze byc na przyklad multiwibrator, którego uruchamiajace wejscie 99 otrzymuje impulsy sterujace z podsta¬ wy czasu systemu. Urzadzenie 97 moze byc alter¬ natywnie wykonane jako licznik odliczajacy od¬ powiednia liczbe impulsów zegarowych z podsta¬ wy czasu. W opisanym przykladzie wykonania urzadzenia wartosc srednia pradu przebiegów pilo- ksztaltnych, wytwarzanych przez generatory 38 G i 40 G, która okresla moment rozpoczecia cyklu wybierania, jest sterowana w sposób calkowicie niezalezy od sterowania amplitud wymienionych przebiegów piloksztaltnych, które okreslaja sku¬ teczny czas trwania cyklu wybierania i sa stero¬ wane tylko w zaleznosci od podstawy czasu. Sy¬ stem ten jest korzystny z nastepujacych powodów.Jesli sterowanie amplitudy pradu odchylania i ste¬ rowanie sredniej wartosci pradu odchylania sa od siebie zalezne, wtedy wynikle stad wzajemne od¬ dzialywanie, albo sprzezenie zwrotne miedzy dwo¬ ma wspólzaleznymi sterowaniami, moze spowo¬ dowac niestabilnosc sprzezenia zwrotnego co w rezultacie spowoduje wystapienie niekorzystnych oscylacji. W celu unikniecia wyzej wymienionych zjawisk w poprzednio opisanych przykladach wy¬ konania, moze okazac sie konieczne szczególnie staranne dobranie stalych czasu i charakterystyk poszczególnych obwodów. Trudnosc ta zostala wy- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6015 eliminowana w przykladzie wykonania wynalazku przedstawionym na fig. 10.W innym przykladzie wykonania sygnaly bledu dla wejsc 90 (R, B) i 94 (R,B) sterowania srednie¬ go pradu odchylania dla lamp czerwonej i zielonej moga byc wyprowadzane zamiast z dyskryminato- rów czasu laczacych ze soba kanal wizyjny lamp czerwonej i niebieskiej z kanalem wizyjnym lam¬ py zielonej, w sposób pokazany na rysunku z dy- skryminatorów czasu, których drugie wyjscia sa uruchamiane impulsami rejestru (jak na fig. 8), albo z dyskryminatorów czasu, których drugie wyjscia sa zasilane opóznionymi impulsami zna¬ cznikowymi konca wybierania, jak to zostalo po¬ kazane na fig. 10.Na fig. 11 przedstawiono uklad generatora 40 odchylania pionowego. Uklad ten jest ukladem konwencjonalnym z którego wyjscia otrzymuje¬ my pradowy przebieg piloksztaltny do sterowania cewek 36 odchylania pionowego lampy analizuja¬ cej. Uklad generatora 40 jest sterowany impulsa¬ mi synchronizujacymi doprowadzanymi przez wej¬ scie 54 z generatora 46 impulsów synchronizuja¬ cych na baze tranzystora 112 stopnia wejsciowego ukladu. Przebieg piloksztaltny jest wzmacniany w dwustopniowym tranzystorowym wzmacniaczu zawierajacym tranzystory 114 i 116 a nastepnie jest doprowadzany przez kondensator do wypro¬ wadzenia cewki 36 odchylania pionowego. Wymie¬ niony zacisk cewki jest takze podlaczony przez opornik do zacisku regulacyjnego potencjometru 118 podlaczonego do stabilizowanego zródla napie¬ cia — V. Kondensator 120 laczy ten zacisk potencjo¬ metru z ziemia, celem odprowadzenia skladowej zmiennej. Drugi zacisk cewki 36 jest polaczony przez przelacznik 122 z wejsciem 94, sterujacym srednia wartosc pradu w jednym polozeniu prze¬ lacznika, oraz z ziemia w drugim polozeniu prze¬ lacznika.Srednia wartosc pradu przebiegu piloksztaltne- go doprowadzanego do cewki 36 mozna w ten spo¬ sób regulowac za pomoca potencjometru 110, gdy przelacznik 122 znajduje sie w