PL56584B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 13. X. 1965 Niemiecka Republika Demokratycz] Opublikowano: 20. I. 1969 56584 KI. 12 o, 5/09 MKP C 07 c Y£Li UKD \Ao ^r Wspóltwórcy wynalazku: dr Herward Pietsch, Thomas Stolle Wlasciciel patentu: VEB Filmfabrik Wolfen, Wolfen (Niemiecka Republi¬ ka Demokratyczna) Sposób wytwarzania eterów zwlaszcza z wysokoczasteczkowych zwiazków polihydroksylowych Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania nasy¬ conych i nienasyconych eterów zwlaszcza z wysoko- czasteozkowych zwiazków polihydroksylowych, jak na przyklad, alkoholu poliwinylowego i jego po¬ chodnych zawierajacych grupy hydroksylowe, hemi- celulozy i weglowodanów.Etery zwiazków polihydroksylowych moga byc tylko czesciowo wytwarzane znanymi sposobami eterowania jak np. przez reakcje z siarczanami dwualkilowymi lub reakcje alkoholanu z halogen¬ kami alkilowymi. Szczególnie sa niedostepne na tej drodze etery wysokoozasteozkowych zwiazków polihydroksylowych, poniewaz produkty wyjsciowe sa nierozpuszczalne w dotychczas znanych roz¬ puszczalnikach. Wlasnie te etery budza duze zain¬ teresowanie jako podstawowy material do lakierów, jako powloki ochronne i pomocnicze srodki tek¬ stylne. Znane sa sposoby pozwalajace na posrednie wytwarzanie tego rodzaju zwiazków. Jesli pominac reakcje z tlenkami etylenu, bezposrednie wytwarza¬ nie polieterów ze zwiazków polihydroksylowych bylo mozliwe dotychczas tyfllko przez reakcje z me¬ talicznym sodem i halogenkami alkilowymi w cie¬ klym aimoniiafcu. Sposób ten jednak nie nadaje sie do stosowania w technice. Równiez wytwarzanie eterów ze zwiazków polihydroksylowych przez re¬ akcje tych zwiazków z amidkiem sodowym lub wodorotlenkiem sodowym w sulfotlenku dwumety- lowym, jest nieekonomiczne, a ponadto nie zapew¬ nia mozliwosci zastosowania na slkale przemyslowa.Stwierdzono, ze mozliwe jesrt wytwarzanie nasy¬ conych i nienasyconych eterów ze zwiazków poli¬ hydroksylowych z dostatecznie wysokim stopniem przeeterytfikowania w skali technicznej i z dobra 5 wydajnoscia.Wedlug wynalazku zwiazki polihydrOksylowe roz¬ puszczone w sulfotlenku dwumetylowym poddaje sie reakcji z alkoholanem, zwlaszcza z alkoholanem metali alkalicznych, po czym produkt reakcji trak- 10 tuje sie halogenkiem alkilowym, alkenylowym, aralkilowym lub aralkiloalkenylowym. Zeteryfiko- wanie zwiazków polihydroksylowych sposobem we¬ dlug wynalazku jest latwe do przeprowadzenia.Zaleznie od rozpuszczalnosci zwiazków polihydro- 15 ksylowych otrzymuje sie rózny stopien zeteryfiko- wania, na ogól zostaje przeeteryfikowane 20—30% grup hydroksylowych.Rozpuszczalnosc Otrzymanych ze zwiazków poli¬ hydroksylowych eterów w organicznych rozpusz- 20 czajnikach, na przyklad: w alkoholu, lodowatym kwasie octowym, dwumetylofoirmamidzie wzrasta wraz ze wzrostem stopnia izeteryfikowania. Przy wyltwarzanu eterów z nizszymi zwiazkami alki¬ lowymi i alkenylowymi otrzymuje sie produkty 25 koncowe w postaci pólstalej masy, podczas gdy etery z gruparmli aralkilowymi i aralkenylowymi otrzymuje sie przewaznie jako produkty stale.Sposób wedlug wynalazku w porównaniu ze zna¬ nymi sposobami ma te zalete, ze mozna wytwarzac 30 wieksze ilosci eterów przy mniejszych nakladach 5658456584 technicznych. Unika sie niewygodnego i nieekono¬ micznego manipulowania cieklym amoniakiem i metalicznym sodem. Poza tym wynalazek umozli¬ wia wytwarzanie ze zwiazków pólihydrofcsylowych