PL57026B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania pochodnych trójamino-s-triazyny Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania no¬ wych pochodnych trójamino-s-triazyny o wlasci¬ wosciach wosku.Stwierdzono, ze pochodne trójamino-s-triazyny o wzorze ogólnym 1, w którym R, Rx i R3 nieza¬ leznie od siebie oznaczaja atom wodoru lub ewen¬ tualnie podstawiony alifatyczny rodnik weglowo¬ dorowy o najwyzej 20 atomach wegla,( R2 i R4 oznaczaja ewentualnie chlorowcowany i ewentual¬ nie podstawiony grupa hydroksylowa alifatyczny lub cykloalifatyczny rodnik weglowodorowy, przy czym jednak co najmniej jeden z tych rodników jest lipofilowa grupa o 10—20 atomach wegla, Q oznacza rodnik alkilenowy lub alkenylowy, a Y oznacza podstawnik hydrofilowy, sa szczególnie od¬ powiednimi skladnikami srodków stosowanych do uszlachetniania powierzchni.Wedlug wynalazku zwiazki o wzorze ogólnym 1 wytwarza sie poddajac 2,4,6-trójchloro-s-triazyne (chlorek cyjanuru) kolejno, przy czym kolejnosc ta jest dowolna reakcji z 1 molem aminy o wzo¬ rze ogólnym 2, 3 i 4, w których R, Rv R2, R3, R4, Q i Y maja wyzej podane znaczenie. Reakcje pro¬ wadzi sie w obecnosci obojetnego w stosunku do reagentów rozpuszczalnika ewentualnie w obecno¬ sci akceptora protonów i obojetnego gazu.Korzystnie wprowadza sie w reakcje 2,4,6-trój¬ chloro-s-triazyne najpierw z amina o wzorze ogól¬ nym 2 lub 3, w temperaturze 0°—5°C (reakcja egzotermiczna), nastepnie z amina o wzorze ogól- 25 36 nym 3 ewentualnie 2, w temperaturze 40—60°C i w koncu z amina o wzorze ogólnym 4, w temperatu¬ rze 150—175°C, przy czym zastapienie trzeciego atomu chloru amina o wzorze 4 nastepuje ko¬ rzystnie w obecnosci wysokowrzacego alifatyczne¬ go weglowodoru, na przyklad frakcji nafty o tem¬ peraturze wrzenia 160—170°C jako rozpuszczalni¬ ka. Jako rozpuszczalnik dla pierwszego i drugiego stadium reakcji stosuje sie zwykle uzywane w re¬ akcji chlorku cyjanuru z aminami rozpuszczalni¬ ki, takie jak chloroform, mieszanina acetonu i wo¬ dy i inne mieszaniny organicznych rozpuszczalni¬ ków i wody.Pochodne trójamino-s-triazyny o wzorze ogól¬ nym 1, w którym Y oznacza hydrofilowy podstaw¬ nik kwasny, tworzacy aniony mozna wyosabniac w postaci soli metali i amonowych, zwlaszcza soli metali alkalicznych.Zwiazki, w których Y oznacza funkcjonalna po¬ chodna kwasu karboksylowego otrzymuje sie rów¬ niez przez reakcje zwiazku o wzorze ogólnym 5, w którym R, Rp R2, R3, R4 i Q maja wyzej poda¬ ne znaczenie, a X oznacza atom chlorowca, nizsza grupe alkoksylowa, fenoksylowa lub hydroksylowa z alkanoloamina, dwualkanoloamina, alkilenodwu- amina lub alkandiolem.Jako ewentualnie podstawione alifatyczne rodni¬ ki weglowodorowe R, Rx i R3 we wzorze ogólnym 1 wystepuja rodniki alkilowe lub alkenylowe, o lancuchu prostym lub rozgalezionym, o najwy- 57 02*3 zej 20 atomach wegla, które moga byc podstawio¬ ne ewentualnie grupa hydroksylowa i/lub jednym lub kilkoma atomami chlorowca, na przyklad fluoru lub