Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie wielowrzecionowe do gwintowania otwo¬ rów w niewielkich przedmiotach zwlaszcza w na¬ kretkach za pomoca gwintowników osadzonych w uchwytach wrzecion i doprowadzeniu nakretek do urzadzenia poprzez samoczynny mechaniczny podajnik do gniazd tarczy uchwytowej.Znane jest urzadzenie do ciaglego gwintowania otworów w przedmiotach, np. w nakretkach, za pomoca gwintowników osadzonych we wrzecio¬ nach uchwytu bebnowego. Urzadzenie to posiada uchwyt bebnowy z umieszczonymi w nim wrze¬ cionami i promieniowo wysuwanymi gwintowni¬ kami, przy czym wrzeciona wspólpracuja z ze¬ spolem kól zejDatych stozkowych zazebiajacych sie z dwoma nieruchomymi segmentami zebatymi lezacymi na przemian po obu stronach tarczy uchwytowej, co przy pelnym obrocie uchwytu bebnowego daje zmienny ruch obrotowy gwin¬ towników.Znane sa równiez urzadzenia wielowrzecionowe do gwintowania nakretek za pomoca tak zwanych gwintowników fajkowych nieruchomych lub ru¬ chomych, z ciaglym jednokierunkowym ruchem roboczym nakretek, przy czym nakretki po przej¬ sciu przez czesc robocza narzedzia zsuwaja sie po trzpieniach gwintowników, majacych mniejsza srednice od ich czesci roboczej.Wymienione powyzej urzadzenia do gwintowa¬ nia posiadaja wiele wad. Urzadzenie to nie ze¬ zwala na uzyskanie wystarczajacej dokladnosci gwintu ze wzgledu na trudnosc wzajemnego wspól- srodkowania nakretki i gwintownika. Istnieja równiez trudnosci w rozwiazaniu systemu poda- 5 wania nakretek, a nagla zmiana kierunku obrotu wrzecion z gwintownikami powoduje lamanie sie kól zebatych. Ponadto zlozona konstrukcja tego urzadzenia uniemozliwia szybka wymiane gwin¬ towników a w przypadku ich uszkodzenia powó- io duje powstawanie duzej ilosci braków. Z tych tez wzgledów razem wzietych urzadzenie to nie zna¬ lazlo praktycznego zastosowania.Wyzej wymienione znane urzadzenia wielowrze¬ cionowe do gwintowania nakretek za pomoca 15 gwintowników fajkowych równiez posiadaja licz¬ ne wady. Wystepuja przede wszystkim trudnosci w przystosowaniu urzadzenia do gwintowania otworów w przedmiotach o róznych ksztaltach i parametrach gwintowych, na przyklad rózho- 20 rodnych elementów osprzetu elektrotechnicznego.Nie ma mozliwosci szybkiej wymiany gwin¬ towników. Przy ciaglym jednokierunkowym ru¬ chu roboczym narzedzia wzgledem, nakretki lub odwrotnie, istnieje mozliwosc zanieczyszczenia 25 gwintownika i jego zlamania. Ponadto koszt gwin¬ townika fajkowego jest za duzy w stosunku do jego zywotnosci.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad. Aby osiagnac ten cel wytyczono zadanie opracowania 30 wielowrzecionowego urzadzenia do ciaglego gwin- 58405*¦ . 58405 3 4 towania otworów w niewielkich przedmiotach, zwlaszcza w nakretkach, przy zastosowaniu opty¬ malnych warunków ekonomicznych, latwej i szybkiej wymiany gwintowników, przystosowa¬ niu do gwintowania róznorodnych drobnych de¬ tali, oraz eliminacji warunków powodujacych la¬ manie gwintowników jak równiez do wykonywa¬ nia gwintów o róznych parametrach, bez zmiany ukladu kinematycznego. Zgodnie z wytyczonym zadaniem cel ten osiaga sie dzieki temu, ze urza¬ dzenie jest