Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.XI.1969 56530 KI. 42 b, 16 MKP fi 01*1 UKD Twórca wynalazku i . Mgr inz. Jerzy Roman Jastrzebski, Wloclawek (Polska) wlasciciel patentu Urzadzenie do automatycznego wykonywania równomiernych liniowych i katowych podzialek Wynalazek dotyczy urzadzenia do wykonywania równomiernych, liniowych i katowych podzialek, jednoczesnie na wielu dowolnego ksztaltu (pla¬ skich, walcowych, stozkowych, kulistych wy¬ puklych, kulistych wkleslych, lub tworzacych po¬ dobna obrotowa bryle) powierzchniach podzieln, których obszary sa róznych wielkosci, a szczegól¬ nie, gdy skladaja sie z dowolnych ilosci czastko¬ wych obszarów o róznych wielkosciach x i sa ograniczone wywzorcowanymi na tych powierzch¬ niach punktami, gdy jednoczesnie dzielone cza¬ stkowe obszary maja jednakowa liczbe i elemen¬ tarnych dzialek Ax i sa tego samego rodzaju stopniowan dlugosci kres, przy czym wykonanie podzialek nie wymaga przeprowadzania rachunko¬ wych obliczen i nie wymaga wymiany sklado¬ wych czesci urzadzenia przy ustawianiu parame¬ trów podzialek. Przedmiotem wynalazku jest rów¬ niez uchwyt do mocowania narzedzia do wykony¬ wania kres podzialki.Do wykonywania liniowych podzialek najczesciej sa stosowane urzadzenia reczne, z recznym usta¬ wianiem i recznym pojedynczym kresleniem we¬ dlug wzorca liniowego umozliwiajacego reczne przestawianie przesuwnej prowadnicy rylca, lub pisaka o zadana wielkosc elementarnej dzialki Ax.Sa one bardzo malo wydajne i malo dokladne.Kazdy czastkowy obszar ustawia sie tu na obu wywzorcowanych granicznych punktach.Znane sa urzadzenia o zmechanizowanych czyn- 10 15 nosciach wykonywania kres i przesuwania rylca* lub tylko prowadnic do recznego wykreslania kres.Urzadzenia te moga jednak wykonywac tylko jed¬ na wielkosc elementarnej dzialki Ax, albo tez, urzadzenia o nieco szerszym zastosowaniu, tylko jedna liczbe i róznych wielkosci elementarnych dzialek Ax. Aby wykonac inne wartosci para¬ metrów podzialki (Ax, i), w urzadzeniach tych trzeba wymienic albo mechanizmy pociagowej sruby (o innym skoku), albo tez zebate kola na¬ pedzajace urzadzenie do wykonywania kres, z prze¬ lozenia których wynika liczba i elementarnych dzialek Ax w danym obszarze x.W znanym dotychczas urzadzeniu, posiadajacym najwiecej cech zautomatyzowanego urzadzenia, do¬ kladnosc ustawienia wielkosci obszaru x jest uza¬ lezniona od wielkosci odstepu pomiedzy najblizszy¬ mi zebami zestawu kilku zapadek wspólpracuja¬ cych ze soba i bedacych organem ustalajacym 20 rzeczywista wielkosc obszaru x podzialki. Rozwia¬ zanie takie umozliwia tylko w sposób skokowy na¬ stawienie wielkosci obszaru x. Nastawianie odby¬ wa sie tu przez pokrecanie pokretel, rekojesci, przestawianie zatrzasków oraz luzowanie i zaci- 25 skanie zacisków.Znane sa tez urzadzenia, które sa wyposazone w przyrzady nastawcze, posiadajace celownik do ustawiania nad wywzorcowanym granicznym punk¬ tem. Wymieniajac celownik na rylec, umozliwia 30 sie wykonanie kresy. Wymiana celownika na rylec 5653056530 3 powoduje jednak dodatkowo zwiekszenie bledu wykonania.Wszystkie te znane dotychczas podzialowe urza¬ dzenia rozwiazuja tylko czesciowo zadanie, ponie¬ waz urzadzenia do wykonywania liniowych podzia- lek na plaskich podzielniach pracuja calkowicie sposobem recznym, do wykonywania liniowych po- dzialek na walcowych podzielniach wzdluz