Przedmiotem niniejszego wynalazku jest uklad sterowania zespolem trójmaszynowym, zasilajacym szczególnie wazne eksploatacyjnie obiekty, dokony¬ wanego w sposób ciagly.Znane uklady sluzace do tego celu skladaja sie w ukladzie zasilania z przetwornic jednotworniko¬ wych o dwóch uzwojeniach pradu stalego i zmien¬ nego, przetwornic dwumaszynowych, zlozonych z silnika pradu stalego i pradnicy pradu zmiennego oraz z przetwornic dwustronnego zasilania, dokony¬ wanego od strony pradu stalego lub od strony pradu zmiennego.W jednym z rozwiazan wyzej wymienionych ukladów, obwody sterujace sa zasilane dwustron¬ nie przez zastosowanie dwu wspólpracujacych prze¬ kazników. Wada tego rozwiazania polega na tym, ze istnieje koniecznosc stosowania w obwodach po¬ sredniczacych niedogodnych w eksploatacji przeka¬ zników ze zwlocznym zwalnianiem. Niezaleznie od tego w znanym ukladzie pierwszenstwo rozruchu zespolu od strony pradu stalego jest zapewnione przy uzyciu dwu wspólzaleznie dzialajacych stycz¬ ników, z których jeden pracuje z opóznionym dzia¬ laniem.Ponadto w znanych ukladach sterowania rozruch silnika pradu zmiennego uzalezniony jest od sztyw¬ nej sieci zasilajacej. Taki rozruch przy niesztywnej sieci powoduje jednoczesne zadzialanie przekazni¬ ków podnapieciowych, wskutek wystepujacych spadków napiecia, co moze stac sie przyczyna unie¬ ruchomienia silnika.Wymienione wady znanych ukladów zasilania awaryjnego szczególnie waznych eksploatacyjnie 5 obiektów zostaly calkowicie wyeliminowane w ukladzie wedlug niniejszego wynalazku, który gwarantuje absolutna pewnosc dzialania. W ukla¬ dzie tym zastosowano bezstykowe zasilanie obwo¬ dów sterowania, decydujace o pewnosci jego dzia¬ lo lania. Przy uruchamianiu zespolu zachowane jest pierwszenstwo rozruchu od strony pradu stalego, przy czym rozruch ten nastepuje automatycznie.Rozruch silnika pradu zmiennego (wymuszony), dzieki zastosowaniu automatycznej blokady kontroli 13 podnapieciowej na czas rozruchu, pozwala na uru¬ chomienie zespolu nawet przy duzych spadkach napiecia malo sztywnej sieci.W ukladzie wedlug wynalazku dzieki zastosowa¬ niu transformatora oddzielajacego z prostowni- 20 kiem trójfazowym zapewniono zasilanie ukladu przy znikomych pulsacjach i wlasciwie dobranym napieciu na wyjsciu tego transformatora. Ponadto przedmiotowy uklad ma zgrupowane obwody dzie¬ ki czemu zmniejszyla sie ilosc elementów posred- 25 niczacych, co jeszcze bardziej zwiekszylo pewnosc dzialania ukladu.Uklad wedlug wynalazku przewiduje kilka wa¬ riantów pracy awaryjnej a mianowicie: prace po¬ jedynczego zespolu wedlug schematu ideowego jak 30 na fig. 1, prace dwu zespolów I i II, na te same 56 60156 601 odbiory, z tym, ze jeden z zespolów jest zespolem rezerwowym, uruchamianym automatycznie w ra¬ zie awarii zespolu glównego (odpowiednie uklady polaczen i zmiany w schemacie ideowym przedsta¬ wione sa na fig. 2, fig. 3, fig. 4 i fig. 5), oraz prace jednego zespolu ze wspólpracujacym zespolem spa¬ linowo-elektrycznym jak na fig. 6. Zastosowano przy tym sterownik umozliwiajacy przeprowadza¬ nie wszelkich kombinacji zespolami jak to uwi¬ doczniono na fig. 7.