PL57528B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 07. VII. 1965 Szwajcaria Opublikowano: 25. VI. 1969 KI. 22 ou^A* MKP C 09 b UKD *l%* Wlasciciel patentu: Ciba Societe Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania nowych barwników antrachinonowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych barwników szeregu antrachinonowego, za¬ wierajacych co najmniej dwie grupy nadajace im rozpuszczalnosc w wodzie i odpowiadajacych ogól¬ nemu wzorowi 1, w którym X oznacza podstawio- 5 na dwoma atomami chlorowca reszte propionylowa lub reszte a-bromoakrylowa, a Z oznacza atom wodoru lub grupe sulfonowa.Sposobem wedlug wynalazku barwniki antrachi- nonowe o wzorze 2, w którym Z ma wyzej po- 10 dane znaczenie, acyluje sie za pomoca bezwod¬ nika lub halogenku kwasu a, ^-dwuchlorowco- propionowego albo za pomoca halogenku kwasu a-bromoakrylowego.W barwnikach antrachinonowych tego rodzaju 15 bierze sie jako material wyjsciowy pod uwage kwas l-amino-4-(3'-amino-2', 4', 6'-trójmetylofeny- loamino (-antrachinono-2,5,-dwusulfonowy oraz od¬ powiedni kwas -2,5', 6-trójsulfonowy.Jako bezwodniki i halogenki stosuje sie na przy- 20 klad bezwodnik kwasu a, /?-dwuchloropropionowe- go, a zwlaszcza chlorki i bromki kwasu a, /?-dwu- bromopropionowego i kwasu a-bromoakrylowego.Acylowanie zgodnie z wynalazkiem wspomnia¬ nych barwników antrachinonowych tymi bezwod- 25 nikami lub halogenkami prowadzi sie korzystnie w obecnosci srodków wiazacych kwas, jak octan sodowy, wodorotlenek sodowy lub weglan sodowy, korzystnie w srodowisku wodnym. Czesto wskaza¬ ne jest stosowanie nadmiaru uzytego srodka acy- 30 lujacego i prowadzenie acylowania w srodowisku o wartosci pH = 5—8.W przypadku stosowania jako srodka acylujace- go pochodnych kwasu «, /?-dwubromopropionowego mozna ewentualnie otrzymany produkt acylowa¬ nia poddac reakcji odszczepienia bromowodoru przez dzialanie alkaliami. Otrzymuje sie wtedy barwnik o wzorze 1, w którym X oznacza reszte a-bromoakrylowa. Tak na przyklad barwnik o wzorze 3, w którym n = 1 lub 2, mozna trakto¬ wac srodkami alkalicznymi, zwlaszcza wodoro¬ tlenkami metali alkalicznych, korzystnie w tem¬ peraturze pokojowej, przy czym powstaje odpo¬ wiednia pochodna a-bromoakrylowa, która wy- osabnia sie metodami jako takie znanymi.Zwiazki o wzorze 1 otrzymywane sposobem we¬ dlug wynalazku sa zwiazkami nowymi. Sa to cenne barwniki, nadajace sie do barwienia i dru¬ kowania róznych materialów, na przyklad ma¬ terialów zawierajacych grupy wodorotlenowe o budowie wlóknistej, jak naturalna i regenero¬ wana celuloza, a zwlaszcza materialów tekstyl¬ nych zawierajacych azot, jak jedwab, welna lub wlókna poliamidowe i superpoliuretanowe. Barwi sie korzystnie w obecnosci srodków pomocniczych, na przyklad srodków wyrównujacych bedacych produktami przylaczenia wyzszych amin alifa¬ tycznych i tlenku etylenu. Otrzymane wybar- wienia i druki wyrózniaja sie szczególna czy¬ stoscia odcieni, bardzo dobra odpornoscia na dzia- 57 52857528 3 .4 lanie swiatla i wyjatkowo dobra odpornoscia na obróbke mokra.Wynalazek jest blizej wyjasniony w nizej po¬ danych przykladach, w których o ile inaczej nie zaznaczono, czesci oznaczaja czesci wagowe, a pro¬ centy — procenty wagowe, przy czym stosunek miedzy czesciami wagowymi a objetosciowymi jest taki jak miedzy gramami i cm8.Przyklad I. 53,1 czesci kwasu l-amino-4- -(5/-amino-2, 4', 6'-trójmetylofenyloamino)- antra- chinono-2,3'-dwusulfonowego rozpuszcza sie w 500 * fezesciach wody o temperaturze 0—5°C, zawiera- '*- Jacej 20 czesci objetosciowych 10 n wodorotlenku sodowego, po czym roztwór zobojetnia sie. Po do¬ daniu 14,3 czesci kwasnego weglanu sodowego wkrapla sie powoli, mieszajac, 31,2 czesci chlorku a, /?