Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.IX.1969 58044 KI. 42 r, 1/03 MKP &-06-b UKD Twórca wynalazku: inz. Jan Adam Adamiec.Wlasciciel patentu: Przemyslowy Instytut Automatyki i Pomiarów, Warszawa (Polska) Element logiczny przeponowy Wynalazek dotyczy logicznego elementu przepo¬ nowego, sluzacego do realizowania funkcji logicz¬ nych za pomoca sterowania strumieniem sygnalo¬ wym zwlaszcza w formie osrodka scisliwego, w ukladach sterowniczych i regulacyjnych pracuja¬ cych na podstawie sygnalów przenoszonych przez ten osrodek.Znane sa przeponowe elementy logiczne pracu¬ jace na zasadzie systemu cyfrowego „0" lub „1" wyposazone w trzy elastyczne przepony, umiesz¬ czane miedzy czterema czlonami obudowy, miedzy którymi znajduja sie sztywniki, zwiazane z prze¬ ponami srubowo lub umieszczonymi luzno miedzy przeponami i prowadzonymi w obudowie elemen¬ tu. Przepony te dziela przestrzen wewnetrzna obu¬ dowy na oddzielne komory.Konstrukcje te maja szereg wad. Elementy z przeponami polaczonymi ze sztywnikami srubowo sa trudne w montazu zwlaszcza pod wzgledem utrzymania odpowiedniej szczelnosci miedzy posz¬ czególnymi komorami.Elementy ze swobodnymi sztywnikami sa bar¬ dzo wrazliwe na drgania zewnetrzne jak równiez na polozenie w czasie pracy. Najwieksza jednak wada znanych systemów jest sposób wyznaczania wartosci cisnienia przy jakim zachodzi proces prze¬ laczania. W znanych konstrukcjach uzyskuje sie wyznaczenie cisnienia, badz przez- stale doprowa¬ dzenie do jednej z komór cisnienia mniejszego niz cisnienie zasilania, tak zwanego cisnienia podpory, 10 15 20 25 30 co wymaga stosowania dodatkowego elementu re¬ dukcyjnego i blokuje jedna komore, zmniejszajac ilosc realizowanych funkcji logicznych, badz przez stosowanie specjalnego elementu sprezystego, z czym zwiazana jest powazna trudnosc utrzymania charakterystyk poszczególnych elementów w do¬ puszczalnych tolerancjach, jak równiez ich zmian w czasie, na skutek starzenia sie elementów spre¬ zystych.Celem wynalazku bylo usuniecie tych niedogod¬ nosci przez zbudowanie elementu logicznego, nie wymagajacego stosowania dodatkowych urzadzen, wyznaczajacych cisnienie przy którym zachodzi proces przelaczania, realizujacego jednoczesnie mozliwie duzo funkcji logicznych, niewrazliwego na wstrzasy i polozenie w czasie pracy i mozliwie prostego w budowie.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, element logicz¬ ny zostal skonstruowany w ten sposób, ze w obu¬ dowie zlozonej przewaznie z wiekszej ilosci czesci skladowych, umieszczony jest zespól skladajacy sie co najmniej z trzech przepon, o róznych po¬ wierzchniach czynnych polaczonych sztywnikiem stanowiacym z przeponami jedna calosc i wyko¬ nany z jednorodnego materialu. Przepony, usta¬ lone wzgledem siebie za pomoca pierscieni obudo¬ wy, dziela przestrzen wewnetrzna obudowy na poszczególne komory. Z obu skrajnych komór wy¬ prowadzone sa na zewnatrz po dwa kanaly osrod¬ ka sterujacego z których jeden jest zamykany lub 580443 otwierany przez zewnetrzne powierzchnie zespolu przepony-sztywnik. Z pozostalych komór wypro¬ wadzono tylko po jednym kanale.Czynne powierzchnie poszczególnych przepon i sztywnika, srednice poszczególnych komór jak rów^ niez przekroje zaworów zamykanych