Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.11.1969 56764 KI. 40 a, 61/00 MKP C 22 b fttloo Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Irena Pajak, mgr inz. Anna Bojanow¬ ska, mgr inz. Stefan Zielinski Wlasciciel patentu: Zaklady Cynkowe „Silesia" Przedsiebiorstwo Pan¬ stwowe, Katowice-Welnowiec (Polska) Sposób otrzymywania metalicznego indu, cyny i innych metali z olowiu zwlaszcza z olowiu otrzymanego w procesie rektyfikacji cynku lub z pólproduktów powstalych przy otrzymywaniu cynku i olowiu .Przedmiotem wynalazku jest sposób odzysku indu, cyny i innych metali metoda hydrometalur- giczna zwlaszcza z olowiu otrzymanego w procesie rektyfikacji cynku, poprzez: — utlenianie indu, cy¬ ny i innych metali zawartych w olowiu, — prze¬ mywanie woda otrzymanych zgarów (zuzli) porafi¬ nacyjnych, — rozpuszczenie szlamów pozostalych z wymywania zgarów rafinacyjnych, — oczyszczenie otrzymanego roztworu, — cementacje z roztworu indu i stapianie otrzymanej gabki indu.W rudach cynkowo-olowiowych wystepuje ind w ilosci okolo 0,001% wagowych. W procesach tech¬ nologicznych przerobu rud cynkowo-olowiowych na cynk i olów nastepuje wzbogacenie w ind niektó¬ rych odpadów, pólproduktów lub produktów na przyklad szlamów z elektrolizy cynku, niektórych zuzli w procesach hutniczych, olowiu z procesu Dorschle'a, cynku z muflowych pieców destylacyj¬ nych.Przerób cynku uzyskanego w muflowych piecach destylacyjnych w piecach rektyfikacyjnych typu New-Jersey powoduje dalsza koncentracje indu zwlaszcza w olowiu oddzielonym od cynku w tym procesie. W zasadzie zwykle proces* koncen¬ tracji indu polega na wydzieleniu olowiu z su¬ rowców zawierajacych ind, poniewaz olów jest osrodkiem w którym gromadzi sie przewazajaca ilosc indu. Jezeli wiec przerabiany surowiec za¬ wiera malo olowiu to korzystnie jest go wzbogacic tlenkiem olowiu przed procesem przeróbki na cynk 10 15 20 25 30 z odzyskiem w koncowej fazie metalicznego olo¬ wiu. Z olowiu i innych koncentratów metalicz¬ nych i niemetalicznych mozna uzyskac ind przez ich kolejna przeróbke Jia drodze ogniowej, hydro- metalurgicznej lub elektrolitycznej.Znany dotychczas sposób otrzymywania indu po¬ lega na tym, ze olów zawierajacy ind poddaje sie elektrorafinacji w kapieli amidosulfonowej lub fluorokrzemowej podczas której nastepuje oddzie¬ lenie zanieczyszczen od olowiu. Kapiel zawiera okolo 100 g/l wolnego kwasu, okolo 80 g/l olowiu oraz dodatki poprawiajace powierzchnie katod. Za- nieczyiszczenia czesciowo przechodza do elektrolitu, a czesciowo pozostaja w szlamie anodowym, zas czysty rafinowany olów osadza sie na katodzie.Do zanieczyszczen pozostajacych glównie w szla¬ mie anodowym nalezy takze ind. Koniecznym jed¬ nak warunkiem pozostania indu w szlamie jest obecnosc antymonu od 0,3 do 1% wagowego Sb w olowiu poddawanym rafinacji. Antymon zapobiega bowiem przechodzeniu indu do elektrolitu. Zebra¬ ny szlam poddaje sie nastepnie prazeniu ze stezo¬ nym kwasem siarkowym w temperaturze okolo 300°C. Prazonke luguje sie woda i oddziela roz¬ twór