eterów o stosunkowo wysokim stopniu zeteryfi¬ kowania.Nastepujace przyklady wyjasniaja blizej wynala¬ zek.Przyklad I. 2,3 metalicznego sodu rozpuszcza si^ w 50 ml absolutnego etanolu i czesc alkoholu odparowuje pod próznia calkowicie wolna od wilgo- H,i tlenu. Otrzymany w ten sposób alkoholan so¬ dowy rozpuszcza sie w 50 ml sulfotlenku dwume-" tylu przy zastosowaniu suchego azotu jako gazu ochronnego i odparowuje reszte alkoholu pod zmniejszonym cisnieniem.Do otrzymanej mieszaniny dodaje sie podczas energicznego mieszania roztwór 4,4 g alkoholu poli¬ winylowego o ciezarze czasteczkowym 35-^40 00 w 70 ml sulfotlenku dwumetylowego. Zwiazek sodowy alkoholu poliwinylowego wytraca sie w po¬ staci galaretowatej masy. W celu usuniecia resztek alkoholu w ciagu okolo 1 godziny przepuszcza sie pod zmniejszonym cisnieniem przez stale po¬ ruszana mieszanine slaby strumien azotu wolnego od wilgoci i tlenu. Nastepnie pnzy silnym mieszaniu dodaje sie 30 g jodku etylu, przy czym zwiazek so¬ dowy przy slabym ogrzewaniu przechodzi do roz¬ tworu. Po jednogodzinnym mieszaniu mieszanine reakcyjna przelewa sie do 500 ml acetonu, przy czyni powstaly eter etyloHpoliwinylowy wytraca sie w postaci klaczkowatej masy, która oddziela sie przez odwirowanie. Eter alkoholu poliwinylo¬ wego jest nierozpuszczalny w zimnej wodzie, roz¬ puszczalny w goracej wodzie i metanolu. Stopien zeteryfikowania wynosi przecietnie 15^20°/o.Przyklad II. 10 g metalicznego sodu rozpusz¬ cza sie w 200 ml absolutnego etanolu. Nadmiar al¬ koholu odparowuje sie pod próznia calkowicie wol¬ na od wilgoci i tlenu. Otrzymany alkoholan sodowy przy zachowaniu tych samych srodków ostroznosci rozpuszcza sie w 200 ml sulfotlenku dwumetylo¬ wego. Do tego roztworu dodaje sie porcjami przy silnym mieszaniu roztwór 19 g alkoholu poliwiny- 5 lowego w 400 ml sulfatlenku dwumetylowego.Pochodna sodowa alkoholu poliwinylowego wytra¬ ca sie w postaci galaretowatej masy. W celu usu¬ niecia powstalego alkoholu w ciagu godziny prze¬ puszcza sie przez stale mieszana mieszanine re- 10 akcyjna pod zmniejszonym cisnieniem slaby stru¬ mien azotu wolnego od wilgoci i tlenu. Nastepnie przy silnym mieszaniu dodaje sie powoli 90 g brom¬ ku aliilowego, przy czym powoli rozpuszcza sie pochodna sodowa. Jednoczesnie powstaje osad 15 bromku sodowego. Po jednogodzinnym mieszaniu cala mieszanine wylewa sie do nadmiaru wody i w celu zmydlania nieprzeszeregowanego bromku aliilowego ogrzewa sie w ciagu pól godziny. Eter alkoholu poliwinylowego wypada z roztworu jako 20 nierozpuszczalna w wodzie klaczkowata masa i zostaje oddzielona od cieczy przez odwirowanie.Stopien zeteryfikowania wynosi okolo 23°/o.Przyklad III. Do roztworu alkoholanu sodo¬ wego otrzymanego w sposób opisany w przykladzie 25 li dodaje sie roztwór 150 g bromku cynamylu w sulfotlenku dwumetylowym w takich samych warunkach jak w przekladzie II. Dalsze postepo¬ wanie jest analogiczne do opisanego w przykladzie I. Stopien zeteryfikowania wynosi okolo 20°/o. 30 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania eterów, zwlaszcza z wysoko- czasteczkowych izwiazków polihydroiksylowych, 35 znamienny tym, ze zwiazki polihydroksylowe roz¬ puszcza sie w sulfotlenku dwumetylowym, poddaje reakcji z alkoholanem, zwlaszcza z alkoholanem metali alkalicznych, po czym produkt reakcji trak¬ tuje sie halogenkiem alkilowym, alkenyiowym, 40 aralkilowym lub aralkenylowym. KZG-3, zam. 1640/68 — 220 PL