-dwubromopropionylowego, utrzymujac mie¬ szanine w temperaturze ponizej 5°C przez doda¬ wanie lodu.Po ukonczeniu acylowania barwnik wysala sie 100 czesciami chlorku sodowego, oddziela przez odsaczenie i suszy w temperaturze 80—90°C.Otrzymuje sie ciemnoniebieski proszek rozpusz¬ czalny w wodzie, barwiacy welne na zywe odcie¬ nie niebieskie, trwale na obróbke mokra.Przyklad II. 53,1 czesci kwasu l-amino-4- -(5'-amino-2', 4', 6'-trójmetyloamino)-antrachino- no-2,3'-dwusulfonowego rozpuszcza sie w 500 czesciach wody o temperaturze 0—5°C, zawieraja¬ cej 20 czesci objetosciowych 10 n wodorotlenku so¬ dowego i' roztwór zobojetnia. Do roztworu dodaje sie 14,5 czesci kwasnego weglanu sodowego i wkra¬ pla przy silnym mieszaniu 27,8 czesci bromku kwa¬ su a-bromoakrylowego", utrzymujac mieszanine w temperaturze 0—5°C przez dodawanie lodu. Po zakonczonym acylowaniu wysala sie barwnik 100 czesciami chlorku sodowego, odsacza i su¬ szy pod zmniejszonym cisnieniem w temperatu¬ rze 60—70°C. Otrzymuje sie rozpuszczalny w wo¬ dzie, ciemnoniebieski proszek, który barwi welne na czyste odcienie niebieskie, trwale na obróbke mokra.Przyklad III. 78,5 czesci barwnika otrzyma¬ nego w sposób opisany w przykladzie I rozpuszcza sie w 500 czesciach wody, dodaje 12 czesci objeto¬ sciowych 10 n wodorotlenku sodowego nastawiajac wartosc pH = 12—13 i miesza sie w ciagu 20 mi¬ erni t w 'temperaturze pokojowej, a nastepnie zobo¬ jetnia ponownie przez dodanie okolo 10 czesci objetosciowych 2 n kwasu solnego do wartosci pH = 7. Otrzymany barwnik wysala sie 100 czescia¬ mi chlorku sodowego, odsacza i suszy pod zmniej¬ szonym cisnieniem w temperaturze 60—70°C. Od¬ powiada on barwnikowi otrzymanemu w sposób opisany w przykladzie II.Przepis farbiarski. W kapieli farbiarskiej zawie¬ rajacej w 3000 czesciach wody 10 czesci krystalicz¬ nego siarczanu sodowego, 6 czesci 40°/o kwasu octo¬ wego, 0,5 czesci opisanego nizej srodka wyrównuja¬ cego bedacego zwiazkiem przylaczeniowym oleilo- aminy i tlenku etylenu oraz 2 czesci barwnika opisanego w przykladzie I, zanurza sie w tempera¬ turze 50—80°C 100 czesci przedzy welnianej. W cia¬ gu pól godziny ogrzewa sie kapiel do wrzenia 5 i utrzymuje we wrzeniu w ciagu 1 godziny, na¬ stepnie plucze sie welne i suszy. Otrzymuje sie równomierne, niebieskie wybarwienie.Srodek wyrównujacy otrzymuje sie nastepu¬ jaco. 100 czesci technicznej oleioloaminy trak- io tuje sie 1 czescia silnie rozdrobnionego sodu i ogrzewa do temperatury 140°C, a nastepnie w temperaturze 135—140 °C wprowadza tlenek etylenu. Gdy wchlanianie tlenku etylenu szybko wzrasta, obniza sie temperature do 120—12^° 15 i kontynuuje wprowadzanie az do wchloniecia 113 czesci tlenku etylenu. Tak otrzymany produkt rozpuszcza sie w wodzie praktycznie zupelnie kla¬ rownie.Przyklad IV. 61,1 czesci kwasu l-amino-4- 20 -(5'-amino-2', 4', 6'-trójmetylofenyloamino)-antrachi- nono-2, 6, 3'-trójsulfonowego rozpuszcza sie w 500 czesciach wody o temperaturze 0—5°C z dodat¬ kiem 30 czesci objetosciowych 10 n wodoro¬ tlenku sodowego i roztwór zobojetnia. Po do- 25 daniu 14,3 czesci kwasnego weglanu sodowego miesza sie powoli- i wkrapla 31,2 czesci chlorku a, /?-dwubromopropionylowego, dodajac lód tak, aby utrzymac temperature mieszaniny ponizej 5°C. Po zakonczonym acylowaniu wysala sie so barwnik chlorkiem sodowym, odsacza go i suszy w temperaturze 80—90°C. Otrzymuje sie rozpusz¬ czalny w wodzie ciemnoniebieski proszek, który barwi welne na zywe odcienie niebieskie, trwale na mokra obróbke. 35 Jezeli zamiast kwasu l-amino-4-(5'-amino-2', 4', 6' - trójmetylofenyloamino)-antrachinono-2,6,3'-trój- sulfonowego stosuje sie kwas l-amino-4-(5'-ami- no-2', 4', 6'-trójmetylofenyloamino)-antrachinono- 2, 5, 3'-trójsulfonowy lub kwas l-amino-4-(5'-ami- • 40 no-2/, 4', 6'-trójmetylofenyloamino)-antrachinono- 2', 8, 3'-trójsulfonowy albo mieszanine obu tych kwasów trójsulfonowych, to uzyskuje sie barwni¬ ki o podobnych wlasciwosciach. 45 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowych barwników antra- chinonowych o wzorze 1, w którym X oznacza podstawiona dwoma atomami chlorowca reszte 50 propionylowa lub reszte a-bromoakrylowa, a Z oznacza atom wodoru lub grupe sulfonowa, zna¬ mienny tym, ze barwnik antrachinonowy o wzo¬ rze 2, w którym Z ma wyzej podane znacze¬ nie, acyluje sie za pomoca bezwodnika lub 55 halogenku kwasu a, ^-dwuchlorowcopropionowego lub za pomoca halogenku kwasu a-bromoakrylo¬ wego, przy czym w przypadku stosowania jako srodka acylujacego pochodnej kwasu a, ^-dwubro- mopropionowego, otrzymany produkt acylowania 60 ewentualnie poddaje sie reakcji odszczepienia bro- mowodoru za pomoca dzialania alkaliami.KI. 22 b, 3/02 57 528 MKP C 09 b Na ^CO ^co -so3H CH, NH H3C NH-X -ca S03H Wzór 1 NH, CO CO -SO3H ca NH H3C-^-CH- NH, SO,H Wzór 2 ac so.h H3C NH-C0CH-CH2-Br Wzór 3 Br PL