od osadu.Podczas lugowania ind przechodzi do roztworu razem z miedzia i mala zawartoscia arsenu. Z roztworu ind zostaje wydzielony przez cementa¬ cje cynkiem lub aluminium. Surowa gabke indu zbiera sie, prasuje, topi i odlewa w anody. Anody 5676456764 3 4 poddaje sie (nastepnie elektrolitycznej rafinacji w kapieli siarczanowej lub chlorkowej. Otrzymuje sie w ten sposób katody z czystego indu, które sta¬ pia sie pod wodorotlenkiem sodowym i odlewa w prety.Wada tego sposobu odzysku indu z olowiu jest fakt, ze cynk znajdujacy sie w olowiu przechodzi do roztworu tworzac amiidosulfoniany lub fluoro¬ krzemiany cynku, które krystalizuja na katodzie i powoduja zwiekszenie napiecia na wannie elek¬ trolitycznej. Powloka tych zwiazków cynku pokry¬ wajaca katode powoduje takie zwiekszenie oporu, ze olów prawie sie nie wydziela z elektrolitu i na¬ stepuje znaczne podwyzszenie temperatury elektro¬ litu sluzacego do elektrorafinacji olowiu.Niedogodnoscia jest takze konieczna zawartosc antymonu, poniewaz w przypadku braku anty¬ monu w olowiu ind przechodzi do elektrolitu skad dodatkowo trzeba go wydzielac. Poza tym w prak¬ tyce okazalo siie, ze lugowanie szlamów anodo¬ wych kwasem siarkowym powoduje takze przejscie do roztworu wraz z indem czesciowo olowiu, które¬ go trzeba usuwac nastepnie z roztworu.Dotychczas takze znany sposób otrzymywania indu z metalicznego olowiu polega na tym, ze olów stapia sie w metalowym kotle i podgrzewa do temperatury od 400 do 500°C, po czym z po¬ wierzchni olowiu usuwa sie metaliczne zgary cyn¬ ku i nastepnie prowadzi sie rafinacje olowiu sola¬ mi w sposób dwustopniowy. W pierwszym stopniu rafinacji dla zwiazania pozostalych ilosci cynku zawartego w olowiu do kotla dodaje sie porcjami techniczny wodorotlenek sodowy lub potasowy w ilosci od 5 do 20 kg na jedna tone olowiu W za¬ leznosci od zawartosci cynku w rafinowanym olo¬ wiu.Po jednogodzinnym mieszaniu kapieli metalowej o temperaturze od 400 do 500°C zbiera sie pierwszy zuzel zawierajacy nieznaczna ilosc indu, z którego nie odzyskuje sie tego metalu.Z kolei na kapiel olowiu kieruje sie nowa por¬ cje wodorotlenku sodowego lub potasowego z do¬ datkiem azotanu sodowego lub azotanu potaso¬ wego. Calkowite zuzycie wodorotlenku sodowego lub potasowego w obu stopniach rafinacji wynosi srednio od 5 do 10% wagowych w stosunku do olo¬ wiu a azotanu sodowego lub potasowego okolo 3% wagowych.Kapiel olowiu w drugim stopniu rafinacji miesza sie mieszadlem do momentu zabarwienia zuzla na kolor czerwono-brazowy pochodzacy od tlenków olowiu, przy czym srednio czas mieszania wynosi okolo dwie godziny. Zuzel z drugiego stopnia rafi¬ nacji sciaga sie z kapieli metalowej a czysty olów odlewa sie w plyty. Zawartosc indu w zuzlu jest od 10 do 15 razy wieksza niz w nierafinowanym olowiu. Zuzel bogaty w ind przerabia sie metoda hydrometalurgiczna, przy czym w pierwszej fazie zuzel wymywa sie w zbiorniku woda zachowujac stosunek zuzla do wody jak 1:10.Wymywanie zuzla woda ma na celu usuniecie nadmiaru wodorotlenku sodowego lub potasowego