polozeniu uziemio¬ nym. Nastepnie, gdy przelacznik 122 znajduje sie w swym polozeniu górnym, sygnaly bledu dopro¬ wadzane do wejscia 94 beda zmienialy srednia wartosc pradu przebiegu piloksztaltnego.Wejscie 96 sterowania amplitudy jest podlaczo¬ ne do bazy tranzystora 124, którego emiter jest polaczony przez opornik 126 do bazy tranzystora 114. Kolektor tranzystora 124 jest podlaczony do ujemnego bieguna zródla napiecia, które przez po¬ tencjometr 128 jest takze podlaczone do bazy tego tranzystora.Wzmocnienie wzmacniacza zawierajacego tran¬ zystory 114 i 116 mozna regulowac za pomoca po¬ tencjometru 128. Sygnaly bledu doprowadzane do wejscia 96 sterowania amplitudy zmieniaja kon- duktancje tranzystora 124, a zatem i napiecie po¬ czatkowe przylozone do bazy tranzystora 114, zmieniajac w ten sposób wzmocnienie wymienio¬ nego wzmacniacza oraz amplitude otrzymywane¬ go przebiegu piloksztaltnego.Na fig. 12 podano schemat obwodu generatora 38 odchylania poziomego zastosowany w ukladzie 58520 16 wedlug wynalazku. Obwód ten jest zasadniczo ob¬ wodem konwencjonalnym, z którego wyjscia otrzy¬ muje sie piloksztaltny przebieg pradowy do stero¬ wania cewek 34 odchylania poziomego lampy ana- 5 lizujacej, pod wplywem impulsów synchronizuja¬ cych doprowadzanych przez synchronizujace wej¬ scie 52 z generatora 46 impulsów synchronizuja¬ cych, poprzez kondensator do bazy tranzystora 132.Tranzystor 132 jest polaczony szeregowo wraz io z opornikiem 134 do zacisków pierwotnego uzwo¬ jenia transformatora 136, którego uzwojenie wtór¬ ne jest polaczone jednym koncem do odchylajacej cewki 34. Drugi koniec uzwojenia wtórnego tran¬ sformatora 136 jest podlaczony za pomoca prze- 15 lacznika 138 do wejscia 90 sterujacego srednia wartosc pradu, albo do ziemi, zaleznie od poloze¬ nia przelacznika. Drugi koniec cewki 34 jest pod¬ laczony przez potencjometr 140 do zródla stabili¬ zowanego napiecia. Kondensatory 142 i 144 sluza 20 do odprowadzenia skladowej zmiennej pradu.Srednia wartosc pradu przebiegu piloksztaltne¬ go, indukowanego w uzwojeniu wtórnym transfor¬ matora 136, który jest doprowadzany do cewki 34, moze byc regulowana za pomoca potencjometru 25 140, gdy przelacznik 138 jest w polozeniu uziemio¬ nym.Gdy przelacznik 138 znajduje sie w swym polo¬ zeniu górnym, sygnaly bledu, doprowadzane przez wejscie 90 do uzwojenia wtórnego transformatora 30 136, zmieniaja srednia wartosc pradu przebiegu piloksztaltnego zgodnie z sygnalem bledu. Wejscie 92 sterowania amplitudy jest podlaczone do bazy tranzystora 143, którego emiter jest polaczony z uzwojeniem pierwotnym transformatora 136. Ko- 35 lektor tranzystora 143 jest podlaczony do ujem¬ nego zródla napiecia bieguna, a baza tranzystora 143 jest takze polaczona do tego bieguna przez potencjometr 145. Amplituda przebiegu pradowe-, go wytwarzanego w transformatorze 136 moze byc 40 regulowana za pomoca potencjometru 145, przy czym jest ona zmieniana zgodnie z sygnalem ble¬ du doprowadzonym do wejscia 92. Na fig. 13 po¬ kazano przyklad generatora przebiegu piloksztalt¬ nego i dyskryminatora czasu, stanowiacych kom- 45 binacje zespolów 85 i 83gr z fig. 9. W obwodzie tym wlasciwy impuls rejestru (Pc, Pa, P'c albo P'a) jest doprowadzany linia 146 przez kondensator i opornik do bazy tranzystora 148. Tranzystor ten