Opublikowano: 20.X.1969 58208 KI. 42 k, 7/02 MKP G011 sUo UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Zygmunt Jaromin, mgr inz. Jan Swi¬ derski, mgr inz. Hubert Szopka, Wiktor Gruda Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Dynamometr indukcyjny Przedmiotem patentu jest dynamometr indukcyj¬ ny do mierzenia sil rozciagajacych i zrywajacych w linach lub lancuchach, stanowiacych elementy ciegne w maszynach i urzadzeniach, zwlaszcza górniczych.Znane i stosowane dotychczas dynamometry do pomiaru sil dzialajacych w linach lub lancuchach maszyn i urzadzen, a zaopatrzonych w czujniki elektrooporowe (tensometry) wymagaja przede wszystkim rozlaczenia w jakikolwiek sposób liny lub lancucha, np. przez rozciecie lub rozpinanie, w celu podlaczenia przyrzadu pomiarowego. Poza tym stosowane w tych przyrzadach czujniki elek¬ trooporowe, sluzace do pomiaru odksztalcen, pod wplywem obciazenia lin lub lancuchów, wymaga¬ ja uzupelniajacej aparatury elektronowej, sluzacej do wzmocnienia otrzymywanych impulsów elek¬ trycznych.Aparatura ta ma znaczny ciezar i znaczne gaba¬ ryty, a poza tym jest wrazliwa na wplywy atmo¬ sferyczne i temperatury. Stad jest bardzo niewy¬ godna w pracy w warunkach kopalnianych, jak równiez malo pewna, gdyz najmniejsze uszkodze¬ nie aparatury wywiera ujemny wplyw na jej sprawnosc prowadzacy do znieksztalcenia wyników pomiarów. Znany jest takze dynamometr np. z opi¬ su patentowego polskiego nr 48050, sluzacy do do¬ konywania pomiaru sil wystepujacych w przemiesz¬ czajacych sie linach. Dynamometr tego rodzaju jest wyposazony w zestaw trzech kól linowych, na 15 20 25 które zaklada sie line podlegajaca pomiarom. Osie wspomnianych kól linowych przymocowane sa do sprezytej 'belki pomiarowej. Sily wystepujace w linach powoduja poprzez zestaw kól uginanie sie belki.Wielkosc tych odksztalcen, charakteryzujacych sie strzalka ugiecia jest mierzona i rejestrowana przez uklad pomiarowy, polaczony z ukladem sel- synowym odbiorczym i przekazujacym oraz przy¬ rzadami wskazujacymi i zapisujacymi jak równiez sygnalizacyjno-zabezpieczajacymi. Tego rodzaju aparatura na skutek zastosowania zespolu kól li¬ nowych i ukladu selsynowego jest bardzo skompli¬ kowana, a przy tym nie zabezpiecza pewnosci po¬ miarów, gdyz luzy, jakie normalnie wystepuja przy opasywaniu kól przez line, moga powodowac znie¬ ksztalcenie pomiarów. Poza tym tego rodzaju przy¬ rzad moze byc stosowany tylko do pomiaru sil w linach i nie nadaje sie do mierzenia sil w lan¬ cuchach.Wynalazek upraszcza konstrukcje dynamometru przez wyeliminowanie stosowania aparatury elek¬ tronowej do wzmacniania otrzymywanych impul¬ sów elektrycznych, co uniezaleznia wyniki pomia¬ rów wplywów atmosferycznych, jak równiez przez wyeliminowanie skomplikowanego ukladu selsyno- wego oraz ukladu kól linowych jaki zastosowano np. w rozwiazaniu wedlug patentu polskiego nr 48060. Poza tym pozwala na zalozenie przyrzadu pomiarowego w dowolnym odcinku liny, a zwla- 5820858208 3 szcza lancucha, bez potrzeby jego rozpinania czy rozcinania.Istota wynalazku polega na zastosowaniu belki