osi walca moga wykonywac bez wymiany skladowych elementów tylko jedna wielkosc elementarnej dzialki Ax, i posiadaja reczny naped, a do wykony¬ wania liniowych i katowych podzialek na plaskich podzielniach moga bez wymiany skladowych ele¬ mentów wykonywac tylko jedna liczbe i elemen¬ tarnych dzialek Ax, choc w obszarze dowolnej wiel¬ kosci x, przy tym jednak maja one ograniczona dokladnosc ustawienia wielkosci x obszaru, ze wzgledu na jego skokowa regulacje i reczny naped, a takze te niedogodnosc, ze zaleznie od wielkosci x obszaru, potrzeba róznych katów obrotu ich po¬ ciagowej sruby.Wady te i ograniczenia uniemozliwiaja stosowa¬ nie znanych dotychczas urzadzen w procesie auto¬ matycznego wykonywania podzialek, który wyma¬ ga urzadzenia z mechanicznym napedem, bez wy¬ miennych elementów, z plynna regulacja ustawia¬ nia parametrów podzialki, przy czym kinematyczny uklad urzadzenia musi umozliwiac zbudowanie zwartej i funkcjonalnej konstrukcji. Z ograniczen zastosowania znanych dotychczas urzadzen wynika, ze nie posiadaja one cechy uniwersalnosci. Nie na¬ daja sie one do jednoczesnego wykonywania wielu podzieln.Znane dotychczas uchwyty narzedzi do wykony¬ wania kres maja malo zwarta konstrukcje, i nie spelniaja równoczesnie wszystkich nastepujacych funkcji: elastycznego docisku narzedzia do po¬ wierzchni podzielni, regulacji ustawienTa odleglosci narzedzia od powierzchni podzielni, regulacji wiel¬ kosci sily nacisku narzedzia na podzielnie, i mozli¬ wosci dosuwania narzedzia do podzielni w pozycji, w której jest ono od podzielni oddalone, bez ko¬ niecznosci likwidowania tych wyregulowan. Znane jest takze stosowanie dodatkowej prowadnicy, która za posrednictwem uchwytu powoduje nacisk rylca na podzielnie, lecz to dodatkowo rozprzestrzenia konstrukcje.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia nie posiadajacego tych wszystkich wad i ograni¬ czen oraz spelniajacego konieczne warunki do uzy¬ skania maksymalnego stopnia automatyzacji pro¬ cesu wykonywania równomiernych podzialek, bedac calkowicie uniwersalne i maksymalnie wydajne, a jednoczesnie proste i latwe w obsludze.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie w urzadze¬ niu, w którym jeden glówny suport, wykonujacy w sposób skokowy (h-skok suportu) przemieszcze¬ nia y = i -h jest sprzezony kinematycznie z dzwignia, z osa¬ dzonymi na niej uchwytami wyposazonymi w na¬ rzedzia do wykonywania kres. Glówny suport sluzy do równoczesnego naciskania na bieznie kilku rów¬ nolegle wzgledem siebie ustawionych mechanizmów dzielenia, dla nadania jednoczesnie wykonywanym podzialkom na podzielniach wielkosci przemiesz¬ czen zgodnych z obszarami poszczególnych po- 5 dzialek x = i • Ax Kazdy z mechanizmów dzielenia sklada sie; z suwaka sluzacego do przemieszczania podzieln 10 zawsze w jedna strone w kierunku prostopadlym do kierunku ruchu glównego suportu i z san wbudowanych takze przesuwnie w kadlub urza¬ dzenia, a ustawionych równolegle do suwaka i znaj¬ dujacych sie pod nim. Z kazdymi saniami jest po- 15 laczona obrotowo oddzielna bieznia, oraz przesuw¬ nie wzdluz ich dlugosci, oddzielny prowadnik.Bieznia jest odchylona od polozenia prostopadlego do san, do nachylenia pod taki kat a, ze 20 25 55 60 tga = y i • Ax i-h Ax h Do odchylania biezni dla ustawienia wielkosci x, sluzy ramie prowadnika ustawione prostopadle do san i dwa wodziki