Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.VII.1967 (P 121 956) 20.X.1969 58384 KI. 21 c, 45/03 MKP H 01 h UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Zbigniew Sawicki, inz. Feliks Mierzejew¬ ski, inz. Anna Lachiewicz Wlasciciel patentu: „Elta" Fabryka Transformatorów i Aparatury Trak¬ cyjnej im. Bojowników PPR, Lódz (Polska) Stycznik elektromagnetyczny dwuprzerwowy pradu stalego, szczególnie do pojazdów akumulatorowych Przedmiotem wynalazku jest stycznik elektroma¬ gnetyczny, dwuprzerwowy pradu stalego, szcze¬ gólnie do pojazdów akumulatorowych, takich jak wszelkiego rodzaju wózki transportowe o napedzie elektrycznym, zasilanym z wtórnej baterii akumu¬ latorów. W znanych dotychczas konstrukcjach sty¬ czników, stosowanych w wózkach akumulatoro¬ wych, podstawowym problemem jest uzyskanie niezawodnej pracy stycznika i duzej trwalosci w warunkach eksploatacyjnych, charakteryzujacych sie duzymi wstrzasami i zapyleniem. Stosowane uklady styków o prostopadlym rozwieraniu do plaszczyzny zestyku powodowaly zczepianie sty¬ ków badz zanik przewodzenia pradu przy zabru¬ dzeniu zestyku. Stosowane zwykle w tych styczni¬ kach elektromagnesy nurowe ulegaly czestym za¬ cieciom zmuszajac do stosowania wiekszych nad¬ miarów energii przy dzialaniu, co z kolei wply¬ walo na zwiekszenie ich gabarytów i ciezaru oraz na zmniejszenie trwalosci mechanicznej.Celem wynalazku jest uzyskanie wyzszej trwa¬ losci laczeniowej i podniesienie niezawodnosci dzia¬ lania. Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie do napedu stycznika elektromagnesu klapkowego, spotykanego w przekaznikach elektromagnetycz¬ nych pradu stalego oraz zwiazanego z nim ukladu stykowego przystosowanego do przewodzenia wy¬ laczania i zalaczania duzych pradów. Budowe i dzialanie stycznika wyjasnia przyklad wykona¬ nia stycznika uwidoczniony na rysunku. Na fig. 1 10 15 25 2 pokazany jest stycznik w przekroju wzdluz osi symetrii a na fig. 2 — przekrój wzdluz osi A—A na fig. 1. Zwora elektromagnesu * 1 podparta jest na lozysku nozowym do którego dociska ja odcia¬ gowa sprezyna 2 powodujaca otwieranie stycznika z chwila zaniku napiecia w napieciowej cewce 3.Spadniecie zwory z lozyska uniemozliwia ele¬ ment 4 wygiety w ksztalcie litery „Z", przymoco¬ wany do jarzma 5 w swej srodkowej czesci. Jeden jego koniec stanowi oparcie dla sprezyny 2, a dru¬ gi dla sruby 6, ograniczajacej ruch zwory 1 i po¬ zwalajacej na ustawienie wielkosci rozwarcia sty¬ ków. Na drugim koncu zwory 1 przymocowana jest izolacyjna belka 7, wykonana jako wypraska z tworzywa. W belce tej wykonane jest wglebienie prostakatne, w którym osadzona jest obejma 8 utrzymujaca^ stykowy mostek 9 dociskany spre¬ zyna 10, mieszczaca sie we wnetrzu obejmy. Dzie¬ ki temu mostek stykowy posiada tylko mozliwosc ruchu w kierunku sciskania sprezyny stykowej z jednoczesnym ograniczeniem jego ruchu w pla¬ szczyznie zestyku. Takie zawieszenie mostka sty¬ kowego pozwala na zmniejszenie do minimum ma¬ sy bioracej udzial w zestyku, co lacznie z doborem sprezyny stykowej o stromej charakterystyce zmniejsza odskoki. sprezyste przy zalaczaniu, wplywajac znacznie na zmniejszenie ich zuzycia.Ponadto obejma 8 jest tak uksztaltowana, ze sty¬ kowy mostek 2 ustawia sie nierównolegle do pla¬ szczyzny zestyku dzieki skosnemu ustawieniu 583843 58384 4 scianki obejmy wzgledem plaszczyzny zestyku, co przy zamykaniu powoduje przemieszczanie sie punktu zestyku, a przy otwieraniu krawedziowe podnoszenie mostka. Takie uksztaltowanie zestyku zabezpiecza stycznik przed sklejaniem sie styków przez lamanie zgrzeiny w momencie jej powsta¬ wania przy zalaczaniu lub przy otwieraniu stycz¬ nika. Szczególy wyjasniaja fig. 3 i 4, z których na fig. 3 pokazane jest polozenie mostka w mo¬ mencie styku przy zamykaniu stycznika, a na fig. 4 — polozenie obejmy .wzgledem mostka w mo¬ mencie rozwierania styków. Szczeline w obwodzie magnetycznym, zabezpieczajaca przyklejaniu sie zwory 1, utrzymuje blaszka 18 z materialu para¬ magnetycznego, obejmujaca koniec zwory 1 i do¬ cisnieta do niej belka 7 bez zadnych elementów mocujacych. Styk staly 14 wykonany w ksztal¬ cie litery „U" posiada na jednym ramieniu na¬ kladke stykowa, a na drugim widlaste wyciecie, którym nasuwany jest na srube mocujaca go do zaciskowej plytki 16. Sruba mocujaca 15 posiada w srodkowej czesci zgrubienie wielokatne wcho¬ dzace we wglebienie izolacyjnej podstawy 17 o ksztalcie odpowiadajacym zgrubieniu, które zabez¬ piecza ja przed obrotem podczas przykrecania sty¬ ku stalego 14 i zaciskowej plytki 16. Dzieki temu zarówno staly styk 14 jak i zaciskowa plytka 16 mocowane sa ta sama sruba w taki sposób, ze przy wymianie styku stalego zaciskowa plytka 16 nie zostaje zluzniona. Dla zabezpieczenia cewki na¬ pieciowej oraz przewodów doprowadzajacych od dzialania luku elektrycznego przy przerywaniu pradu zastosowano ograniczajace lukowe oslony 12 z materialu odpornego na jego dzialanie, mo¬ cowane sa przy pomocy plaskiej sprezyny 13. Spre¬ zyna 13 wlozona jest pomiedzy izolacyjna podsta¬ we 19, a metalowym wspornikiem 17 bez zadnych dodatkowych elementów mocujacych. Oslony 12 w miejscu styku ze sprezyna mocujaca posiada prostokatny otwór, w który wskakuje lukowo wy¬ giete ramie sprezyny unieruchamiajac ja. Wyjecie przegrody odbywa sie przez pociagniecie jej w kie¬ runku ruchu stykowego mostka 9 az do uwolnie¬ nia jej spod dzialania mocujacej sprezyny, co jest zabiegiem latwym i szybkim. Stycznik wg wynalazku umozliwia wykonanie niemal wszyst¬ kich elementów, droga obróbki plastycznej, dzieki 5 czemu jego pracochlonnosc moze byc bardzo ma¬ la. Ponadto konstrukcja jest bardzo prosta, nie posiadajaca elementów mogacych wywolywac za¬ ciecia lub zatarcia jak przy stycznikach z elektro¬ magnesem nurowym. Dzieki temu stycznik posia¬ da duza pewnosc dzialania przy duzej trwalosci mechanicznej, a elementy ulegajace szybszemu zu¬ zyciu, jak styki i przegrody posiadaja moznosc latwej i szybkiej wymiany. PL