Opublikowano: 30.VI.1969 57737 ki. 35 b, *ar MKP B 66 c UKD ,«/ Wspóltwórcy wynalazku: Waclaw Minta, inz. Wladyslaw Polak, inz. Sta¬ nislaw Swiatek Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Budowlano-Montazowe Kopaln Rud Miedzi, Wroclaw (Polska) Sposób montazu kozlowych wiez wyciagowych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób montazu kozlowych wiez wyciagowych w którym wieze wraz z mostem suwnicowym i suwnica sklada sie w calosci w pozycji lezacej laczac oba kozly prze¬ gubowo i nastepnie dzwiga sie polaczone kozly wiezy za pomoca urzadzenia w postaci masztu kra¬ towego zlozonego z segmentów, które dobudowuje sie od dolu do masztu, przy czym maszt kratowy dzwiga sie za pomoca podnosników srubowych.Dotychczas przewaznie dokonuje sie montaz ko¬ zlowych wiez wyciagowych za pomoca zurawi ma¬ sztowych. Zgodnie z tym sposobem najpierw stawia sie dwa zurawie masztowe znacznie wyzsze od ko¬ zlowej wiezy wyciagowej. Zurawie masztowe sa zaopatrzone w wciagarki linowe. Jednym zurawiem masztowym podnosi sie segment kozla lub jeden koziol wiezy a drugim podobnie segment drugiego kozla lub caly drugi koziol wiezy. W przypadku podnoszenia segmentów kozla wiezy, dzwiga sie zu¬ rawiem masztowym segmenty kozla na odpowied¬ nia wysokosc i nastepnie laczy sie je narastajaco w jedna calosc.Oba kozly wiezy laczy sie za pomoca styków montazowych. Nastepnie most suwnicowy, równiez za pomoca zurawia masztowego, ustawia sie na po¬ laczonej konstrukcji kozlów wiezy wyciagowej. Na moscie suwnicowym z kolei ustawia sie suwnice za pomoca zurawia masztowego.Niedogodnoscia tego sposobu jest koniecznosc za¬ bezpieczenia zurawi masztowych duza iloscia od- 20 ciagów linowych o znacznej dlugosci w zaleznosci od wysokosci zurawi masztowych co w znacznym stopniu utrudnia prace w rejonie sasiadujacym z miejsce gdzie stawia sie kozlowa wieze wycia¬ gowa. W terenie o gestej zabudowie zakotwienie lin odciagowych jest czasem wrecz niemozliwe.Wada tego sposobu jest takze bardzo dlugotrwaly czasokres montazu kozlowej wiezy wyciagowej, który wynosi w zaleznosci od wysokosci wiezy wy¬ ciagowej od 60 do 90 dni oraz fakt, ze w tym okre¬ sie wstrzymuje sie przewaznie wszelkie prace gór¬ nicze.Wedlug innego sposobu montaz kozlowej wiezy wyciagowej dokonuje sie za pomoca jednego zura¬ wia masztowego. Najpierw podnosi sie jeden ko¬ ziol wiezy, po czym zakotwia sie ten koziol linami.Nastepnie zwolnionym zurawiem masztowym pod¬ nosi sie drugi koziol wiezy. Oba kozly laczy sie za pomoca styków montazowych, po czym na kon¬ strukcji polaczonych kozlów za pomoca zurawia masztowego ustawia sie most suwnicowy i suw¬ nice.Niedogodnoscia tego sposobu jest bardzo dlugo¬ trwaly czasokres montazu kozlowej wiezy wycia¬ gowej oraz znaczne utrudnienie laczenia kozlów wiezy wyciagowej w niebezpiecznych warunkach na duzej wysokosci.Inny znany sposób montazu kozlowej wiezy wy¬ ciagowej polega na tym, ze koziol wiezy wyciago¬ wej, zmontowany w pozycji poziomej podnosi sie 57 73757 737 3 za pomoca masztów opadowych i wciagarek lino¬ wych. W tym sposobie line, zamocowana do gór¬ nej czesci kozla wiezy, opiera sie na rolce prowa¬ dzacej zainstalowanej na maszcie opadowym o znacznej wysokosci, nawija wciagarke linowa az . do momentu podniesienia kozla wiezy do odpo¬ wiedniej pozycji.Niedogodnoscia tego sposobu jest przede wszyst¬ kim ograniczona mozliwosc stosowania masztów opadowych oraz ograniczony udzwig wciagarek li¬ nowych. Z tego powodu sposób ten moze byc sto¬ sowany tylko do montazu kozlowych wiez wycia¬ gowych o niewielkiej wysokosci i stosunkowo ma¬ lym ciezarze. Podnoszenie tym sposobem kozlo¬ wych wiez wyciagowych o znacznym ciezarze i wysokosci jest bardzo uciazliwe i niekiedy wrecz niemozliwe do realizacji.Celem wynalazku jest usuniecie lub co najmniej zmniejszenie niedogodnosci przy montazu kozlo¬ wych wiez wyciagowych przez opracowanie sposo¬ bu i urzadzenia sluzacego do jego sterowania, umozliwiajacego montaz wiez wyciagowych scalo¬ nych w calosci w pozycji lezacej.. Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wyna¬ lazkiem w ten sposób, ze poszczególne elementy wiezy laczy sie w polozeniu poziomym. Stopy jed¬ nego kozla sa mocowane przegubowo na funda¬ mencie zelbetowym tak, aby w trakcie podnosze¬ nia ramiona kozla mogly dokonywac obrotu wokól osi poziomej, przechodzacej przez przeguby umo¬ cowane w fundamentach.Stopy drugiego kozla zakonczone sa rolkami bieznymi, spoczywajacymi na jezdni szynowej. Obie czesci kozlowej wiezy wyciagowej polaczone sa w górnej czesci przegubowo sworzniami. Na jednym kozle mocuje sie jedna pare slupów mostu suwni¬ cowego przegubowo, a druga para slupów mostu suwnicowego jest wsparta na slizgu. Scalona wie¬ ze wyciagowa laczy sie z masztem kratowym, sta¬ nowiacym zasadnicza czesc urzadzenia do podno¬ szenia wiezy, przy czym maszt kratowy od góry jest zakonczony przegubem polaczonym z wiesza¬ kiem, który jest umocowany obrotowo w lozyskach wbudowanych w ramiona kozla wiezy.Maszt kratowy prowadzony jest w sztywnej kon¬ strukcji przestrzennej, zlozonej z dolnej i górnej prowadnicy, podstawy osadzonej przegubowo na fundamentach nad dolna prowadnica oraz podnos¬ ników osadzonych na podstawie. Wysokosc od do¬ lu prowadnicy dolnej do góry prowadnicy górnej urzadzenia do podnoszenia wiezy stanowi minimum trzy dlugosci segmentów masztu kratowego. Maszt kratowy w trakcie podnoszenia dobudowuje sie od dolu, przy czym maszt kratowy podnosi sie za po¬ moca dw£ch belek nosnych wspartych koncami na nakretkach srub dwóch podnosników.W czasie podnoszenia kozlowej wiezy wyciago¬ wej fundament stopowy kozla zamocowanego prze¬ gubowo i fundament urzadzenia do podnoszenia wiezy laczy sie sciagiem w celu czesciowego zmniejszenia dzialania skladowych sil poziomych na fundamenty urzadzenia do podnoszenia i stopy jednego kozla wiezy wyciagowej. Maszt kratowy w celu usztywnienia w czasie podnoszenia wypo- 4 saza sie w podwieszenie usytuowane po stronie na¬ chylenia masztu. Po calkowitym podniesieniu wie¬ zy obydwa kozly oraz most suwnicowy laczy sie za pomoca srub, a stopy przesuwnego kozla mocowane 5 sa w uprzednio przygotowanych fundamentach.Demontaz masztu kratowego dokonuje sie przez jego opuszczenie w calosci na ziemie juz po zmon¬ towaniu kozlowej wiezy wyciagowej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia kozlowa wieze wyciagowa wraz z ma¬ sztem kratowym w czasie montazu w widoku z bo¬ ku, przy czym linia kreskowana przedstawia wieze w pozycji lezacej a linia ciagla w koncowej fazie podnoszenia, fig. 2 — kozlowa wieze wyciagowa w