^ ^Btzejlstawiony na fig. 1 podstawowy uklad we- O^lW \lynalazku sklada sie z trzech zasadniczych czlonó^uwidocznionych na rysunku linia grubsza, ?a* miaj^wicie^ z obwodu silnika pradu zmiennego 1^przylaczonego 4o sieci RST poprzez bezpieczni¬ ki 2, 3 i 4 za posrednictwem stycznika 5 oraz sty¬ cznika 6 ukladu trójkat i stycznika 7 ukladu gwia- zdy*z tWwbidli £r$dhicy pradu zmiennego 8 zasila¬ jacej oafciory&*»^osrednictwem styczniko-przer- wnika 10 oraz bezpieczników 11 i 12, kontrolowa¬ nych lampkami sygnalizacyjnymi 13 i 14 oraz z ob¬ wodu silnika pradu stalego 15 zasilanego z baterii akumulatorów 16 za posrednictwem bezpieczników 17 i 18, kontrolowanych lampkami sygnalizacyjny¬ mi 19 i 20 oraz stycznika 21 i 22.Szczególowe rozwiazanie ukladu podstawowego wedlug wynalazku zostanie objasnione szczególowo na podstawie sposobu jego dzialania opisanego po¬ nizej.Po przylaczeniu ukladu do sieci RST zapalaja sie lampki sygnalizacyjne 23, 24 i 25, wskazujace obec¬ nosc napiecia na poszczególnych fazach oraz pra¬ widlowy stan bezpieczników 2, 3 i 4.Po wlaczeniu baterii akumulatorów 16, co jest sygnalizowane lampkami 19 i 20, zapala sie lampka sygnalizacyjna 26, wskazujac ze odbiory 9 sa zasi¬ lane z sieci RST poprzez zestyki bierne lOa i lOc styczniko-przerwnika 10. Pod dzialaniem napiecia sieci RST dzialaja przekazniki podnapieciowe 27, 28 i 29, zamykajac swe zestyki czynne 27a, 28a i 29a. W przewodach zasilajacych ukladu sterowa¬ nia wystepuje napiecie stale, dostarczane z jednej strony przez prostownik trójfazowy 30, zasilany z sieci RST poprzez transformator oddzielajacy 31 i z drugiej strony z baterii akumulatorów 16 po¬ przez prostownik buforowy 32, uniemozliwiajacy przeplyw pradu od prostownika 30 do baterii aku¬ mulatorów 16.Pozostale elementy ukladu znajduja sie w sta¬ nie beznapieciowym. Nacisniecie przycisku „Start" powoduje zadzialanie przekaznika 33 oraz styczni¬ ków 34 i 42. Przekaznik 33 jest podtrzymywany w swym dzialaniu za pomoca zestyku czynnego 33a a stycznik 34 — zestykiem 34a. W tym czasie zestyk czynny 33b przekaznika 33 zamykajac sie urucha¬ mia mechanizm czasowy przekaznika czasowego 35. Przekaznik 35 odmierza okreslony nastawieniem czas a jednoczesnie zestyk 33c przekaznika 33 uru¬ chamia cewke stycznika 21. Zestyk 33c zasila rów¬ niez uzwojenie wzbudzenia silnika pradu stalego 15, zabezpieczone obwodem zlozonym z diody 36 i opornika 37. Stycznik 21 w polozeniu zamknie¬ tym zwiera swe zestyki 21a, 21b, 21c i 21d, przy czym zamkniecie zestyku 21d powoduje zapalenie sie lampy sygnalizacyjnej 38, wskazujacej ze ze¬ spól jest zasilany z baterii akumulatorów 16, zafc zamkniecie zestyków 21a i 21b powoduje urucho¬ mienie silnika pradu stalego 15.W pierwszym okresie silnik 15 jest uruchamiany 5 poprzez opornik rozruchowy 39. Gdy napiecie na tworniku tego silnika wzrosnie do wymaganej war¬ tosci, dziala automatycznie stycznik 40 zwierajac swym zestykiem 40a opór rozruchowy, a zestykiem 40b opornik regulacyjny 41, zwiekszajac przez to 10 sile przyciagania wlasnego elektromagnesu. Zam¬ kniety zestyk 21c stycznika 21 uruchamia cewke stycznika 6, przygotowujac tym samym "klad do przejecia napedu przez silnik pradu zmiennego 1 z pominieciem polaczenia tego silnika w gwiazde. 