obrotowo polaczone ze soba i przesuwajace sie jeden wzdluz biezni a drugi wzdluz ramienia prowadnika. Prowadnik jest re¬ gulowany wzgledem san mechanizmem srubo- 30 wym i jest sprzezony ze wskaznikami, co umozli¬ wia ustawienie wielkosci x przy wzrokowym kon¬ trolowaniu. Do odchylania biezni dla ustawienia wielkosci y, urzadzenie posiada drugi suport prze¬ suwany równolegle do kierunku glównego suportu 35 i wyposazony w ramiona prostopadle skierowane do ramion prowadników. Oba rodzaje ramion sa polaczone przesuwajacymi sie po nich tymi sa¬ mymi wodzikami.Zaleznie od rodzaju podzialki i od ksztaltu po- 40 wierzchni podzielni, podzielnie sa mocowane bez¬ posrednio na suwakach, a wskazniki bezposrednio na prowadnikach, lub podzielnie i wskazniki sa mocowane w dodatkowych przyrzadach zamoco¬ wanych na suwakach, albo tez zamocowanych na 45 kadlubie urzadzenia. Te dodatkowe przyrzady sluza do przekazywania przemieszczen suwaka i prowadnika za pomoca zebatych przekladni da takiego ustawienia podzielni i wskaznika, ze two¬ rzaca podzielni pokrywa sie, wzglednie jest stycz- 50 na do odcinka drogi odpowiadajacego wykonaniu kresy przez ostrze narzedzia, natomiast czesc odczytowa wskaznika zawsze jest równolegla do tworzacych podzielni, lub do ich stycznych.Uchwyt narzedzia do wykonywania kres wedlug wynalazku, osiaga wytyczony z zadania cel przez koncentryczne ustawienie trzpienia z zamocowa¬ nym w jego stopce narzedziem, w tulejkach glad¬ kiej wewnetrznej i gwintowej zewnetrznej, oraz w gwintowym gniezdzie wspólnej dla wszyst¬ kich uchwytów dzwigni. Tulejki sa wyposazone w oporowe kolnierze ograniczajace wzajemne ich przesuwanie, a srubowa sprezyna, wytwarza regu¬ lowany nakretka nacisk pomiedzy tulejkami, przy 65 czym trzpien, opierajacy sie od dolu wystepem56530 swej stopki o wewnetrzna tulejke, posiada sru¬ bowa sprezyne sluzaca do przesuwania go do góry.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy urzadzenia, fig. 2 — schemat ideowy fragmentu urzadzenia przy wyko¬ nywaniu liniowej podzialki na plaskiej podzielni, fig. 3 — schemat ideowy dodatkowego przyrzadu do wykonywania liniowej podzialki na walcowej podzielni wzdluz osi walca, fig. 4 — schemat ideo¬ wy dodatkowego przyrzadu do wykonywania ka¬ towej podzialki na plaskiej podzielni, fig. 5 — schemat ideowy dodatkowego przyrzadu do wy¬ konywania liniowej podzialki wzdluz obwodu walcowej podzielni, fig. 6 — schemat ideowy do¬ datkowego przyrzadu do wykonywania liniowej podzialki wzdluz obwodu walcowej podzielni, ku¬ listej podzielni, lub na podzielni tworzacej po¬ dobna obrotowa bryle, oraz do wykonywania ka¬ towej podzialki na plaskiej podzielni, podzielni walcowej, stozkowej, kulistej, lub na podzielni -tworzacej podobna obrotowa bryle, na przykladzie wykonywania stozkowej podzielni, fig. 7 — sche¬ mat ideowy dodatkowego przyrzadu wedlug fig. 6, lecz widzianego od góry i na przykladzie wykony¬ wania podzielni walcowej, a fig. 8 — przekrój poprzeczny uchwytu narzedzia do wykonywania kres, na przykladzie narzedzia do wykonywania podzieln z kresami trawionymi.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony na podstawie jego przykladów wykonania.