kanalów ko- mór skrajnych, sa tak wzajemnie dobrane, ze pod wplywem odpowiedniego impulsu sterujacego do¬ prowadzonego do elementu logicznego za pomoca sterujacego, pojawia sie odpowiedni sygnal na wyjsciu jako funkcja impulsu lub impulsów steru¬ jacych, bez udzialu cisnienia podpory lub elemen¬ tu sprezystego. Wyloty kanalów zamykanych, sta¬ nowiace zawory tych kanalów znajduja sie nad powierzchniami zewnetrznymi ukladu przepony- sztywnik i sa przez nie zamykane lub otwierane.Wszystkie kanaly sa tak uksztaltowane, ze ich wyloty znajduja sie na jednej powierzchni obu¬ dowy, najkorzystniej na powierzchni plaskiej pro¬ stopadlej do osi symetrii elementu? Wyloty kana¬ lów i otwory srub mocujacych sa rozmieszczone wedlug siatki prostokatnej, o okreslonej podzialce „t", i tak usytuowane azeby zabudowa ich na ply¬ tach montazowych byla jednoznaczna.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia element logiczny sterowany sygnalami xx do x6 wprowadzanymi odpowiednimi kanalami, od strony wylotów kanalów, fig. 2 — przekrój po¬ dluzny elementu wzdluz linii A—A, fig. 3 — sche¬ mat ideowy objasniajacy zasade dzialania, fig. 4 — 10 przyklady polaczen kanalów przy realizowaniu funkcji szczególnie przydatnych w technice ste¬ rowania, gdzie: 0 oznacza brak sygnalu 1 oznacza obecnosc sygnalu kreska zakonczona kropka oznacza sygnal wejscio¬ wy — x kreska zakonczona kólkiem oznacza sygnal wyjs¬ ciowy — y kreska zakonczona rozwidleniem oznacza zasilanie kreska zakonczona poprzecznymi kreskami oznacza polaczenie z atmosfera fig. 4 — przedstawia sposób realizowania funkcji negacji o zapisie y = x, fig. 5 — przedstawia sposób realizowania funkcji powtórzenia o zapisie y = x, fig. 6 — przedstawia sposób realizowania funkcji negacji alternatywy o zapisie y = xt + x2 fig. 7 — przedstawia sposób realizowania funkcji koniunkcji o zapisie y = xx. x2 fig. 8 — przedstawia sposób realizowania funkcji implikacji o zapisie y = xt + x2 fig. 9 — przedstawia sposób realizowania funkcji alternatywy o zapisie y = xt + x2 4 fig. 10 — przedstawia sposób realizowania funkcji negacji implikacji o zapisie y = Xj . x2 Zewnetrzna czesc obudowy 1 zamyka pokrywa 2.Wewnatrz obudowy 1 umieszczony jest zespól 3 5 skladajacy sie ze sztywnika 8 i przepon 4, 5, 6, stanowiacy jedna calosc i wykonany z jednorodne¬ go materialu. Zewnetrzne powierzchnie 7 i 9 zes¬ polu sa jednoczesnie elementami zamykajacymi wyloty kanalów 19 i 20 dzieki istnieniu zakonczen 10 16 i 17. Miedzy przeponami umieszczone sa piers¬ cienie ustalajace 10 i 11, których powierzchnie wewnetrzne formuja komory wewnetrzne 13 i 14 przedzielone przepona 5 i oddzielone od komór zewnetrznych 12 i 15 przeponami 4 i 6. W obudo- 15 wie 1 znajduje sie wylot kanalu 19, a w pokrywie 2 wylot kanalu 20.Korpus posiada równiez otwory gwintowane 18 dla srub mocujacych. Kanaly osrodka sterujacego 19, 20, 21, 22, 23, 24, wykonane sa odpowiednio w 20 obudowie 1, pokrywie 2 i pierscieniach ustalaja¬ cych 10 i 11. Wyloty kanalów 19 do 24 i otwory srub mocujacych 18 rozmieszczone sa na jednej powierzchni obudowy o stalej siatce prostokatnej o podzialce „t" przy czym, ze wzledów konstruk- 25 cyjnych otwory 18 moga byc oddalone od wylotów „t" kanalów 19 do 24 tylkoo . 2 PL