15 Pradnica-pradu zmiennego 8 napedzana jeszcze silnikiem pradu stalego 15 wzbudza sie nasilajac wlasnym napieciem przez zamkniete zestyki 42a i 43c stycznika 42 i przekaznika 43 stabilizator na¬ piecia 44, który utrzymuje napiecie pradnicy w za- 20 danych granicach. Jednoczesnie zasilany jest sta¬ bilizator obrotów 45 silnika pradu stalego 15, który utrzymuje czestotliwosc pradnicy pradu zrruennego 8 równiez w zadanych granicach.Gdy napiecie pradnicy 8 osiagnie wartosc zna- 25 mionowa, zadziala przekaznik podnapieciowy 46 uruchamiajac swoim zestykiem 46a przekaznik po¬ mocniczy 47 z opóznionym zwalnianiem realizowa¬ nym przez zastosowanie prostownika 48 i konden¬ satora 49. Przekaznik 47 swym zestykiem czynnym 30 47c zamyka obwód cewki styczniko-przerwnika 10, który przelacza odbiory 9 z sieci RST na prad¬ nice 8 zespolu, co jest sygnalizowane lampka 50.Zestyk czynny 47b przekaznika 47 podtrzymuje prace stycznika 21, który zasila nadal silnik pradu 35 stalego 15 z baterii akumulatorów 16, zas zestyk bierny 47d przerywa obwód cewki stycznika 34.Przekaznik czasowy 35 po uplywie okreslonego czasu zwiera swój zestyk 35a i uruchamia cewke stycznika 5 w wyniku czego napiecie sieci RST zo- 40 staje przylaczone do silnika pradu zmiennego 1, którego uzwojenia zostaly uprzednio polaczone w trójkat za pomoca stycznika 6, zas styk bierny 5e stycznika 5 przerywa obwód cewki stycznika 21 od¬ laczajacego baterie akumulatorów 16 od silnika 45 pradu stalego 15. W ten sposób naped pradnicy 8 zostal przejety przez silnik pradu zmiennego 1, a zespól zostal przygotowany do pracy automa¬ tycznej.W przypadku zaniku napiecia w dowolnej fazie 50 RST lub spadku napiecia ponizej dopuszczalnej gra¬ nicy, zwolniony zostaje przekaznik podnapieciowy 27, 28 lub 29 i zostaja otwarte, zestyki 27a, 28a lub 29a, przerywajac obwód cewki przekaznika czaso¬ wego 35, który swym zestykiem 35a wylacza stycz- 55 niki 5 i 6. Stycznik 5 odlacza silnik pradu zmienne¬ go 1 od sieci RST, a swym stykiem biernym 5e uruchamia stycznik 21, przylaczajacy silnik pradu stalego 15 do baterii akumulatorów 16, w wyniku czego naped pradnicy 8 zostaje przejety przez sil- 60 nik pradu stalego 15. Po ponownym pojawieniu sie napiecia w sieci RST zostaje uruchomiony przekaz¬ nik czasowy 35, który po uplywie nastawionego czasu uruchamia stycznik 5, a ten z kolei urucha¬ mia silnik pradu zmiennego 1. 65 Podczas przejmowania pracy przez silnik praduSftol 6 "zmiennego pod pelnym obciazeniem, moga wysta¬ pic nadmierne spadki napiecia w sieci RST, co z kolei moze spowodowac chwilowe odpadanie prze¬ kazników podnapieciowych i tym samym zaistnie¬ je mozliwosc przejecia napedu przez silnik pradu zmiennego w polaczeniu w gwiazde. Aby temu za¬ pobiec nalezy w obwodzie cewki stycznika 7 wpro¬ wadzic styk czynny stycznika 34, przed stykiem £la.Zwloka czasowa jaka daje przekaznik 35 zabez¬ piecza uklad przed niezamierzonym przejeciem na¬ pedu przez silnik pradu zmiennego 1 w przypadku chwilowego pojawienia sie napiecia w sieci RST.Kazdorazowe przejscie ukladu z jednego rodza¬ ju napedu na drugi sygnalizowane jest lampka 38.W ukladzie wedlug wynalazku po przycisnieciu przycisku „START", nastepuje zawsze rozruch od strony pradu stalego.W ukladzie tym przewidziano równiez mozliwosc uruchomienia zespolu od strony pradu zmiennego.W tym celu nalezy wcisnac przycisk „Rozruchom" oraz przycisk „Start". Przycisk „Rozruchom" nalezy trzymac wcisniety tak dlugo az uplynie czas na¬ stawiony na przekazniku czasowym 35, przy czym w wyniku tego nastepuje przerwanie obwodu wzbudzenia silnika pradu stalego 15 i zostaje unie¬ mozliwione zadzialanie stycznika 21.Nalezy przy tym podkreslic, ze mozna zrezygno¬ wac z kontroli sieci RST przekaznikiem czasowym ~35 i mozna uruchamiac zespól od strony pradu zmiennego bez zwloki czasowej, tak jak to naste¬ puje w przypadku automatycznego rozruchu od strony pradu stalego. W tym celu przewidziano do¬ datkowo w przycisku „Rozruchem" zestyk zwiemy, który zwiera zestyki 35a przekaznika 35.Z chwila kiedy nastapi rozruch od strony pradu zmiennego mozna zwolnic przycisk „Rozruchem" i uklad bedzie równiez przygotowany do pracy .awaryjnej. W przypadku rozruchu od strony pra¬ du zmiennego silnik 1 zostaje uruchomiony w ukla¬ dzie rozrusznika „gwiazda — trójkat". Czas przej¬ scia z gwiazdy na trójkat odmierza przekaznik czasowy 51.W ukladzie wystepuje analogiczny przycisk „Roz¬ ruch=" po wcisnieciu którego nastepuje odlacze¬ nie napiecia od styczników sterujacych silnikiem pradu zmiennego i automatyczne przejscie na na¬ ped od strony pradu stalego. Przycisk ten moze byc wykorzystywany do przymusowych przejsc na naped silnikiem 15 w celu sprawdzenia sprawnosci dzialania ukladów sterujacych.Przycisk „Stop" zatrzymuje caly zespól przery¬ wajac obwód cewki przekaznika 33, który odlacza swoimi zestykami styczniki sterujace silnik pradu zmiennego 1 oraz stycznik 21, który steruje silni¬ kiem pradu stalego J5. Odbiory 9 przejda Wówczas na zasilanie z sieci RST (fazaRO), gdyz styczniko- przerwnik 10 zostaje zwolniony i zamyka swoje ze¬ styki lOa i lOc.W zespole przewidziano równiez mozliwosc lado¬ wania baterii akumulatorów 16 przez odwrócona prace silnika pradu stalego 15, pracujacego jako pradnica pradu stalego z reczna regulacja napie¬ cia ladowania za pomoca regulatora 52. Ladowanie imozliwe jest tylko po uprzednim wylaczeniu zespo¬ lu z pracy awaryjnej za pomoca przycisku „Stop"* i sprowadzeniu regulatora 52 w lewe skrajne polo¬ zenie, co powoduje zamkniecie sie wylacznika kran¬ cowego 53. 5 Nalezy wówczas wcisnac przycisk „Zal. I" uru¬ chamiajacy przekaznik 54, który swym zestykiem 54e bocznikuje elementy kontrolujace siec, a mia¬ nowicie zestyki przekazników podnapieciowych 27, 28 i 29 oraz zestyk przekaznika czasowego, zas 10 swym zestykiem 54d uruchamia przekaznik pomoc¬ niczy 43, który zestykiem 43c przerywa obwód wzbudzenia pradnicy pradu zmiennego 8, zas ze¬ stykami 43a i 43b podlacza wzbudzenie silnika pra¬ du stalego 15 na zaciski jego twornika, realizujac 15 w ten sposób uklad pradnicy samowzbudnej, na¬ tomiast zestykami 43d i 43e odlacza stabilizator obrotów 45. Ponadto przekaznik 54 swymi zestyka¬ mi 54b i 54c przerywa obwody sterowania, dla któ¬ rych szkodliwe byloby pojawienie sie zwiekszone- 20 go napiecia ladowania.Z kolei nastepuje rozruch silnika pradu zmien¬ nego 1 w ukladzie gwiazda-tfójkat, pradnica pra¬ du stalego 15 wzbudza sie, a regulatorem 52 zosta¬ je ustalone odpowiednie napiecie ladowania, kon- 25 trolowane woltomierzem 55.Po ustaleniu napiecia ladowania zostaje wcisnie¬ ty przycisk „Zal. II", który uruchamia stycznik 22, przy czym jego styki glówne 22a i 22b podlaczaja pradnice 15 do baterii akumulatorów 16 w celu jej 30 naladowania, zas styk pomocniczy 22c tego stycz^ nika zamyka obwód lampki 56, która sygnalizuje stan ladowania, kontrolowany amperomierzem 57.Przerwanie procesu ladowania moze nastapic przez nacisniecie przycisku „Wyl.", co powoduje 35 zwolnienie przekazników 43 i 54 oraz stycznika 22 (zespól wraca do polozenia spoczynkowego), lub tez przez nacisniecie przycisku „Start". W tym bo¬ wiem czasie otwiera sie zestyk 33e przekaznika 33 i zespól automatycznie przechodzi do pracy awa- 40 ryjnej w sposób uprzednio opisany.W przypadku zainstalowania zespolu awaryjne¬ go wedlug wynalazku w obiektach zasilanych z sie¬ ci energetycznej mniejszej mocy, moga wystapic w czasie wymuszonego rozruchu od strony pradu 45 zmiennego duze spadki napiecia, powodujace za¬ dzialanie przekazników podnapieciowych 27, 28 lub 29, co by uniemozliwilo ten rozruch. Aby temu za¬ pobiec przewidziany zostal specjalny uklad pole¬ gajacy na tym, ze przekazniki podnapieciowe 27, 50 28 i 29 podczas normalnej pracy maja wtracone w szereg z ich cewkami oporniki 58, 59 i 60, przy czym na czas rozruchu oporniki te zwierane ze¬ stykami czynnymi 34c, 34d i 34e stycznika 34.Zupelnie analogiczny efekt mozna uzyskac zwie- 55 rajac na czas rozruchu zestyki 27a, 28a i 29a prze¬ kazników podnapieciowych 27, 28 i 29 zestykiem 34c stycznika 34.Wspomniany uprzednio rozruch od strony pradu zmiennego bez zwloki czasowej, ma przebieg naste- eo Putacy. Po nacisnieciu przycisku „Rozruchem" oraz „Start" zadziala stycznik 7 oraz przekaznik czaso^ wy 51. W obwodzie cewki stycznika 7 znajduje sie zestyk 51a oraz zestyk bierny 6d stycznika 6. Ze¬ styk 7e uruchamia cewke stycznika 5 i silnik 1 zo^ 65 staje uruchomiony w polaczeniu w gwiazde.56 601 7 8 Po okreslonym czasie, dzieki przekaznikowi 51, zwolniony zostaje stycznik 7 oraz pobudzony stycz¬ nik 6, podtrzymujacy swym zestykiem 6e dzialanie przycisku „Rozruch", a uzwojenie silnika 1 przela¬ czone w trójkat. Rozruch zostaje zatem dokonany bez zwloki czasowej jaka wyznacza przekaznik 35.Przy zasilaniu zespolem awaryjnym niezwykle waznych eksploatacyjnie obiektów nalezy sie liczyc równiez z mozliwoscia uszkodzenia zespolu maszy¬ nowego i pozbawieniem napiecia odbiorów 9. W zwiazku z tym nalezy wprowadzic do ukladu do¬ datkowy styczniko-przerwnik 61 oraz pewne zmia¬ ny w ukladzie podstawowym, dzieki czemu w razie uszkodzenia zespolu I wlaczy sie automatycznie rezerwowy zespól II (fig. 2).Obwody sterowania cewka styczniko-przerwnika 61 pokazane sa na fig. 3 zas obwody zasilajace oraz zmiany w schematach ideowych zespolów I i II przedstawione sa na fig. .4 i fig. 5.Ponadto do pracy z automatycznym wlaczaniem rezerwy przewidziany jest czteropolozeniowy ste¬ rownik 62, który umozliwia dowolne kombinacje zespolami, przy czym uklad zwierania jego zesty¬ ków, oznaczony