wyposazone w obrotowa glowice o ruchu ciaglym z osadzonymi w niej przesuwnie w kierunku do i od przedmiotów gwintowanych wrzecionami roboczymi z uchwytami mocujacymi i gwintownikami prostymi o osiach y-y równoleg¬ lych do osi x-x obrotu glowicy oraz przymoco¬ wana do tej obrotowej glowicy tarcze uchwytowa, zaopatrzona na obwodzie w wspólsrodkowe z osia¬ mi y-y wrzecion roboczych gniazda dla przed¬ miotów obrabianych.Obrotowa glowica ulozyskowana jest na nieru¬ chomym korpusie urzadzenia i sprzezona po jej zewnetrznej stronie z mechanizmem posuwowym wrzecion roboczych, który jest zwiazany ruchowo z mechanizmem do zmiany kierunku obrotu wrze¬ cion roboczych poprzez krzywke czolowa, której wzniesienie poczatkowe znajduje sie na przeciw wierzcholka posuwowej krzywki czolowej wyzej wymienionego mechanizmu posuwowego.Mechanizm posuwowy stanowi usytuowana wspólsrodkowo wzgledem osi x-x obrotowej glo¬ wicy posuwowa krzywka czolowa z wierzchol¬ kiem, oraz zespól sprezyn osadzonych na kazdym wrzecionie roboczym miedzy koncówka wrzeciona roboczego a tarcza obrotowej glowicy. Przy tym palce wodzace osadzone w koncówkach wrzecion roboczych skierowane sa prostopadle w Kierunku do powierzchni roboczej posuwowej krzywki czo¬ lowej z która wspóldzialaja przy obrotowo-ciag- lym ruchu obrotowej glowicy wokól osi x-x.Wrzeciona robocze urzadzenia sa zaopatrzone w amortyzatory sprezynowe, zlozone z obsad za¬ mocowanych na koncówkach wrzecion roboczych i z osadzonych przesuwnie w tych obsadach pal¬ ców wodzacych sprzezonych ze sprezynkami, które umiejscowione sa wewnatrz koncówek wrzecion roboczych i posiadaja swa charakterystyke tak dobrana, ze ich odksztalcenie nastepuje przy okre¬ slonej sile osiowej zapobiegajacej uszkodzeniu gwintowników.Mechanizm do zmiany kierunku obrotu wrze¬ cion roboczych stanowi stala krzywka czolowa, przymocowana wspólsrodkowo wzgledem osi x-x do korpusu urzadzenia i sprzezona najkorzystniej poprzez krazki z sprzeglowymi ramionami sprze¬ giel klowych, osadzonych przesuwnie na wrzecio¬ nach roboczych. Przy tym, sprzeglowe ramiona osadzone sa przesuwnie na ramionach obrotowej glowicy i sprzezone sa ze sprezynami, osadzonymi na ramionach pomiedzy sprzeglowym ramieniem a tarcza czolowa obrotowej glowicy.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia wyko¬ nywanie w sposób ciagly gwintowania otworów równoczesnie w wielu przedmiotach za pomoca odpowiedniej liczby wrzecion. Urzadzeniem mozna gwintowac róznorakie drobne detale a zwlaszcza nakretki, poniewaz w zaleznosci od ksztaltu i wy¬ miaru gwintowanych przedmiotów mozna dobrac odpowiedni ksztalt gniazd w tarczy uchwytowej, co w przypadku urzadzen z gwintownikami faj¬ kowymi ; jest niemozliwe.Urzadzenie umozliwia zastosowanie zwyklych gwintowników handlowych obnizajac znacznie koszty eksploatacji. Jest ono ponadto zaopatrzone w stosunkowo nieskomplikowany mechanizm z posuwowa krzywka czolowa, który zwiazany jest ruchowo z mechanizmem zmiany kierunku obrotu wrzecion roboczych, co umozliwia stero¬ wanie zarówno ruchu posuwowego wrzecion ro¬ boczych, jak i równoczesnego przelaczenia kie¬ runku obrotów tych wrzecion, wraz ze zmiana