pozycji lezacej w widoku z góry, fig. 3 — podniesio¬ na kozlowa wieze wyciagowa w widoku z boku, fig. 4 — urzadzenie do podnoszenia masztu kratowego w widoku z przodu, fig. 5 — urzadzenie do podno¬ szenia masztu kratowego w widoku z boku, fig. 6 — urzadzenie do podnoszenia masztu kratowego w widoku z góry, fig. 7 — urzadzenie do podnoszenia masztu kratowego w przekroju poziomym na wy¬ sokosci belek podnosników, fig. 8 — szczegól ryg¬ lowania belek podnosników w widoku z boku, fig. 9 — wieszak masztu kratowego w widoku z boku, fig. 10 — wieszak masztu kratowego w widoku z góry, fig. 11 — wycinek masztu kratowego w wi¬ doku z boku i fig. 12 — maszt kratowy w prze¬ kroju poziomym.Jak uwidoczniono na rysunku kozly 1 i 2 stano¬ wiace polówki ramy kozlowej .wiezy wyciagowej przed podnoszeniem sa polaczone przegubowo sworzniami 3 i usytuowane sa w polozeniu pozio¬ mym. Stopy kozla 1 przymocowane sa za pomoca przegubów 4 do fundamentów 5, przy czym prze¬ guby 4 umozliwiaja obrót kozla 1 wokól ich osi poziomych. Stopy kozla 2 zakonczone sa kolami jezdnymi 6 spoczywajacymi na jezdni szynowej 7.Do kozla 1 przymocowany jest przegubem 8 most suwnicowy 9, na którym przymocowana jest suw¬ nica 10, przy czym most suwnicowy 9 jest takze wsparty poprzez slizg 11 na kozle 2.Scalona kozlowa wieza wyciagowa usytuowana w pozycji lezacej jest polaczona przegubem 12 z urzadzeniem do podnoszenia. Urzadzenie do pod¬ noszenia sklada sie z fundamentu w postaci litery „U" w widoku z przodu, przy czym na plycie pod¬ stawy 13 fundamentu usytuowane sa dwie piono¬ we sciany 14 o postaci najkorzystniej równora¬ miennego trapezu. Na sciankach pionowych 14 usy¬ tuowane- sa zakotwione lozyska 15. Na lozyskach 15 wsparta jest konstrukcja nosna urzadzenia do pod¬ noszenia. Konstrukcja nosna- sklada sie z podsta¬ wy 16 zlozonej z ksztaltowników, a najkorzystniej dwuteowników stezonych w jedna sztywna pozio¬ ma tarcze za pomoca ksztaltowników nieuwidocz¬ nionych na rysunku.Do podstawy 16 umocowane sa na sztywno za pomoca nieuwidocznionych na rysunku srub czte¬ ry podnosniki srubowe 17. Podnosniki srubowe 17 zaopatrzone sa w sruby 18, przy czym dwa pod¬ nosniki 17 polaczone sa belka nosna 19 wsparta przegubowo na 'nieuwidocznionych na rysunku na¬ kretkach srub 18. Sruby 18 napedzane sa za po- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6057 737 6 moca silników elektrycznych 20 poprzez przeklad¬ nie nieuwidocznione na rysunku. Do podstawy 16 podwieszona jest konstrukcja dolnej prowadnicy 21 masztu kratowego 22 w postaci scietego ostro¬ slupa odwróconego podstawa do góry w ksztalcie czworoboku, przy czym krawedzie ostroslupa dol¬ nej prowadnicy 21 tworza ksztaltowniki a najko¬ rzystniej ceowniki. Wewnatrz konstrukcji dolnej prowadnicy 21 usytuowane sa cztery prowadniki 23 masztu kratowego 22 w postaci ksztaltowników a najkorzystniej ceowników, tworzace w przekroju poziomym czworobok nieco mniejszy od powierzch¬ ni scietego stozka konstrukcji dolnej prowadnicy 21.Do glowic korpusów podnosników srubowych 17 przymocowana jest za pomoca srub nieuwidocz- nionych na rysunku konstrukcja górnej prowadni¬ cy 24 masztu kratowego 22. Konstrukcja górnej prowadnicy 24 posiada ksztalt scietego ostroslupa, przy czym krawedzie ostroslupa prowadnicy 24 tworza ksztaltowniki