kolejnymi malymi literami alfabetu przedstawiony jest na fig. 7 w zaleznosci od poloze¬ nia pokretla tego sterownika, oznaczonego kolejny¬ mi duzymi literami alfabetu.W polozeniu A sterownika 62 pracuje zespól I bez mozliwosci przechodzenia na prace rezerwowa. W tym polozeniu sterownika zespól II moze byc pod¬ dawany zabiegom kontrolno-remontowym. W po¬ lozeniu B pracuje zespól II bez mozliwosci wlacza¬ nia rezerwy, natomiast zespól I moze byc remon¬ towany. W polozeniu C zespól I pracuje jako glów¬ ny zas zespól II stanowi rezerwe, natomiast w po¬ lozeniu D zespól II jest glównym a zespól I stano¬ wi rezerwe. W obu ostatnich polozeniach C i D ste¬ rownika 62 umozliwiona jest równomierna eksplo¬ atacja zespolu.W polozeniu A sterownika 62 jego zestyki 62a i 62b sa rozwarte, a cewka styczniko-przerwnika 61 nie jest przylaczona do zadnego obwodu. Zespól I zasila odbiornik 9 poprzez bierne zestyki 61a i <31b styczniko-przerwnika 61. W przypadku uszko¬ dzenia zespolu lub poszczególnych elementów ukla¬ du odbiory 9 zostaja przelaczone na zasilanie z sieci RST. W polozeniu B sterownika 62 zamkniete jego zestyki 62a* i 62b* podlaczaja cewke styczniko- przerwnika 61 do obwodów sterowania zespolu II.Zamkniety zestyk 62c zamyka obwód cewki 61 wo¬ bec czego odbiory zostana zasilane z zespolu II przez czynne zestyki 61c i 61d. W polozeniu C cew¬ ka 61 zostaje wlaczona do obwodów sterujacych zespolu I. W przypadku awarii tego zespolu zamy¬ ka sie styk bierny 47k przekaznika 47, zostaje uru¬ chomiony styczniko-przerwnik 61 i przelacza odbio¬ ry na zespól II. Po wzbudzeniu sie pradnicy zespolu II odbiory 9 sa z niej zasilane, zas zespól I zatrzy¬ muje sie. Przycisk „Stop" zespolu I zatrzymuje obydwa zespoly. W polozeniu D sytuacja jest ana¬ logiczna jak w polozeniu C z tym tylko ze zespól II wystepuje jako glówny, a w razie awarii wlacza sie zespól I jako rezerwowy.Uklad przystosowany jest równiez do przypadku dlugotrwalego braku napiecia w sieci zasilajacej.Wówczas bateria akumulatorów 16, zasilajaca sil¬ nik pradu stalego 15 narazona bylaby na calkowite wyladowanie, co mogloby spowodowac pozbawienie napiecia odbiorów 9. Aby temu zapobiec przewi¬ dziano wspólprace zespolu awaryjnego z zespolem spalinowo-pradotwórczym. Wymaga to wprowadze¬ nia do ukladu dodatkowo dwóch przekazników cza¬ sowych 63 i 64 oraz styczniko-przerwnika 66 (fig. 6).W momencie zaniku napiecia w sieci RST wlacza, sie stycznik 21 oraz dodatkowy przekaznik 63, któ¬ ry po uplywie okreslonego czasu na przyklad pól godziny zestykiem 63a wlaczy starter 67 zespolu spalinowo-pradotwórczego 65, a przekaznik czaso¬ wy 64 ustali czas wdrazania zespolu do pracy.Po uplywie tego czasu zestyk 64a uruchamia cew¬ ke styczniko-przerwnika 66, który wlacza zespól spalinowo-pradotwórczy do zespolu awaryjnego, przy czym po czasie okreslonym przez przekaznik 64 naped zespolu zostanie przejety przez silnik pra¬ du zmiennego 1.W ukladzie wedlug wynalazku przewidziana rów¬ niez mozliwosc ztialnego sterowania za pomoca do¬ datkowych przycisków „Start" i „Stop" zainstalo¬ wanych w odleglosci, na przyklad kilkudziesieciu metrów, co zostalo przedstawione linia przerywa¬ na na fig. 1. PL