kierunku ruchu posuwowego. Wskutek tego, urza¬ dzenie wedlug wynalazku jest znacznie prostsze, mniejsze i tansze w porównaniu ze znanymi urza¬ dzeniami bebnowymi.W celu wyeliminowania zlaman gwintowników wystepujacych na przyklad w wyniku podania przedmiotu, w którym pomylkowo nie zostal uprzednio wykonany otwór, wrzeciona robocze urzadzenia sa zaopatrzone w amortyzatory spre¬ zynowe, sprzezone z krzywka czolowa i eliminu¬ jace w tynfprzypadku ruch posuwowy gwintow¬ nika, powodujac jedynie jego niezbyt silne doci¬ skanie do przedmiotu obrabianego.Zlamanie gwintownika na skutek na przyklad zanieczyszczenia wiórami równiez jest wyelimino¬ wane — w stosunku do znanych rozwiazan beb¬ nowych z gwintownikami fajkowymi. Poza tym urzadzenie cechuje sie tym, ze gwintowniki moz¬ na latwo i szybko wymieniac, oraz tym, ze dzieki amortyzatorom, na tym samym urzadzeniu bez zmiany ukladu kinematycznego mozna gwinto¬ wac nakretki o róznych skokach i parametrach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat kinematyczny urza¬ dzenia do gwintowania otworów w nakretkach, fig. 2 — uproszczony przekrój urzadzenia wzdluz osi obrotu glowicy i tarczy, fig. 3 — przekrój po¬ przeczny urzadzenia wzdluz linii A-A na fig. 2 uwidoczniajacy tarcze uchwytowa, fig. 4 — prze¬ krój urzadzenia wzdluz linii B-Bw ha fig. 2 uwi¬ daczniajacy krzywke ruchu posuwowego, fig.5 — krzywke ruchu posuwowego w widoku z boku, fig. 6 — przekrój mechanizmu krzywkowo-sprze- glowego do zmiany kierunku obrotów wrzecion, a fig. 7 — amortyzator wrzeciona roboczego w przekroju wraz z jego palcem wodzacym.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione w przykladzie wykonania na rysunku, sklada sie z nastepujacych podstawowych zespolów: zespolu napedowego umieszczonego w nieruchomym kor¬ pusie 1 urzadzenia, z osadzonej obrotowo w tym korpusie glowicy, zaopatrzonej w zespól wrzecion, ze sprzezonej z ta glowica tarczy uchwytowej 12, z mechanizmu ruchu posuwowego oraz mechaniz¬ mu do zmiany kierunku obrotu wrzecion w chwili zmiany kierunku ruchu posuwowego. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6058405 6 25 W korpusie 1 urzadzenia osadzona jest obro¬ towo na jego poziomej tulei 2 obrotowa glowica, zlozona z tarczy 3 oraz z polaczonej z nia poprzez ramiona 4 tarczy czolowej 5. Wokól osi x-x obro¬ towej glowicy osadzone sa w tulejach prowadza- 5 cych 6 i 7 wrzeciona robocze 8, których osie y-y sa równolegle do osi x-x. W uchwytach mocuja¬ cych 9 umieszczonych na koncu tych wrzecion sa osadzone gwintowniki 10. Do tarczy czolowej 5 glowicy jest przymocowana za pomoca walu 10 11 tarcza uchwytowa 12, zaopatrzona na obwo¬ dzie w zespól gniazd 13 odpowiadajacych roz¬ mieszczeniu wrzecion 8 glowicy. W gniazdach 13 osadzone sa nakretki 14 podawane z mecha¬ nicznego podajnika15. 