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada podziel- nie 1, fig. 1, umocowane pod narzedziami 2 do wy¬ konywania kres (wskazów) w ten sposób, ze narze¬ dzia 2 sa ustawione dokladnie nad wywzorcowa- nymi granicznymi punktami Xt poczatków obsza¬ rów x podzieln 1. Narzedzia 2 sa sprzezone kine¬ matycznie z glównym suportem 3 w celu zsynchro¬ nizowania ruchu narzedzi 2 z ich roboczymi rucha¬ mi. Glówny suport 3 jest napedzany pociagowa sru¬ ba 4 od silnika. Pociagowa sruba 4 jest ulozysko- wana w kadlubie 5 urzadzenia. Pomiedzy silnikiem i pociagowa sruba 4 znajduje sie mechanizm slu¬ zacy do przeksztalcenia jednostajnych obrotów sil¬ nika na ruch obrotowo-nawrotny, przy czym czesc robocza obrotów pociagowej sruby 4 ma charakter przerywany, a czesc jalowa — jednostajny. Zalez¬ nie od ksztaltu powierzchni podzielni i od rodzaju wykonywanej podzialki, podzielnie 1 sa umocowane bezposrednio na suwakach 6, lub na dodatkowych przyrzadach bedac z suwakami 6 sprzezone kine¬ matycznie. Suwaki 6 sa wbudowane przesuwnie w kadlub 5, a mianowicie prostopadle do kierunku ruchu glównego suportu 3. Pod suwakami 6 sa wbudowane przesuwnie w kadlub 5 sanie 7. Sanie 7 sa ustawione równolegle do suwaków 6 i sa wypo¬ sazone w sprzegla 8 „suwak-sanie", które sluza do wzajemnego polaczenia san 7 z suwakami 6 na czas roboczego ruchu san 7. Do unieruchamiania suwa¬ ków 6 wzgledem kadluba 5 sluza sprzegla 9 „su- wak-kadlub". Ma to miejsce podczas jalowego ruchu, to znaczy podczas powrotu San 7 do wyj- 13 sciowej pozycji i wówczas jest rozprzegniete sprzeglo & Z saniami 7 sa polaczone poprzez przeguby A, bieznie 10. Sluza one do przekazywania pionowego s ruchu glównego Suportu 3 na poziomy ruch san 7 za posrednictwem rólek 11. Z saniami 7 sa polaczone przesuwnie prowadniki 12* Pokretki 13 mechanizmu srubowego sluza do przesuwania prowadnika 12 wzgledem san 7 i sa wyposazone w ustalacze 14. 10 Prowadniki 12 posiadaja pionowe ramiona, z którymi sa polaczone przesuwnie, wzdluz ich dlugosci, wodziki 15. Wodziki 15 sa sprzezone obro¬ towo w przegubach B z wodzikami 16 osadzonymi przesuwnie na biezniach 10, i jednoczesnie sa po¬ laczone przesuwnie (wzdluz ich dlugosci) z pozio¬ mymi ramionami drugiego suportu J7.Suport 17 jest przesuwny w kierunku pionowym za pomoca pociagowej sruby 18, która za posred- ^ nictwem przekladni 19 jest sprzegnieta z pokretka 20 20 wyposazona w ustalacz 21.Z prowadnikiem 12 jest polaczony wskaznik 22 w sposób bezposredni, lub kinematycznie, zaleznie od tego, czy zastosowano dodatkowy przyrzad.Narzedzia 2 do wykonywania kres sa mocowane w uchwytach wmontowanych we wspólna dzwig¬ nie 23.Najprostszym przypadkiem zastosowania urza¬ dzenia jest wykonywanie liniowych podzialek na plaskich podzielniach, fig. 2. Podzielnie 1 spoezy- 30 waja tu bezposrednio na suwakach 6, a wskazniki 22 — bezposrednio na prowadnikach 12.Do wykonywania liniowych podzialek wzdluz osi walcowych podzieln 24 (fig. 3) sa stosowane do¬ datkowe przyrzady mocowane na suwakach 6. Po¬ dzielnie 24 sa mocowane w uchwytach 25 osadzo¬ nych obrotowo w przesuwnikach 26. Wygiete ku górze czesci przesuwników 26 sa polaczone prze¬ suwnie z obejmami 27 przymocowanymi do dzwigni 40 23. Uchwyty 25 sa zakonczone zebatymi kólkami 28, które zazebiaja sie z zebatkami obudów 29. Ze¬ batki te znajduja sie po stronie narzedzi 2 i sa ustawione równolegle do przesuwników 26 polaczo¬ nych przesuwnie z obudowami 29. W tym przypad- 45 ku wskazniki 22 sa osadzone bezposrednio na pro¬ wadnikach 12.Do wykonywania katowych podzialek na pla¬ skich