chloru.Ewentualnie chlorowanymi, alifatycznymi lub cykloalifatycznymi rodnikami weglowodorowymi R2 i R4 sa zwlaszcza rodniki alkilowe lub alkeny- lowe o 1—20 atomach wegla, które ewentualnie moga byc podstawione jednym lub kilkoma ato¬ mami chlorowca, zwlaszcza chloru lub fluoru. Co- naimniej jeden z rodników R2 i/lub R4 musi za- v-{Iw^ 10—20 atomów wegla, by stanowic grupe C*f \ lipofilowa. Ta grupa lipofilowa moze byc równiez **' . jonotwórcza.Jako hydrofilowe podstawniki Y wymienia sie grupy jonotwórcze tworzace aniony i kationy, a takze niedysocjujace grupy, jak na przyklad grupa karboksylowa, sulfonowa, sulfamylowa, N-alkilosulfamylowa, hydroksyalkoksykarbonylo- wa, N-hydroksyalkilo-karbamylowa, N, N-dwu- -(hydroksyalkilo) - karbamylowa, hydroksylowa, pierwszo-, drugo- i trzeciorzedowe grupy amino¬ we, jak -NH2, grupa alkilo- i dwualkiloaminowa.Przedstawiony symbolem Q we wzorze ogólnym 1 rodnik alkilenowy lub alkenylenowy jest ko¬ rzystnie rodnikiem o lancuchu prostym zawieraja- , cym do 20 atomów wegla.Pochodne trójamino-s-triazyny o wzorze ogól¬ nym 1 posiadaja scisle okreslona, stosunkowo wy¬ soka temperature topnienia i wlasciwosci wosko- podobne, wskutek tego mozna je stosowac zamiast naturalnych wosków lub razem z woskami do traktowania i uszlachetniania wszelkiego rodzaju powierzchni. Odznaczaja sie one charakterystycz¬ nymi dla naturalnych wosków wlasciwosciami, ta¬ kimi jak rozpuszczalnosc w rozpuszczalnikach tlu¬ szczowych, zdolnosc do mieszania sie z naturalny¬ mi i syntetycznymi woskami, tworzenie past i zeli z organicznymi rozpuszczalnikami, szczególnie z benzyna lekka, nadawanie polysku po lekkim roztarciu i tak dalej. Nowe zwiazki sa stosunkowo twardymi woskami o wysokim polysku, sa przy tym odporne na dzialanie chemikaliów, zwlaszcza na dzialanie alkaliów.Zwiazki o wzorze ogólnym 1, ich sole z metala¬ mi i sole amonowe, sole addycyjne z nieorganicz¬ nymi i organicznymi kwasami oraz czwartorzedo¬ we sole amoniowe mozna stosowac zamiast natu¬ ralnych wosków lub w polaczeniu z tymi woskami.Nastepujace przyklady wyjasniaja sposób wedlug wynalazku. Jezeli nie jest zaznaczone inaczej, cze¬ sci oznaczaja czesci wagowe, a temperatury sa po¬ dane w stopniach Celsjusza.Przyklad I. W kolbie do sulfonowania roz¬ puszcza sie 370 czesci chlorku cyjanuru (technicz¬ nie czystego) w 3000 czesciach objetosciowych czte¬ rochlorku wegla lekko ogrzewajac, po czym ozie¬ bia sie do temperatury 0—3°. Nastepnie dodaje sie porcjami 1078 czesci n-oktadecyloaminy (technicz¬ nie czystej), drobno sproszkowanej, w ciagu okolo 3 godzin, podczas intensywnego mieszania i ozie¬ biania. Poniewaz reakcja jest silnie egzotermicz¬ na, nalezy dobrze chlodzic. Nastepnie powoli wkra- pla sie roztwóc 220 czesci weglanu sodowego (tech¬ nicznie czystego i wysuszonego), rozpuszczonego w 02| 4 1000 czesciach objetosciowych destylowanej wo&fT' w ciagu okolo 40 minut, podczas dokladnego chlo¬ dzenia. Mieszanine reakcyjna dobrze mieszajac doprowadza sie do