oraz wstepne oczyszczenie indu od cyny, przy czym operacje wymywania stosuje sie dwukrotnie. Wy¬ myty szlam zawierajacy okolo 20% wagowych indu przenosi sie do lugownika dodajac wode i kwas siarkowy w takiej ilosci, aby jego stezenie po lu¬ gowaniu wynosilo 200 g/l. Lugowanie prowadzi sie w kwasie siarkowym przy temperaturze do 90°C 5 w czasie jednej godziny mieszajac ciagle roztwór.Po ochlodzeniu roztworu do temperatury pokojo¬ wej do reaktora wprowadza sie roztwór siarczku sodu w celu usuniecia z roztworu takich zanieczy¬ szczen jak cyma, antymon i innych metali. Doda¬ tek siarczku sodu uzalezniony jest od ilosci glów¬ nie cyny i innych zanieczyszczen które kazdorazo¬ wo zwykle powinny byc oznaczone.Pulpe ponownie podgrzewa sie do wrzenia i po¬ zostawia do opadniecia osadu. Zdekantowany roz¬ twór zlewa sie a gestwe filtruje sie i nastepnie laczy oba roztwory w naczyniu kamionkowym. Z kolei do roztworu dodaje sie chlorek sodu w ilosci 50 g/l lub stezony kwas solny w ilosci 20 cm3/l.Przed wydzieleniem indu przez cementacje na uprzednio wytrawionych plytach cynku lub alu¬ minium roztwór podgrzewa sie i przedmuchuje powietrzem w celu usuniecia wodoru.Czas cementacji uzalezniony jest od temperatury roztworu i wynosi dla roztworu podgrzanego od 60 do 70°C okolo szesciu godzin, dla roztworu o temperaturze pokojowej okolo 24 godziny. Gabke indu zbiera sie z powierzchni roztworu lub z plyt cynku, przemywa woda, prasuje i topi pod ochronna warstwa wodorotlenku sodowego lub po¬ tasowego.Wada tego sposobu otrzymywania indu jest sto¬ sowanie siarczku sodu do wydzielania zwlaszcza cyny, który powodowal powstawanie szkodliwego dla otoczenia siarkowodoru. Stosowanie siarczku sodu nie zapewnialo takze dostatecznie skuteczne¬ go oddzielenia cyny, antymonu i innych metali, przy czym w czasie tego procesu powstawaly zna¬ czne straty indu. Poza tym sposób ten nie umozli¬ wial odzyskiwanie cyny, antymonu i innych metali znajdujacych sie w olowiu otrzymywanym w pro¬ cesie rektyfikacji cynku.Celem wynalazku jest usuniecie lub przynaj¬ mniej zmniejszenie niedogodnosci powstalych w znanych sposobach otrzymywania indu metalicz¬ nego oraz odzysk zwlaszcza cyny, antymonu i in¬ nych metali z olowiu bogatego w ind oraz innych materialów zawierajacych ind w malych ilosciach.Zadanie wytyczone w celu usuniecia lub conaj- mniej zmniejszenia podanych niedogodnosci zo¬ stalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze na przyklad olów otrzymany w procesie rektyfikacji cynku zawierajacy od 0,2 do 1,2% wa¬ gowych indu lub powyzej albo ponizej tej granicy poddaje sie odmiedziowaniu glównie przez ochlo¬ dzenie kapieli do temperatury od 330 do 350°C.Z powierzchni kapieli wraz z krysztalami miedzi i niektórych innych metali (Ni, Co) sciaga sie tak¬ ze metaliczny cynk zawarty w olowiu. Usuniety cynk wraz z nieznaczna zawartoscia miedzi kie¬ ruje sie do procesu rektyfikacji cynku w którym dokonuje sie koncentracja indu. Nastepnie olów podgrzewa sie do temperatury od 400 do 500°C i rafinuje sie solami jednostopniowo lub dwusto¬ pniowo albo metoda Harrisa w celu usuniecia indu, cyny, antymonu i arsenu. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6056764 6 Najkorzystniej jest rafinowac, olów za pomoca wodorotlenku sodowego i azotanu sodu, przy czym proces rafinacji prowadzi sie az do dysocjacji azo¬ tanu sodowego lub potasowego na Na202, K20, N2 i 02. Przy rafinacji dwustopniowej olowiu rafina¬ cja w pierwszym stopniu prowadzi sie za pomoca wodorotlenku sodowego lub wodorotlenku potaso¬ wego a w drugim stopniu za pomoca wodorotlenku sodowego lub wodorotlenku potasowego z dodat¬ kiem azotanu sodowego lub azotanu potasowego.Zuzel z rafinacji przerabia sie metoda hydrome- talurgiczna, przy czym zuzel z pierwszego i dru¬ giego stopnia rafinacji wymywa sie woda oraz pa¬ ra wodna oddzielnie stosujac przewaznie dwukrot¬ ne wymywanie kazdego zuzla.W celu wzbogacenia roztworu w cyne roztwór z koncowego wymywania, uzywa sie do pierwsze¬ go wymywania zuzla, przy czym roztwór z prze¬ mywania zuzla z drugiego stopnia rafinacji olowiu korzystnie jest stosowac do wymywania zuzla z pierwszego stopnia rafinacji olowiu, ale tylko do stezenia okolo 100 g/l NaOH w roztworze sluzacym do wymywania.Z roztworu zwlaszcza bogatego w cyne i arsen odzyskuje sie cyne w znany sposób. Wymyty szlam zawierajacy ponizej 20% wagowych indu lub zna¬ cznie ponizej tej zawartosci luguje sie kwasem siarkowym lub kwasem solnym. W przypadku lu¬ gowania szlamów kwasem siarkowym do roztworu dodaje sie chlorek sodu lub kwas solny. Pozosta¬ losc po lugowaniu szlamów zawierajaca Sn, Pb i Sb oraz niekiedy miedz kieruje sie do odzysku tych metali, przy czym najkorzystniej rozpuscic jest cyne w wodorotlenku sodowym i nastepnie metoda elektrolityczna odzyskiwac cyne metaliczna a pozostalosc poddaje sie redukcji znanym sposo¬ bem i otrzymuje sie antymon metaliczny.Roztwór powstaly z rozpuszczenia szlamów za¬ nieczyszczony glównie cyna poddaje sie oczyszcze¬ niu przez cementacje indem metalicznym. W cza¬ sie tego procesu wytraca sie cyne i inne metale o wiekszym potencjale normalnym w roztworach wodnych od srodka cementujacego — indu. Na dnie naczynia w którym dokonuje sie ten proces zbiera sie gabke cynowa zawierajaca nieznaczne zanieczyszczenia indu i innych metali. Gabke cy¬ nowa przemywa sie woda, suszy, brykietuje i sta¬ pia na cyne metaliczna, po czym otrzymany metal rafinuje sie znana metoda.Z oczyszczonego roztworu podgrzanego do tem¬ peratury od 60 do 70°C lub w temperaturze poko¬ jowej wytraca sie gabke indu przez cementacje metalicznym cynkiem lub aluminium. Z kolei otrzymana gabke przemywa sie woda, suszy, pra¬ suje i topi sie pod ochronna warstwa wodorotlen¬ ku sodowego. Roztwór z -przemycia gabki cynowej, gabki indowej kieruje sie do procesu lugowania szlamów, a zuzel powstaly w czasie stapiania gab¬ ki indowej kieruje sie do zbiornika w którym do¬ konuje sie wymywanie zuzla po rafinacji olowiu bogatego w ind.Wprowadzenie zwlaszcza cementacji indem me¬ talicznym roztworu zawierajacego ind spowodo¬ walo nieoczekiwanie oczyszczenie tego roztworu zwlaszcza od cyny oraz dalo mozliwosc uzyskania- jednoczesnie gabki cynowej.