podzielniach 30 (fig. 4), sa stosowane dodat¬ kowe przyrzady z pionowa osia obrotu nieruchomo 50 mocowane na kadlubie 5. Podzielnie 30 sa moco¬ wane na wymiennych uchwytach 31, osadzonych na walkach zebatych kól 32, zazebiajacych sie z ze¬ batkami 33 umocowanymi na suwakach 6 w pozycji pionowej. Wspólsrodkowo z zebatymi kolami 32, 55 a mianowicie na ich walkach, sa osadzone obroto¬ wo zebate kola 34, na tulejkach których sa nasa¬ dzone wskazniki 35 i które zazebiaja sie z zebat¬ kami 36 umocowanymi dó prowadników 12 w po¬ zycji pionowej. Calosc jest osadzona obrotowo w obudowie 37.Do wykonywania liniowych podzialek Wzdluz ob¬ wodów walcowych podzieln 38 (fig. 5), sa stosowa¬ ne dodatkowe przyrzady z pozioma osia obrotu, 65 mocowane nieruchomo na kadlubie 5. Podzielnie 38 607 56530 8 sa mocowane na wymiennych uchwytach 39, osa¬ dzonych na walkach zebatych kól 40, zazebiajacych sie z zebatkami 41 umocowanymi na suwakach 6 w pozycji poziomej. Wspólsrodkowo z zebatymi ko¬ lami 40, a mianowicie na ich walkach, sa osadzone obrotowo zebate kola 42, na tulejkach których sa nasadzone wskazniki 43, i które zazebiaja sie z ze¬ batkami 44 umocowanymi do prowadników 12 w pozycji poziomej. Calosc jest osadzona obrotowo w obudowie 45.Do wykonywania liniowych podzialek wzdluz obwodu walcowych podzieln 38, kulistych podzieln lub podzieln utworzonych z podobnych obrotowych bryl, oraz do wykonywania katowych podzialek na podzielniach plaskich 30, stozkowych 46, kulistych, lub na podzielniach utworzonych z podobnych obrotowych bryl (fig. 6 i 7), sa stosowane dodatko¬ we uniwersalne przyrzady, których osie obrotu uchwytów 47 sa nastawialne pod dowolnym katem do poziomu, w granicach od 0° (osie poziome) do 90° (osie pionowe), mocowane nieruchomo na kadlu¬ bie 5. Podzielnie te sa mocowane na wymiennych uchwytach 47, osadzonych na walkach zebatych kól 48, zazebiajacych sie za posrednictwem zebatych kól 49, 50 i 51 z zebatkami 41 umocowanymi na suwakach 6 w pozycji poziomej. Wspólsrodkowo z zebatymi kolami"48, a mianowicie na ich walkach, sa osadzone obrotowo zebate kola 52, na tulejkach których sa nasadzone wskazniki 53, które to kola zazebiaja sie za posrednictwem zebatych kól 54, 55, i 56, z zebatkami 57 umocowanymi do prowadni¬ ków 12 w pozycji poziomej. Zebate kola 48 i 52 sa osadzone obrotowo w wysiegnikach 58. Wysieg¬ niki 58 sa osadzone obrotowo i wspólsrodkowo z zebatymi kolami 49 i 54, w obudowach 59. Wysieg¬ niki 58 sa ustalane zaciskami 60 wzgledem obu¬ dów 59. Zebate kola 50, 51 i 55, 56 sa osadzone obrotowo i wspólsrodkowo w obudowach 59.Uchwyty narzedzi 2 (fig. 8) sa skonstruowane tak, ze we wspólnej dzwgimi 23 sa uksztaltowane gniaz¬ da 61 z gwintem i z walcowa czescia prowadzenia.W gniazdach 61 sa wkrecone zewnetrzne tulejki 62, posiadajace zewnetrzny i wewnetrzny gwint, oraz walcowe czesci prowadzen. U dolu tulejki 62 sa uksztaltowane wewnetrzne kolnierze, a u góry ra- delkowane obrzeza. W zewnetrzne tulejki 62 sa wkrecone wewnetrzne tulejki 63, posiadajace u dolu zewnetrzne kolnierze, którymi wspieraja sie od góry o wewnetrzne kolnierze tulejek 62. Pomiedzy zewnetrzne i wewnetrzne tulejki 62 i 63 sa wsta¬ wione srubowe sprezyny 64 sluzace do wywierania nacisku na oba kolnierze. W zewnetrzne tulejki 62 sa wkrecone nakretki 65 sluzace do regulowania napiecia sprezyn 64. Nakretki 65 maja obrzeza ra- delkowane i