15 Zespól napedowy sluzacy do nadawania zmien- no-kierunkowego ruchu obrotowego wrzecionom roboczym 8 oraz ciaglego ruchu obrotowego glo¬ wicy 3, 5 wraz z tarcza uchwytowa 12 sklada sie z silnika 16 napedzajacego za" pomoca przekladni pasowo-klinowej 17 i przekladni zebatej 18, 19 wal 20. Z walu 20 naped przenoszony jest za pomoca kola zebatego 21 na wieniec zebaty 22 tarczy 3 glowicy, powodujac ciagly obrót glo¬ wicy i tarczy uchwytowej 12 wokól osi x-x.Równoczesnie naped przenoszony jest z kola zebatego 19 przez kolo zebate 23 na wal 24 i osa¬ dzone na nim kolo zebate 25 zazebiajace sie z kolami 26 osadzonymi luzno na tulejach pro- 3Q wadzacych 6 wrzecion roboczych 8 powodujac po sprzegnieciu sie z tymi wrzecionami ich obrót w jednym kierunku, na przyklad w pra¬ wym. Równoczessnie zas naped przenoszony jest z walu 20 przez kola zebate 27, 28 i 29 na tuleje 35 obrotowa 30, a z niej przez kolo zebate 31 na zespól kól zebatych 32, osadzonych obrotowo na tulejach prowadzacych 7 wrzecion roboczych 8, powodujac po sprzegnieciu tych kól z wrzecio¬ nami, ich obrót w drugim kierunku, na przyklad w lewym.Mechanizm ruchu posuwowego sklada sie z nieruchomej posuwowej krzywki czolowej 33, po której slizgaja sie palce wodzace 34 wrzecion roboczych 8. W celu wyeliminowania uszkodzen 45 gwintowników w przypadku gdy napotykaja one na zbyt duzy opór czolowy, koncówki wrzecion roboczych 8 sa zaopatrzone w amortyzatory zlo¬ zone z obsady 35 przy czym w otworze obsa¬ dy 35 jest osadzony przesuwnie palec wodzacy 50 34 zaopatrzony w osadzony przesuwnie w otwo¬ rze 37 koncówki wrzeciona 8 element prowadza¬ cy 36 naciskajacy sprezyne 38.Charakterystyka sprezyny 38 jest tak dobra¬ na, aby w przypadku przekroczenia okreslonej 55 sily osiowej dzialajacej na palec wodzacy 34 nastapilo jej odksztalcenie. Do ruchu powrotnego wrzecion roboczych 8 sluza osadzone na nich sprezyny 39 przesuwajace obsady 35 oraz po¬ laczone z nimi wrzeciona robocze 8 w kierunku 60 na lewo.Mechanizm do zmiany kierunku obrotów wrze¬ cion roboczych 8 w chwili zmiany kierunku ruchu posuwowego sklada sie z osadzonych przesuwnie na wrzecionach roboczych 8 sprze- 65 giel klowych 40 zaklinowanych przesuwnie w po¬ dluznych otworach 41 wrzecion roboczych 8 oraz ze wspólpracujacych z nimi klów 42 na kolach zefiatych 26 i klów 43 na kolach zebatych 32.Do przesuwania sprzegiel klowych 40 sluzy sprzeglowe ramie 44 osadzone przesuwnie na ra¬ mionach 4 zaopatrzone na koncu w krazki 45 toczace sie po krzywce czolowej 46 i dociskane do niej za pomoca sprezyn 47 osadzonych na ra¬ mionach 4.W przykladowym rozwiazaniu konstrukcyjnym przedstawionym na rysunku, glowica 2, 3, 5 urzadzenia jest zaopatrzona w osiem wrzecion i w odpowiadajacych im osiem gniazd 13 w tar¬ czy uchwytowej 12. Pelnemu obrotowi glowicy i tarczy uchwytowej 12 odpowiada calkowity cykl gwintowania otworu w nakretce 14, przy czym katowi srodkowemu a tej tarczy odpowia¬ da dosuniecie wrzeciona do nakretki, katowi srodkowemu fi — gwintowanie otworów w na¬ kretce, katowi srodkowemu y — wykrecanie gwintownika z nakretki, a katowi 6 — odsu¬ niecie gwintownika od nakretki, a równoczesnie jej wyrzucenie z gniazda 13 tarczy uchwytowej 12. W zwiazku z tym, posuwowa krzywka czo¬ lowa 33 ma taki ksztalt powierzchni roboczej (fig. 4 i 5), który umozliwia sprzezenie ruchu posuwowego wrzecion roboczych 8 zapewniajace wykonanie odpowiednich czynnosci roboczych przez te wrzeciona w pewnym cyklu odpowia¬ dajacym jednemu obrótojwi gjlowicy i tarczy uchwytowej 12.Podobnie ksztalt krzywki czolowej 46 i usy¬ tuowanie wzgledem wierzcholka posuwowej krzywki czolowej 33 zapewnia takie przesuniecie sprzegiel klowych 40, które umozliwia zmiane kierunku obrotów wrzecion roboczych 8 w chwi¬ li zmiany kierunku ruchu posuwowego. Osiaga sie to przez usytuowanie poczatku wzniesienia krzywki czolowej 46 w polozeniu naprzeciw¬ leglym w stosunku do wierzcholka posuwowej krzywki czolowej 33.