temperatury pokojowej i po- 5 woli ogrzewa do wrzenia, wreszcie w ciagu 4—5 godzin ogrzewa do wrzenia pod chlodnica zwrot¬ na. Nastepnie dalej mieszajac oziebia sie do tem¬ peratury pokojowej, stale czesci odsacza i 3 razy przemywa na filtrze 300 czesciami objetosciowymi io czterochlorku wegla.Pozostalosc rozdrabnia sie i suszy w suszarce prózniowej w temperaturze 50—60* przy i4—200 mm Hg w ciagu okolo 24 godzin. Produkt reakcji wylugowuje sie dwukrotnie okolo 6000 czesciami 15 objetosciowymi goracej destylowanej wody i od¬ dziela od wody. Otrzymuje sie 2-chloro-4,6-bis-n- -oktadeoyloamino-s-triazyne o temperaturze top¬ nienia 139—140° w postaci sniezno bialego proszku, z wydajnoscia okolo 86°/o. 20 Nastepnie w kolbie do sulfonowania zawiesza sie 42 czesci technicznie czystego kwasu 11-amino- -undecylowego [H2N-(CH2)10-COOH] w 500 cze¬ sciach objetosciowych frakcji ropy naftowej o tem¬ peraturze wrzenia 160—170° i ogrzewa do tempe- 25 ratury 70—80°. Nastepnie dodaje sie 20 czesci wo¬ dorotlenku sodowego (technicznie czystego) swiezo sproszkowanego, w malych porcjach, w ciagu 5—10 minut podczas intensywnego mieszania, po czym miesza sie dalej 1—1V2 godziny w temperaturze 30 70—80°. Po uplywie tego czasu dodaje sie 130 cze¬ sci drobno sproszkowanej 2-chloro-4,5-bis-n-okta- decyloamino-s-triazyny, w ciagu okolo 30—40 mi¬ nut, porcjami, podczas energicznego mieszania. Na¬ stepnie wprowadza sie azot w ciagu 2 godzin w 35 temperaturze 90—100°, 2 godzin w temperaturze 130-7140° i wreszcie 18 godzin w temperaturze 160 —170°, mieszajac caly czas i utrzymujac pod chlod¬ nica zwrotna. Mieszajac pozwala sie, zeby zawar¬ tosc kolby oziebila sie do temperatury 100°, odcia- 40 ga sie stale substancje na filtrze parowym, na któ¬ rym umieszcza* sie warstwe o grubosci 3—4 mm ziemi okrzemkowej wyszlamowana mala iloscia frakcji topy naftowej o temperaturze wrzenia 16(^ —170°. Przemywa sie osad 2 razy, kazdorazowo 100 45 czesciami objetosciowymi goracego rozpuszczalnika.Otrzymany, lekko opalizujacy roztwór odparowuje sie do sucha w wyparce obrotowej i pozostalosc suszy w suszarce prózniowej w temperaturze 60— 70° i okolo 14—20 mm Hg cisnienia. Otrzymuje sie 50 sól sodowa kwasu ll-[2/,4/-bi5-n-oktadecyloamino- -s-triazynylo-(6')-amino]-undecylowego, o tempe¬ raturze topnienia 188—190°, w postaci jasno zólta¬ wego produktu, z wydajnoscia okolo 98%.Przyklad II. W kolbie do sulfonowania cal- 55 kowicie rozpuszcza sie lekko ogrzewajac 95 czesci chlorku cyjanuru (technicznie czystego) w 1500 czesciach objetosciowych czterochlorku wegla, po czym oziebia do temperatury 0—3°. Nastepnie do¬ daje sie porcjami 135 czesci drobno sproszkowanej oo n-oktadecyloaminy (technicznie czystej), w ciagu 30—40 minut, w temperaturze 0—5°, podczas inten* sywnego mieszania i oziebiania. Poniewaz reakcja zachodzi mocno egzotermicznie, niezbedne jest. do¬ bre chlodzenie. Nastepnie wkrapla sie powoli roz- 05 twór 55 czesci weglanu sodowego (technicznie czy-5 57 026 6 