pomiarowej, wyposazonej w uklad dwóch dzwig¬ ni, w ksztalcie ramion przymocowanych z jednej strony na stale do belki pomiarowej i przylaczo¬ nych z drugiej strony do znanego, lecz nie stoso¬ wanego w podobnym ukladzie czujnika indukcyj¬ nego lub innego czujnika elektromechanicznego.Sily obciazajace w linie lub lancuchu, dzialaja odksztalcajaco na belke pomiarowa.Odksztalcenia belki pomiarowej wywoluja od¬ powiednie wychylenia sie ramion ukladu dzwignio¬ wego, co z kolei powoduje przemieszczenia linio¬ we rdzenia czujnika indukcyjnego, który wielkosc wychylen ramion przetwarza na impulsy elektrycz¬ ne, rejestrowane nastepnie wprost przez znane przyrzady pomiarowe liczace lub rejestrujace ogól¬ nego zastosowania, bez potrzeby stosowania urza¬ dzen wzmacniajacych wspomnianych impulsów elektrycznych.Do zasilania wspomnianego czujnika indukcyj¬ nego, sluzy znany zasilacz elektromagnetyczny podlaczony do sieci. Zamiast czujnika indukcyjne¬ go moze byc zastosowany inny czujnik elektro¬ mechaniczny. Przyrzad wedlug wynalazku jest wy¬ posazony w krazki, umieszczone na belce pomiaro¬ wej do zakladania na line, lulb tez rama, wykonana na przyklad w ksztalcie litery U, ma na swoich kon¬ cach gniazda lancuchowe, w które wchodza odpo¬ wiednie ogniwa lancucha.Tego rodzaju budowa dynamometru jest bardzo prosta pod wzgledem konstrukcyjnym, lekka i latwa w obsludze, umozliwiajaca mierzenie sil wystepu¬ jacych w linie lulb w lancuchu bezposrednio w kaz¬ dym dowolnym miejscu bez potrzeby rozcinania czy rozpinania liny lub lancucha, a przy tym jest tania z uwagi na eliminacje kosztownych urzadzen elektronowych czy elektrycznych.Dynamometr wedlug wynalazku jest pokazany przykladowo na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia dynamometr do zamocowania na linie, a fig. 2 — dynamometr do zamocowania na lancu¬ chu.Dynamometr wedlug wynalazku sklada sie ze sprezystej belki pomiarowej 1, wykonanej na przy¬ klad w ksztalcie litery U, ukladu dzwigniowego w postaci dwóch ramion 4 i 5, przymocowanych 10 20 30 35 40 45 w jednym koncu na stale do belki pomiarowej 1, a w drugim koncu przylaczonych do^znanego czuj¬ nika indukcyjnego 6, oraz krazków 2 i 3 do zacze¬ piania na line, lub dwóch gniazd lancuchowych 7, 8, w które wchodza odpowiednie ogniwa lancu¬ cha. Czujnik indukcyjny jest zasilany znanym za¬ silaczem elektromagnetycznym podlaczonym do sie¬ ci.Przy dokonywaniu pomiarów, przyrzad pomiaro¬ wy bedacy przedmiotem wynalazku zaklada sie w dowolnym odcinku liny, przewijajac line przez krazki 2 13, lufb gdy chodzi o mierzenie sil w lan¬ cuchach zaczepiajac o ogniwa lancuchowe w gnia¬ zdach 7, 8. Sily naprezajace, dzialajace w linie lub lancuchu, powoduja odksztalcenie < belju pomiaro¬ wej 1, co z kolei wywoluje odpowiednie odchylenie sie ramion 4, 5 ukladu dzwigniowego od normalne¬ go polozenia. Wielkosc tych odchylen jest przej¬ mowana przez czujnik indukcyjny 6, który je prze¬ ksztalca na impulsy elektryczne, mierzone i reje¬ strowane wprost za pomoca powszechnie stosowa¬ nych rejestratorów samopiszacych, bez potrzeby stosowania wzmacniaczy. PL