a najkorzystniej równora¬ mienne katowniki. Wewnatrz konstrukcji górnej prowadnicy 24 usytuowane sa prowadnika 25 usztywnione teznikami 26. Podstawa 16, dolna pro¬ wadnica 21 i górna prowadnica 24 masztu krato¬ wego 22 wraz z podnosnikami 17 tworza sztywna konstrukcje przestrzenna mogaca sie obracac wo¬ kól osi poziomej przechodzacej przez osie lozyska 15 o kat 40° w stosunku do pionu.W prowadnikach 23 sa usytuowane dolne rygle zaczepowe 27 w postaci ksztaltowników a najko¬ rzystniej dwóch ceowników zlozonych pólkami i tworzacych przekrój zamkniety. Górne rygle za¬ czepowe 28 wsparte sa na belkach pomocniczych 29 i 30, a belki 29 i 30 sa usytuowane w otworach belek nosnych 19. Belka 29 wsparta jest na belce 19 poprzez plytke centrujaca 31 zalozona od dolu belki 29, poniewaz sila dziala z góry na belke 29, która z kolei przenosi obciazenie na belke 19 i dzieki plytce centrujacej 31 zapobiega skrecaniu belki 19. Belka 30 wsparta jest poprzez plytke centrujaca 32 zalozona od góry belki 30 na belce 19, poniewaz obciazenia przenoszone sa na belke 19 z dolu dogóry. # Do belki 30 przymocowane jest ucho 33 dokreca¬ ne od góry sruba regulacyjna 34, która umozliwia regulowanie luzu pomiedzy ryglem 28 a sporni- kiem zaczepowym 35 masztu kratowego 22. Rygiel 28 jednym koncem wspiera sie na plytce centru¬ jacej 36 przymocowanej do belki 29. Plytki centru¬ jace 31, 32 i 36 sluza do centrycznego przenoszenia sil. Maszt kratowy 22 zlozony z segmentów laczo¬ nych ze soba za pomoca zlacz na sruby pasowane od góry zakonczony jest przegubem 37 polaczonym z wieszakiem 38, który umocowany jest obrotowo w lozyskach przegubu 12 zamocowanych do ram kozla 1. Maszt kratowy 22 w celu usztywnienia wyposazony jest w podwieszenie 39 usytuowane po stronie nachylenia masztu 22, przy czym podwie¬ szenie 39 zapobiega ugieciu masztu pod wlasnym jego ciezarem.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku poszcze¬ gólne elementy konstrukcyjne kozla 1 i 2, mostu suwnicowego 9, suwnicy 10 laczy sie w jedna ca¬ losc, przy czym kozly 112 laczy sie w polozeniu 10 20 30 35 45 55 60 65 poziomym przegubem 3 a most suwnicowy 9 wraz z suwnica 10 mocuje sie za pomoca przegubu 8 do kozla 1. Poszczególne elementy konstrukcyjne ko¬ zlowej wiezy wyciagowej transportuje i montuje sie najkorzystniej na miejscu montazu wiezy za pomoca dzwigów samojezdnych o stosunkowo nie¬ wielkim udzwigu. Operacje laczenia poszczególnych elementów konstrukcyjnych wiezy wyciagowej do¬ konuje sie po uprzednim wykonaniu fundamentów 5 i 40 pod stopy kozla 1 i 2, fundamentu pod urza¬ dzenie do podnoszenia wiezy wyciagowej oraz jezdni szynowej 7 pod kola jezdne 6, które zamo¬ cowane sa na stopach kozla 2. Jednoczesnie z mon¬ tazem wiezy wyciagowej w polozeniu poziomym instaluje sie na lozyskach 15 urzadzenie do podno¬ szenia wiezy wyciagowej.Urzadzenie do podnoszenia wiezy poprzez maszt kratowy 22 laczy sie przegubem 37 polaczonym wieszakiem 38 z przegubami 12 zamocowanym do ram kozla 1. Dolnym koncem maszt kratowy 22 poprzez sporniki zaczepowe 35 wspiera sie o dolne rygle 27. Belki nosne 19 podnosników 17 wraz z górnymi ryglami zaczepowymi 28 opuszczane sa w dolne polozenie oznaczone na rysunku (fig. 4) linia kreskowana. Górne rygle zaczepowe 28 pod¬ klada sie pod wsporniki zaczepowe 