zostal polaczony w jednym obwodzie z kondensa- 50 torem 150 i opornikami, widocznymi na rysunku, przez co zostal utworzony konwencjonalny uklad wzmacniacza calkujacego, który z impulsów reje¬ stru przylozonych na wejsciu 146 wytwarza prze¬ bieg piloksztaltny, którego stroma czesc czolowa 55 wystepuje w tym czasie, kiedy wystepuje impuls rejestru. Otrzymany przebieg piloksztaltny jest podawany na symetryczny stopien 152 dopasowa¬ nia impendacyjnego, zbudowany na dwóch tran¬ zystorach, skad prad piloksztaltny jest doprowa- 60 dzany do emitra tranzystora 154 w czesci kom- paratorowej obwodu.Impuls znacznikowy, który nalezy zdyskrymino- wac pod wzgledem jego polozenia w czasie w sto¬ sunku do punktu srodkowego przebiegu piloksztalt- 65 nego, wytworzonego z impulsu rejestru, jest do-17 58520 1S prowadzany linia 156 do bazy tranzystora 158, któ¬ rego emiter jest polaczony przez opornik do bazy tranzystora 154. Do róznych elektrod tranzystora, za pomoca opornika sa przylozone odpowiednie napiecia poczatkowe. Linia wyjscia sygnalu bledu jest polaczona z kolektorem tranzystora 154, oraz przez kondensator 162, z ziemia.Gdy w linii 156 nie ma impulsu znacznikowego, tranzystor 154 nie przewodzi i dolna plyta kon¬ densatora 162 utrzymuje staly potencjal, na przy¬ klad zero. Doprowadzenie dodatniego wzmocnio¬ nego impulsu znacznikowego przez tranzystor 158 do bazy tranzystora 154 wprowadza tranzystor 154 w stan przewodzenia na skutek czego na dolnej plytce kondensatora 162, wystepuje potencjal, któ¬ rego wartosc odpowiada wartosci chwilowej pra¬ du piloksztaltnego przychodzacego ze stopnia 152, jaka ma ten prad w momencie pojawienia sie im¬ pulsu znacznikowego. Wymieniony potencjal jest miara czasu pojawienia sie impulsu znacznikowe¬ go, a obwód jest tak wyregulowany, ze stale na¬ piecie bledu, pojawiajace sie w linii wyjsciowej 160, okresla co do kierunku i wartosci przesunie¬ cie impulsu znacznikowego w czasie wzgledem srodka przebiegu piloksztaltnego, to jest wzgledem srodkowego punktu w czasie impulsu rejestru w linii 146.Dyskryminator czasu pokazany na fig. 14 sluzy do wytwarzania sygnalu bledu wskazujacego kie¬ runek i wartosc przesuniecia w czasie miedzy dwoma impulsami znacznikowymi. Pierwszy z dwóch porównywanych w czasie impulsów zna¬ cznikowych jest doprowadzany z pierwszego wej¬ scia 164 do rózniczkujacego obwodu R. C, który wytwarza pare stromych impulsów o nawzajem przeciwnej polaryzacji, odpowiadajacych rosnacym i opadajacym (bokom impulsu wejsciowego. Obwód obcinajacy z dioda 168. tlumi ujemne impulsy zró¬ zniczkowane. Impuls dodatni jest przykladany do bazy jednego z dwóch przeciwswobodnie wlaczo¬ nych tranzystorów 170 i 171, polaczonych w jedno- stabilny obwód, w którym miedzy kolektor tran¬ zystora 170 i baze tranzystora 171 wlaczony jest kondensator 172. Baza tranzystora 171 jest takze polaczona przez potencjometr 174 do ziemi. Za po¬ moca regulacji potencjometru 174 zmienia sie czas trwania impulsu dodatniego, pojawiajacego sie na kolektorze tranzystora 170 na skutek przylozenia do jego bazy stromego, zrózniczkowanego impulsu.Potencjometr 174 jest zwykle nastawiany tak, by impuls wyjsciowy pojawiajacy sie na kolektorze tranzystora 170 byl okolo dwukrotnie dluzszy od pierwotnego impulsu znacznikowego, przylozone¬ go