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony na postawie jego przykladów wykonania. 5 Przyklad I. Olów otrzymany w procesie rek¬ tyfikacji cyniku zawierajacy od 0,2 do 1,2% wago¬ wych indu lub ponizej tej granicy poddaje sie od¬ miedziowaniu przez ochlodzenie kapieli olowiu do temperatury od 330 do 350°C. Z powierzchni ka- io pieli wraz z krysztalami miedzi i niektórych in¬ nych metali (Ni i Co) sciaga sie takze metaliczny cynk zawarty w olowiu. Usuniety cynk wraz z nie¬ znaczna zawartoscia miedzi kieruje sie do procesu rektyfikacji cynku w którym dokonuje sie kon- l5 centracji indu.Nastepnie olów podgrzewa sie do temperatury od 400 do 500°C i rafinuje sie wodorotlenkiem so¬ dowym. Dla zapewnienia lepszego kontaktu plyn¬ nego metalu z wodorotlenkiem sodowym kapiel m miesza sie usytuowanym pionowo do kapieli mie¬ szadlem. Wodorotlenek sodowy do kotla rafina- cyjnego dodaje sie porcjami w ilosci do 50 kg na jedna tone olowiu w zaleznosci od zawartosci za¬ nieczyszczen. 25 Po mieszaniu kapieli metalowej do 2 godzin,, zbiera sie z powierzchni kapieli zuzel zawierajacy nieduza ilosc indu. Z kolei na kapiel olowiu kie¬ ruje sie porcjami wodorotlenek sodowy i azotan sodowy. Metalowa kapiel jest w dalszym ciagu 30 mieszana mieszadlem. Calkowite zuzycie wodoro¬ tlenku sodowego i azotanu sodowego do rafinacji olowiu wynosi do okolo 15% wagowych NaOH w stosunku do olowiu i do okolo 5% azotanu sodo¬ wego. Kapiel olowiu miesza sie mieszadlem do mo- 35 mentu zabarwienia zuzla na kolor czerwono-bra¬ zowy pochodzacy od tlenków olowiu i do pelnej dysocjacji azotanu sodowego na Na20, N2 i 02. Zu¬ zel z tego stopnia rafinacji jest bogaty w ind i stanowi podstawowy surowiec do otrzymania in- 40 du metalicznego.Zuzel pierwszy otrzymany z rafinacji olowiu wo¬ dorotlenkiem sodowym i zuzel drugi otrzymany z rafinacji olowiu wodorotlenkiem sodowym i azo¬ tanem sodowym oddzielnie poddaje sie wymywa- 45 niu woda, przy czym wymywanie drugiego zuzla dokonuje sie uzywajac wody podgrzanej para w stosunku do zuzla jak. 10 :1. Operacje wymywania zuzla pierwszego i drugiego prowadzi sie dwu¬ stopniowo. 50 Do koncowego wymywania stosuje sde wode/ swieza a do pierwszego roztwór z pierwszego wy¬ mywania przez co uzyskuje sie zwiejkszone steze¬ nie zwlaszcza cynianów sodu w roztworze. Roz¬ twór z wymywania zuzla drugiego kieruje sie prze- 55 waznie do wymywania pierwszego zuzla. Korzyst¬ nie jest prowadzic proces wymywania w zaleznosci od skladu zuzla w ten sposób, ze pierwsza faze; wymywania zuzla pierwszego dokonuje sie woda a nastepnie uzyskanym roztworem przemywa sie 60 zuzel drugi. Druga faza wymywania zuzla drugie¬ go dokonuje sie woda, a nastepnie uzyskanym roz¬ tworem wymywa sie pierwszy zuzel wymyty po¬ przednio czysta woda. W celu intensyfikacji wy¬ mywania zuzli miesza sie pulpe para wodna lub M mieszadlem zainstalowanym w zbiorniku w któ-56764 7 8 rym dokonuje sie proces