jednoczesnie sluza do wzajemnego suwliwego prowadzenia oraz do wspólsrodkowego ustawienia tulejek 62 i 63. W wewnetrznych tulej¬ kach 63 sa wspólsrodkowo osadzone trzpienie 66.Glówki trzpieni 66 wspieraja sie o srubowe spre¬ zyny 67, które sa wstawione w gniazda tulejek 63.Sprezyny 67 sluza do podnoszenia ku górze trzpieni 66. Narzedzia 2 sa umocowane w stopkach 68 osa¬ dzonych na trzpieniach 66. Stopki 68 sluza jedno¬ czesnie do ograniczenia przesuwu trzpieni ku górze,, przez opieranie sie o dolne czolo tulejki 63.Dzialanie urzadzenia przejawia sie w dwojaki sposób: ustawianiem urzadzenia i wykonaniem kres.Ustawienie urzadzenia rozpoczyna sie od umoco¬ wania podzielni 1 na suwaku 6, lub podzielni 24, 30, 38, 46 w uchwycie 25, 31, 39, 47, zaleznie od te¬ go, czy i jaki dodatkowy przyrzad jest zastosowany do wykonania danej podzialki na danej podzielni.Poczatkowy, wywzorcowany, graniczny punkt Xt pokrywa sie z narzedziem 2, które jest oddalone od podzielni 1. Dla sprawdzenia ustawienia punktu Xj naciska sie na glówke trzpienia 66, i narzedzie 2. dosuniete zostaje do podzielni 1. Zwalniajac naciska narzedzie 2 oddala sie od podzielni 1 na skutek dzialania srubowej sprezyny 67. Odleglosc narze¬ dzia 2 od podzielni 1 ustala sie pokrecajac ze¬ wnetrzna tulejka 62, wraz z która przesuwaja sie- wszystkie-pozostale skladowe czesci uchwytu na¬ rzedzia 2, natomiast wytworzenie wlasciwego na¬ cisku narzedzia 2 na podzielnie powoduje sie przez pokrecanie nakretki 65, zmieniajac napiecie we¬ wnetrzne srubowej sprezyny 64 dociskajacej we¬ wnetrzna tulejke 63 do zewnetrznej tulejki 62.Dzieki zastosowaniu gladkich, walcowych po¬ wierzchni na skladowych czesciach uchwytu, na¬ rzedzie 2 jest ustawione zawsze w tej samej osi dzwigni 23. Zabiegi powyzsze wykonuje sie na wszystkich stanowiskach urzadzenia.Pokrecajac pokretka 20, powoduje sie przesunie¬ cie drugiego suportu 17 o wielkosc CB = y = i • h.Podczas tego ustawiania ilosci i elementarnych dzialek Ax, wodzik 15 przesuwa sie wzdluz ramie¬ nia prowadnika 12 pociagajac za soba wodzik 16, który przesuwa sie po biezni 10, oraz o te sama wie'kosc y przesuniety zostaje przelacznik glów¬ nego suportu 3, nie pokazany na rysunku. Równiez na rysunku nie pokazano odczytanie na urzadzeniu wielkosci i. Zakleszczajac ustalacz 21, powodujemy sztywne unieruchomienie drugiego suportu 17. Za¬ bieg ten jest wspólny dla wszystkich stanowisk urzadzenia.Pokrecajac pokretka 13, powoduje sie przesu¬ niecie prowadnika 12 o wielkosc AC —x = i«Ax, co jest kontrolowane wzrokowo, czyli obserwuje sie przemieszczanie sie wskaznika 22, 35, 43 lub 53, da koncowego, wywzorcowanego, granicznego punktu X2. Podczas tego ustawiania wielkosci x obszaru,, wodzik 15 przesuwa sie wzdluz ramienia drugiego suportu 17, pociagajac za soba wodzik 16, który przesuwa sie po biezni 10. Przesuniecie o wielkosc x prowadnika 12 moze byc odczytane na mikro- metrycznej srubie pokretki 13 oraz na podzialce z noniuszem na kadlubie 5 i suwaku 6. Odczyty wartosci x umozliwiaja zastosowanie urzadzenia do wykonywania podzialek, których obszary x (wzglednie elementarne dzialki Ax) obliczono ra¬ chunkowo. Zakleszczajac ustalacz 14, powoduje sie sztywne unieruchomienie prowadnika 12; wzgledem san 7, a tym samym sztywne unieru¬ chomienie biezni 10 wzgledem san 7, w pozycji odchylenia jej o kat a w stosunku do polozenia prostopadlego