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia ilustru¬ jace przykladowo sposób gwintowania otworów wedlug wynalazku jest nastepujace: W górnym polozeniu odpowiedniego gniazda 13 nastepuje samoczynne zaladowanie tego gniazda nakretka 14 podana z mechanicznego po¬ dajnika 15. W trakcie obrotu tarczy uchwytowe! 12 o kat srodkowy a' nastepuje równoczesne przesuniecie poosiowe wrzeciona roboczego 8 od¬ powiadajacego gniazdu 13 i dosuniecie zamoco¬ wanego w uchwycie mocujacym 9 tego wrzeciona gwintownika 10 do osadzonej w gniezdzie na¬ kretki 14. Wrzeciono robocze 8 i glowica 3, 5 obraca sie przy tym lacznie z tarcza uchwy¬ towa 12.Dalszemu obrotowi tarczy uchwytowej 12 i sprzezonej z nia glowicy o kat srodkowy fi odpowiada gwintowanie przez gwintownik 10 otworu w nakretce 14. W tym celu wrzecionu roboczemu 8 nadawany jest prawy ruch roboczy obrotowy z walu 24 przez kola zebate 25 i 26 oraz sprzezone z tym ostatnim sprzeglo klowe 40 zaklinowane na wrzecionie roboczym 8 i ruch7 58405 8 posuwowy odpowiedni do skoku gwintu wymu¬ szany przez posuwowa krzywke czolowa 33 od¬ dzialywujaca na palec wodzacy 34 amortyzatora wrzeciona roboczego 8.Po zakonczonym gwintowaniu w punkcie od¬ powiadajacym wierzcholkowi 48 posuwowej czo¬ lowej krzywki 33 nastepuje zmiana kierunku ruchu posuwowego w wyniku dalszego zsuwania sie palca wodzacego 34 po opadajacej powierzch¬ ni roboczej posuwowej krzywki czolowej 33, a równoczesnie nastepuje wskutek oddzialywa¬ nia naprzeciw polozonego wzniesienia poczatko¬ wego krzywki czolowej 46 na krazek 45 sprze¬ gla 40, przesuniecie tego sprzegla w kierunku na lewo, zesprzegniecie go z kolem zebatym 32 i zmiana kierunku obrotu wrzeciona, które obe¬ cnie napedzane jest przez tuleje 30 i kola ze¬ bate 31 i 32 w przeciwnym kierunku obrotów.Dalszemu obrotowi tarczy uchwytowej 12 i glowicy o kat y odpowiada wykrecanie gwin¬ townika 10 z nagwintowanego otworu nakretki 14, a po calkowitym wysunieciu gwintownika z nakretki w obrebie kata srodkowego <5 naste¬ puje jego odsuniecie od tarczy uchwytowej 12, a równoczesnie wyrzucenie nakretki sila ciez¬ kosci albo tez za pomoca nieuwidocznionego na rysunku wyrzutnika. W czasie ponownego obrotu tarczy uchwytowej 12 i glowicy 3, 5 cykl pracy wrzeciona roboczego 8 i odpowiadajacego mu gniazda 13 powtarza sie.Nalezy jednak zaznaczyc, ze w czasie jednego obrotu -pracuja równoczesnie wszystkie wrze¬ ciona i odpowiadajace im gniazda tarczy uchwy¬ towej, tak ze nastepuje równoczesna obróbka odpowiedniej ilosci otworów nakretek lub in¬ nych przedmiotów osadzonych w tych gniazdach, oraz to ze proces gwintowania odbywa sie w sposób ciagly, ze wzgledu na ciagly ruch obrotowy glowicy 3, 5 wraz z tarcza uchwytowa 12. PL