wymywania. Roztwór po wymywaniu zawiera glównie wodorotlenek sodo¬ wy, cynian sodowy i arsenian sodowy. Kieruje sie go do odzysku zwlaszcza cyny.Z goracego roztworu zawierajacego znaczna ilose arsenu wytraca sie dzialaniem wapnia cynian wapniowy, który oddziela sie przez filtrowanie.Przesacz z filtrów ochladza sie wskutek czego osa¬ dza sie z niego arsenian wapniowy. Po odfiltro¬ waniu osadu roztwór odparowuje sie czesciowo lub calkowicie otrzymujac stala reszte, która sklada sie glównie z NaOH która uzywa sie ponownie do pro¬ cesu rafinacji olowiu. Z osadu cynianu wapniowe¬ go otrzymuje sie cyne a osad arsenianu wyzyskuje sie na przyklad do wyrobu srodków do zwalczania szkodników roslin.Roztwór po wymywaniu zuzli zawierajacy glów¬ nie wodorotlenek sodowy i cynian sodowy a tylko nieznaczna zawartosc arsenianu sodowego zage¬ szcza sie w temperaturze okolo 95°C po czym za¬ geszczony roztwór kieruje sie do odcynowania me¬ toda elektrolityczna lub dodaje sie do elektrolitu sluzacego do odcynowania odpadów blach bialych.Wymyty szlam zawierajacy okolo 20% wago¬ wych indu luguje sie w lugowniku kwasem siar¬ kowym w temperaturze okolo 90°C mieszajac cia¬ gle roztwór. Stezenie H2S04 w czasie lugowania utrzymuje sie w granicach 200 g/l. Pozostalosc po lugowaniu szlamów przemywa sie przewaznie wo¬ da, po czym z tego materialu zawierajacego Sn, Pb i Sb odzyskuje sie poszczególne metale. Naj¬ korzystniej jest rozpuscic cyne w wodorotlenku sodowym lub na przyklad stopic pozostalosc po lu¬ gowaniu z wodorotlenkiem sodowym i nastepnie przemyc w wodzie.Wodorotlenek sodowy oraz cynian sodowy na¬ stepnie kieruje sie jako dodatek do elektrolitu sluzacego do odzysku cyny z odpadów blach bia¬ lych. Osad antymonianu sodowego oddziela sie od olowiu przez mieszanie i odstanie, po czym pod¬ daje sie go redukcji znanym sposobem i otrzy¬ muje sie w efekcie tego metaliczny antymon. Po¬ zostalosc po lugowaniu szlamów mozna takze skie¬ rowac jako dodatek do wsadu pieca szybowego sluzacego do usytuowania olowiu w przypadku znacznej zawartosci olowiu.Roztwór powstaly z lugowania szlamów oraz roztwór z przemywania pozostalosci po lugowaniu szlamów laczy sie razem w jednym zbiorniku, po czym dodaje sie do roztworu chlorek sodu w ilosci 50 g/l lub stezony kwas solny w ilosci 20 cm3/l.Nastepnie do zbiornika zwykle w postaci naczy¬ nia kamionkowego kieruje sie metaliczny ind i wytraca sie z roztworu cyne, antymon, olów i inne metale. Proces cementacji prowadzi sie do niepel¬ nego rozpuszczenia metalicznego indu zwykle mie¬ szajac roztwór, przy jednoczesnym maksymalnym oczyszczeniu roztworu zwlaszcza od cyny.Na dnie naczynia lub metalicznym indzie zbiera sie gabke cynowa, która po oddzieleniu od roz¬ tworu przemywa sie woda, suszy, brykietuje i stapia sie na cyne metaliczna, po czym otrzymany metal rafinuje sie znana metoda. Oczyszczony roz¬ twór podgrzewa sie do temperatury 70°C i wy¬ traca sie gabke indu przez cementacje metalicz¬ nym cynkiem. Otrzymana gabke indu przemywa sie woda, suszy, prasuje i topi sie pod ochronna