35 masztu kra¬ towego 22 i po usunieciu luzów pomiedzy ryglem zaczepowym 28 a spornikiem zaczepowym 35 przy pomocy sruby 34 rozpoczyna sie dzwiganie wiezy za pomoca nakretek srub 18 podnosników .17. Ste¬ rowanie podnosników 17 dokonuje sie z jednego pulpitu sterowniczego w ten sposób, ze mozna uruchomic kazdy podnosnik 17 osobno, parami po dwa podnosniki 17 pracujace na wspólna belke 19 lub wszystkie cztery podnosniki 17 równoczesnie.Obciazenie poszczególnych podnosników 17 sprawdza sie za pomoca amperomierzy nieuwidocz- nionych na rysunku wskazujacych pobór mocy przez poszczególne silniki elektryczne 20. Po pod¬ niesieniu w góre polozenie belek 19 oznaczonych na rysunku (fig. 4) linia kreska, kropka i kreska wprowadza sie od dolu nastepny segment masztu kratowego 22, przykreca sie go do masztu 22 i ry¬ gluje dolnym ryglem zaczepowym 27.Nastepnie opuszcza sie belki 19 wraz z ryglami 28 w dolne polozenie. W tym czasie calkowite ob¬ ciazenie z masztu kratowego 22 przenosi sie na dolne rygle 27. Po opuszczeniu belek 19 w dolne polozenie górnymi ryglami 28 zostaja ponownie za¬ ryglowane sporniki zaczepowe 35 nastepnego seg¬ mentu masztu kratowego 22 i cykl powtarza sie az do podniesienia wiezy. Koziol 1 wraz z koncem masztu kratowego zatacza luk wokól osi poziomej przechodzacej przez przeguby 4 stóp kozla 1. Jed¬ noczesnie koziol 2 polaczony przegubem 3 z kozlem 1 podnosi sie do góry górna czescia wraz z kozlem 1, przy czym dolna czesc kozla 2 jedzie na kolach jezdnych 6 po torach jezdnych 7.Ruch ten ma miejsce az do calkowitego podwie¬ szenia wiezy wyciagowej i osadzenia stóp 6 na fundamencie 40. W pierwszej fazie podnoszenia maszt kratowy 22 jest krótki, posiada wysoka wy¬ trzymalosc — mala smuklosc i przenosi calkowite obciazenie pionowe. W miare podwyzszania sie57 737 8 masztu kratowego 22 maleje jego wytrzymalosc — zwieksza sie smuklosc, ale dzieki pochyleniu obcia¬ zenie osiowe na maszt maleje, bowiem obciazenie pionowe rozklada sie na skladowe idace w osi ko¬ zla 1 i masztu kratowego 22. Z powodu takiego rozlozenia obciazenia nie trzeba zwiekszac prze¬ kroju .masztu kratowego 22 na skutek zmniejsze¬ nia jego wytrzymalosci w miare wzrostu wysoko¬ sci, bowiem w koncowej fazie podnoszenia wiezy obciazenie masztu kratowego stanowi okolo 40°/o poczatkowego obciazenia masztu kratowego 22 usy¬ tuowanego w pozycji pionowej.Na skutek pochylenia nastepuje ugiecie masztu kratowego pod wlasnym ciezarem. Aby temu za¬ pobiec wykonuje sie podwieszenie 39, które usztyw¬ nia maszt kratowy 22. W czasie podnoszenia wiezy wyciagowej laczy sie sciagiem 41 fundament 5 z lo¬ zyskami 15 podstawy 16.Zaleta sposobu montazu kozlowych wiez wycia¬ gowych i urzadzenia do stosowania tego sposobu wedlug niniejszego wynalazku jest zwlaszcza fakt, ze maszt kratowy 22 o stosunkowo malym prze¬ kroju poprzecznym a znacznej wysokosci przez je¬ go zainstalowanie w urzadzeniu do podnoszenia wiezy wyciagowej moze podnosic wieze wyciagowa o znacznej wysokosci i duzym ciezarze.Poza tym rozwiazanie montazu wedlug wynalaz¬ ku powoduje znaczne skrócenie czasu montazu wiezy wyciagowej, który prawie w calosci wyko¬ nuje sie na ziemi przy stosunkowo lepszej jakosci wykonania oraz zmniejszenie pracochlonnosci przy jednoczesnym zwiekszeniu bezpieczenstwa pracy. PL