na wejsciu 164. Ten przedluzony impuls jest doprowadzany przez kondensator 176 i opornik do calkujacej czesci ukladu. Przebieg piloksztaltny wytworzony w czesci calkujacej ukladu jest na¬ stepnie doprowadzany przez stopien dopasowania impedencyjnego do emitera tranzystora 186, sta¬ nowiacego czesc ukladu porównania.Drugi z dwóch porównywanych ze soba impul¬ sów znacznikowych jest doprowadzany z drugiego wejscia 178 obwodu do rózniczkujacego ukladu R-C, z kondensatorem 180, do którego jest dolaczona obcinajaca dioda 182. Dioda ta obcina dodatni impuls zrózniczkowany a przepuszcza impuls ujemny, który odpowiada czesci opadajacej wej¬ sciowego impulsu znacznikowego. Po wzmocnieniu tego ujemnego impulsu we wzmacniaczu na tran¬ zystorze 184, jest on doprowadzany przez opornik do bazy tranzystora 186. Kolektor tego tranzystora jest polaczony z wyjsciowa linia 190 sygnalu ble¬ du oraz przez kondensator 188 z ziemia.Uklad przedstawiony na fig. 14 sluzy do wytwo¬ rzenia w linii 190 sygnalu bledu, który okresla czas, w jakim pojawia sie czesc opadajaca impul¬ su znacznikowego doprowadzanego do wejscia 178 wzgledem przebiegu piloksztaltnego wytwarzane¬ go z wydluzonego impulsu zaczynajacego sie w czasie gdy pojawia sie czesc wznoszaca sie impul¬ su znacznikowego przykladanego do wejscia 164.Wymieniony sygnal bledu okresla kierunek i war¬ tosc wzglednego przesuniecia w czasie miedzy pa¬ ra impulsów znacznikowych, które mamy porów¬ nac.Schematy ukladów przedstawionych na fig 13 i 14 sa jedynie przykladami obwodów dyskrymi- natorów czasu ogólnie znanych w elektronice.W ukladzie wedlug wynalazku mozna stosowac rózne inne tego rodzaju uklady.Pokazana na fig. 2, 2A i 2B, maska 8 stosowana w urzadzeniu wedlug wynalazku jest wykonana z odpowiedniego przezroczystego materialu, na przyklad szkla organicznego. Krawedzie 202 i 204 sciete pod katem 45° okreslaja poziome i pionowe boki prostokatnego okna 20 maski. Obie przeciw¬ legle powierzchnie tarczy sa pomalowane na czar¬ no, za wyjatkiem obwodowych powierzchni kra¬ wedziowych tarczy i cienkich prostych linii 206, 208, które sa odpowiednio równolegle do wymie¬ nionych scietych krawedzi i sluza do wyznaczenia odpowiednio poziomych i pionowych boków pro¬ stokatnej ramki odniesienia 24.W jednym z przykladów wykonania maski we¬ dlug wynalazku, okno 20 okreslajace rame obra¬ zu, ma przekatna o dlugosci 45 cm. Wymiary ma¬ ski oznaczone literami na fig. 2A i 2B sa a — 0,3 mm, b = 0,25 mm, c = 0,6 mm, d = 0,4 mm.W systemie jednoczesnej telewizji trójchromatycz¬ nej stosuje sie standard o ©25 liniach i 50-ciu obra¬ zach na sekunde, natomiast wartosci czasów nara¬ stania sygnalów podstawy czasu zostaly okreslone na wykresach na fig. 4 i 5. Przy podanych wymia¬ rach maski, impuls znacznikowy poczatku i kon¬ ca wybierania liniowego mial dlugosc 0,5 |xs a im¬ puls znacznikowy poczatku i konca wybierania pionowego 150 m-s. Przy tych wartosciach, doklad¬ nosc rejestru trzech podstawowych kolorów jest taka, ze odpowiednie punkty trzech kolorowych pól sa odlegle od siebie o mniej niz jedna tysiecz¬ na czesc szerokosci obrazu, przy stracie glebokosci modulacji równej 3 decybele.Uklad wedlug wynalazku moze byc zastosowa¬ ny, po. odpowiedniej zmianie szczególów, do do¬ wolnego sposobu wybierania obrazu, z wybiera¬ niem miedzyliniowym lub bez, oraz niekoniecznie -do wybierania prostokatnego jednokierunkowego.W kazdym przypadku znaki odniesienia, sluzace do wytworzenia imulsów znacznikowych zaleza od geometrii zastosowanego wzoru wybierania. Przy 10 d5 20 25 30 35 40 45 50 55 6058520 19 uzyciu, na przyklad, okraglej ramy obrazu i przy wybieraniu spiralnym, konfiguracje odniesienia moga przyjac postac przedstawiona na fig. 15, gdzie w celu ulatwienia porównania z fig. 6, zna¬ ki odnoszace sie do obrazu kolorowego, wybrane¬ go jako obraz odniesienia, sa pokazane linia prze¬ rywana i sa oznaczone indeksem G, podczas gdy znaki odnoszace sie do obrazu doprowadzanego do -rejestru sa pokazane pelna linia i oznaczone in¬ deksem R. Znaki zawieraja w tym przypadku rów¬ niez centralny punkt 212 i obwodowy odcinek pro¬ mieniowy 214, oraz ewentualnie takze obwodowa linie 216. Centralny punkt 212 sluzy do wytwa¬ rzania impulsów znacznikowych, w celu scentro- wania obrazów kolorowych wzgledem siebie, pod¬ czas gdy odcinek 214 sluzy do wytwarzania im¬ pulsów znacznikowych, w celu regulowania wza¬ jemnego polozenia katowego obrazu. Linia 216 mo¬ ze byc uzyta do wytwarzania impulsu znaczniko¬ wego, okreslajacego dlugosc promieniowa pola wybierania. Na podstawie otrzymywanych impul¬ sów znacznikowych w jakimkolwiek z ukladów przedstawionych na fig. 3, 8, 9 i 10 zostaja wy- , tworzone sygnaly bledu, które sa nastepnie przy¬ kladane do odpowiednich sterujacych wejsc gene¬ ratorów wybierania poszczególnych lamp, tak aby zmienic charakterystyki wybierania, az do nalo¬ zenia sie znaczników. W przypadku pokazanym na fig. 15 mamy przesuniecie srodka 8e, przesu¬ niecia katowe oo oraz ewentualnie takze i zmiane promienia or, nie pokazanego na rysunku.Wynalazek mozna stosowac do systemu telewizji kolorowej, w którym stosuje sie tylko dwie, albo wiecej niz trzy lampy analizujace. Gdy wystepuja tylko dwie lampy, uklad odpowiadajacy ukladowi pokazanemu na fig. 3 steruje generatory wybie¬ rania tylko jednej lampy. W systemie telewizji kolorowej z czterema lampami analizujacymi (trzy kolory podstawowe oraz lampa jaskrawosci) 'moze okazac sie korzystnym wybranie kanalu jaskra¬ wosci jako kanalu odniesienia, z którym bylyby porównywane impulsy znacznikowe z kanalów ko¬ lorowych, celem wytworzenia sygnalów bledu.Mimo tego, ze jest korzystne wytwarzanie znacz¬ ników odniesienia za pomoca maski umieszczonej w ukladzie soczewek przed urzadzeniem rozszcze¬ piajacym wiazke optyczna, znaki odniesienia moz¬ na równiez rzutowac na lampy analizujace w in¬ ny sposób, na przyklad przez umieszczenie srod¬ ków niosacych wymienione znaki na zewnatrz dro¬ gi wiazki optycznej i rzutowanie tych znaków na odpowiednie zwierciadla urzadzenia rozszczepiaja¬ cego wiazke przez odpowiedni uklad optyczny.Uklad wedlug wynalazku moze byc ponadto do¬ datkowo modyfikowany. Mozna na przyklad za¬ stosowac w -lampach analizujacych, pomocnicze elementy odchylajace, w celu zmieniania charak¬ terystyk wybierania. Elementy odchylajace, poka¬ zane tutaj jako uzwojenia elektromagnetyczne, mo¬ ga oczywiscie byc typu elektrostatycznego o elek¬ trodach plytowych, w którym to przypadku gene¬ ratory wybierania, nalezaloby odpowiednio zmo¬ dyfikowac, celem wytwarzania piloksztaltnych przebiegów napieciowych. PL