warstwa wodorotlenku sodowego. Roztwór z prze¬ mycia gabki cynowej, gabki indowej kieruje sie do procesu lugowania szlamów bogatych w ind w powstaly zuzel w czasie stapiania gabki indowej do procesu wymywania zuzla drugiego z rafinacji olowiu.Roztwór po cementacji gabki indowej, zlozony glównie z siarczanu cynkowego kieruje sie do od¬ zysku cynku lub wysala sie siarczan cynkowy w stezonym kwasie siarkowym.Przyklad II. Olów otrzymany w procesie rektyfikacji cynku odmiedziowuje sie tak jak w przykladzie I. Nastepnie olów podgrzewa sie do temperatury od 400 do 500°C i rafinuje wodoro¬ tlenkiem sodowym z dodatkiem azotanu sodowego lub wodorotlenkiem potasowym z dodatkiem azota¬ nu potasowego albo kombinacja wyzej podanych skladników. Kapiel olowiu miesza sie mieszadlem do momentu zabarwienia zuzla na kolor czerwono- hrazowy pochodzacy od tlenków olowiu i do pel¬ nej dysocjacji azotanu sodowego i potasowego na Na20, K20, N2 i 02.Otrzymany zuzel wymywa sie woda stosujac podobne ilosci jak w przykladzie I. Operacje wy¬ mywania prowadzi sie dwustopniowo, przy czym pierwsze wymywanie dokonuje sie roztworem z koncowego wymywania zuzla, które dokonuje sie woda lub odwrotnie w zaleznosci od skladu zuzla.W czasie wymywania, pulpe miesza sie para wod¬ na lub mieszadlem. Uzyskany roztwór kieruje sie do odzysku zwlaszcza cyny podobnie jak w przy¬ kladzie I. Wymyty szlam zawierajacy ind luguje sie w lugowniku kwasem solnym najlepiej w tem¬ peraturze okolo 90°C mieszajac ciagle roztwór.Stezenie HC1 w czasie lugowania utrzymuje sie w granicach do okolo 200 g/l, przy czym kwas solny dodaje sie porcjami przewaznie az do cal¬ kowitego rozpuszczenia szlamów i osiagniecia pH roztworu od 1 do 3.Roztwór powstaly z lugowania szlamów kieruje sie do zbiornika i nastepnie po podgrzaniu roztwo¬ ru do zbiornika zawierajacego bogaty w ind roz¬ twór kieruje sie metaliczny ind oraz wytraca sie z roztworu cyne i inne zanieczyszczenia. Zebrana gabke cynowa przemywa sie woda i poddaje sie przeróbce tak jak w przykladzie I. Oczyszczony roztwór podgrzewa sie nieznacznie i wytraca sie gabke indu przez cementacje metalicznym cynkiem przy pH roztworu od 1 do 3.Otrzymana gabke indu przemywa sie woda, su¬ szy, brykietuje i stapia sie pod warstwa wodoro¬ tlenku sodowego.Roztwór po cementacji gabki indowej zlozony glównie z chlorku cynku zageszcza sie, po czym krystalizuje sie z roztworu ZnCl2, który kieruje sie do produkcji litopopu.Przyklad III. Pólprodukty powstale przy otrzymywaniu cynku i olowiu zawierajace nie¬ znaczne ilosci indu w którym ind, cyna i inne me¬ tale znajduja sie w postaci metalicznej lub w po¬ staci tlenków stapia sie z wodorotlenkiem sodo¬ wym a nastepnie otrzymany stop poddaje sie prze¬ robowi podobnie jak w przykladzie I. lub II. W 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6056764 9 przypadku znacznej zawartosci indu w pólpro¬ dukcie bedacym koncentratem indu caly material luguje sie w kwasie siarkowym lub w kwasie sol¬ nym a nastepnie przerabia sie tak jak w przykla¬ dzie I lub II. PL