do kierunku ruchu san 7. Zabieg ter* 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6056530 9 10 wykonywany jest indywidualnie dla kazdego sta¬ nowiska urzadzenia.Wykonywanie kres rozpoczyna sie z chwila wla¬ czenia napedu. Obracajac sie przerywanym ruchem .sruba pociagowa 4 powoduje skokowy ruch glów¬ nego suportu 3 w strone oddalania sie od san 7.Glówny suport 3 naciskajac swymi ramionami po¬ przez rolki 11 na bieznie 10, powoduje przesuwa¬ nie sie robocze, ruchem skokowym, san 7. W tym czasie sanie 7 sa sprzezone wlaczonymi sprzeglami 8 z suwakami 6, zatem suwaki 6 wykonuja tu te same przesuwy. Podziemie 1 przemieszczaja sie pod narzedziami 2, a wskazniki 22, 35, 43 lub 53 przemieszczaja sie od punktu X2 do Xt. Po nalo¬ zeniu sie punktów Xj i X2 nastepuje zmiana kie¬ runku obrotów pociagowej sruby 4 i powrót glów¬ nego suportu 3 do wyjsciowej pozycji ciaglym ru¬ chem. W tym czasie suwaki 6 sa sprzegniete wla¬ czonymi sprzeglami 9 z kadlubem 5, a sprzegla 8 sa rozprzegniete, czyn suwaki 6 sa unieruchomione wzgledem kadluba 5. Powrotowi glównego su¬ portu 3 do wyjsciowej pozycji towarzysza powroty do wyjsciowej pozycji san 7. Wskazniki 22, 35, 43 lub 53 przyjmuja ponownie polozenia X2. Usta¬ wienie nowych czastkowych obszarów x2 = X2X3 redukuje sie do korekcji wskazników o odcinki X1X2—X2X3< Wykonywanie kres przez narzedzia 2 jest zsyn¬ chronizowane z ruchem glównego suportu 3 w ten sposób, ze w jego roboczej czesci wykonanie kres odbywa sie podczas nieruchomego glównego su¬ portu 3, a cofanie narzedzi 2 — podczas przesuwa¬ jacego sie glównego suportu 3. W jalowej czesci ruchu glównego suportu 3, narzedzia 2 pozostaja nieruchome 1 oddalone od podzieln. Narzedzia Z, na skutek zamocowania ich na wspólnej dzwigni 23, wykonuja równoczesnie cykliczne przesuniecia: „w dól, poziomo (robocze), do góry, poziomo".Dzialanie dodatkowego przyrzadu mocowanego na suwaku 6 polega na tym, ze dzwignia 23, po¬ przez obejme 27 i przesuwnik 26 powoduje prze¬ suwanie sie poziome, poprzeczne podzielni 24 wraz z jej uchwytem 25 scisle o te same przemieszcze¬ nia, które wykonuje narzedzie 2 z dzwignia 23.Powoduje to, ze narzedzie 2 pozostaje stale w po¬ lozeniu normalnym do powierzchni podzielni 24.Uchwyt 25 jest wyposazony w zebate kólko 28, które obtaczajac sie po zebatce obudowy 29, po¬ woduje, ze uchwyt 25, a wiec i podziemia 24 otrzy¬ muja ruch obrotowy o zwrocie przeciwnym do przesuwu narzedzia 2. Wobec tego podziemia 24 wykonuje wzgledem narzedzia 2 tylko wzgledny ruch obrotowy. Polaczenie przesuwnika 26 z obej¬ ma 27 umozliwia swobodne przesuwanie sie su¬ waka 6 wzgledem kadluba 5.Dzialanie dodatkowych przyrzadów mocowanych na kadlubie 5 polega na zamianie ruchu posuwi¬ stego suwaka 6 i prowadnika 12 na katowe ruchy podzieln 30, 38 lub 46 i wskazników 35, 43 lub 53, za posrednictwem zebatych przekladni przy jedno¬ czesnie takim ustawieniu podzieln 30, 38 lub 46, ze ich tworzace pokrywaja sie, wzglednie sa stycz¬ ne do odcinków dróg ostrzy narzedzi 2, odpowia¬ dajacych wykonaniu kres.Powtarzajac w ten sposób proces dzielenia, wy¬ czerpiemy kolejno wszystkie czastkowe obszary x, czyli wykonamy calkowite obszary podzialek.Pojecie „podzielnie" oznacza tu zarówno mier¬ nicze podzielnie pomiarowej aparatury, jak rów¬ niez dowolne przedmioty, na powierzchni których wykonuje sie podzialki. 10 35 40 45 50 55 PL