stego, wysuszonego) rozpuszczonych w 200 cze¬ sciach objetosciowych destylowanej wody, w ciagu 30 minut, podczas starannego oziebiania. Tu rów¬ niez zachodzi reakcja egzotermiczna, tak, ze nie¬ zbedne jest staranne chlodzenie. Nastepnie cala mieszanine reakcyjna miesza sie dalej w ciagu #3 godzin w tej temperaturze, po czym usuwa sie laznie chlodzaca, dodaje porcjami 10 czesci kwasu 11-amino-undecylowego (technicznie czystego), pod¬ czas intensywnego mieszania, w ciagu 30—40 mi¬ nut. Temperatura wewnetrzna wynosi 10—155. Roz¬ twór 27 czesci weglanu sodowego (technicznie czy¬ stego, wysuszonego) w 100 czesciach objetoscio¬ wych destylowanej wody, w tej samej temperatu¬ rze wkrapla sie w ciagu 15—20 minut. Nastepnie < cala mieszanine reakcyjna powoli mieszajac do¬ prowadza sie do wrzenia i ogrzewa pod chlodnica zwrotna w. ciagu dalszych 5 godzin, po czym mie¬ szajac oziebia do temperatury pokojowej i miesza w kolbie z 1500 czesciami objetosciowymi acetonu.Staly produkt odsacza sie, surowy produkt suszy w suszarce prózniowej w temperaturze 50—60° i cisnieniu 14^20 mm Hg i uwalnia od organicz¬ nego rozpuszczalnika. Produkt reakcji miesza sie dwukrotnie z okolo 5000 czesciami goracej desty¬ lowanej wody i odsacza. Nastepnie produkt reak¬ cji suszy sie w suszarce prózniowej w temperatu¬ rze 50—60°, przy 14—20 mm Hg. Otrzymuje sie sól 15 25 sodowa kwasu ll-[2'-chloro-4'-n-oktadecyloamino~ -s-triazynylo-(6')-amino]-undecylowego, w postaci sniezno bialego proszku z wydajnoscia okolo 95°/#, o temperaturze topnienia 138—140°. 60,4 czesci soli sodowej kwasu ll-[2'-chloro-4'-n- -oktadecyloamino-s-triazynylo-(6') - amino] - unde- cylowego i 52,2 czesci dwu-n-oktadecyloaminy roz¬ puszcza sie w 500 czesciach objetosciowych frakcji ropy naftowej wrzacej w temperaturze 160—170°, ogrzewajac do temperatury 70—80°. Do tego roz¬ tworu wprowadza sie 5 czesci sproszkowanego wo¬ dorotlenku sodowego. Nastepnie podnosi sie tem¬ perature mieszaniny^reakcyjnej przy wprowadzaniu azotu w ciagu okolo 4 godzin, do 160—170° i mie¬ sza w tej temperaturze w ciagu okolo 18 godzin.Po oziebieniu do temperatury 100° mieszanine re¬ akcyjna saczy sie na goraco przez ziemie okrzem¬ kowa i oddestylowuje z przesaczu rozpuszczalnik.Otrzymuje sie jako pozostalosc czysta sól sodowa kwasu ll-[2'-n-oktadecyloamino - 4'-dwu-n-okta- decyloamino - s-triazynylo-(6')] - amino-undecylo- wego o temperaturze topnienia 98—100°, z wydaj¬ noscia okolo 98°/o.W analogiczny sposób wytwarza sie nastepujace zwiazki o wzorze ogólnym 1, w którym R, Rr R2, R3, i R4 oraz Q—Y maja znaczenie podane w ta¬ blicy.Tablica -Nr 1 2 3 4 5 6 7 1 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 1 22 23 24 j 25 j 26 1 27 M 29 R H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Q-Y -CH2COOH -CH2COONa -C5H10COOH -C5H10COOK -C5H10COOH -C5H10COONa "cioH20COONa -C10H20COOH -C10H20COONa -C10H20COOK -C10H20COOH -C10H20COONa -C10H20COOH -C10H20COONa -C10H20COOH -C10H20COONa -C10H20COOH -CioH20COONa -C10H20COOK -C10H20COOCaOH (-C10H20COO)2A1C1 -C10H20COOC2H4NH2 HC1 Grupa o wzorze 6 -C10H20COOH "cioH20COONa -C10H20COOH -ClflH20COOH -C10H20COONa -C10H20COOH Ri H •H H H H H n-C3H7 n-G4H9 n-C4H9 n-C4H9 H H ,n-C12H25 n"C12H25 n"C12H25 n_C12H25 H H H H H H H CH3 CH3 n_C18H37 H H H R2 n"C18H37 n"C18H37 n"C6H13 n-C6H13 n-C18H37 n"C18H37 n-C3H7 n-C4H9 n-C4H9 n-C4H9 n"Ci*H25 n-C12H25 n"C12H25 n-C12H25 n"C12H25 n"C12H25 n_C16H33 n"C16H33 n"C18H37 n-C18H37 (n-C18H37)2 ntaC18H37 n-C18H37 n_C18H37 n-C18H3X n"C18H37 n"C18H35 n-C18H35 n_C18H35 Xv3 H H H H H H • H H H H H H H H n"C12H25 n_C12H25 H H H H H H H CH3 CH3 H H H H R4 n"Cl8H37 n-C18H37 n"C18H37 n_C18H37 n"C18H37 nTC18H37 n"C18H37 n'C18H37 n"C18H37 ^:C18H37 n-C18H37 n"C18H37 n"C18H37 n_C18H37 n"C12H25 n"C12H25 n_C18H37 n_C18H37 n'C18H37 n"C1.8H37 (n-C18H37)2 n_C18H37 n_C18H37 n"ClFH37 n-CI8H37 n-C1FH37 n-ClpH37 n"C18H37 n"C18H35 Tempera¬ tura topnienia °C 147—148 268 94^96 150—152 136 148—150 166—168 50—52 154^156 164^166 82—83 132—134 54^56 78—80 65 92—94 82—83 124^126 162—164 230 104—106 78—79 1 125—127 • 84^86 148—152 72—74 " 78 128—130 52—54 , , ¦ ¦ Nr 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 140 41 42 43 R H H H H H H H H H H H H H H 7 Q-Y -C10H20COONa -C10H20COOH -C10H20COONa "C10H20COOH -C10H20COONa -C10H20COOH -C10H20COOH -C10H20COONa -C10H20COOC2H5 -C10H20COOK -C10H20COOC18H37 -C^H^COONa -C5H10COOH -C2H4-S03H Ri H H H H n"C18H37 H H H H H H H H H R2 n"C18H35 n-C6H13 n-C6H13 n_C18H37 n_C18H37 n-C18H36OH n-C18H35(OH)2 *-C18H35(ONa)2 n"C18H37 n-C18H35 n"C18H37 n-C12H25 n"C12H25 n"C13H37 R3 H H H H n_Ci8H37 H H H H H H H H H 8 R4 n_C18H35 n"C18H37 n_C18H37 n_C18H37 n-C18H37 n-C18H36OH n-C18H35(OH)2 n-C18H?5(ONa)2 n_C18H37 n_C18H37 n"C18H37 n~C18H37 n"C18H37 n_C13H37 Tempera¬ tura topnienia °C 184—186 70—72 156—158 104 50—52 90—94 80—82 [ 135 70—72 165—166 72 150—152 [ 114 196—198 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania pochodnych trójamino-s- -triazyny o wzorze ogólnym 1, w którym R, Rx i R3 niezaleznie od siebie oznaczaja atom wodoru lub ewentualnie podstawiony alifatyczny rodnik weglowodorowy o najwyzej 20 atomach wegla, R2 i R4 oznaczaja ewentualnie chlorowcowany i/lub podstawiony grupa hydroksylowa alifatyczny rod¬ nik weglowodorowy, przy czym co najmniej jeden z rodników jest grupa lipofilowa o 10—20 atomach wegla, Q oznacza rodnik alkilenowy lub alkenylo- wy, a Y oznacza hydrofilowy podstawnik, znamien¬ ny tym, ze chlorek cyjanuru wprowadza sie w re¬ akcje kolejno, przy czym kolejnosc ta jest dowol¬ na z 1 molem aminy o wzorze 2, 3 i 4, w których to wzorach R, Rp R2, R3, R4, Q i Y maja wyzej podane znaczenie, w obecnosci obojetnego wobec reagentów rozpuszczalnika, ewentualnie w obecno¬ sci akceptora protonów i obojetnego gazu i pro- - dukt reakcji ewentualnie przeprowadza w sól. A 9-v */ n /*3 \ R4 UH *l wzor .( Wzór 2 wzor 3 NH \ Q-Y .^< A"«-\ Ri N r yw3 \ ** NH, I * 'C-»o H2o COOCH,—C—CH-.HCC- I 3 CU, WZOR l\ Wzor S W^.<7» 6 Bltk 4577/68. 230 iegz. A4. PL