PL56381B1 - - Google Patents

Description

01.XII.1962 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 30.XI.1968 56381 KI. 45 1 , *joo MKP A 01 n s UKD Wlasciciel patentu: E. Merck Aktiengesellschaft, Darmstadt (Niemiecka Republika Federalna) Srodki regulujace morfologie roslin Stwierdzono, ze kwas fluoreno-9-karboksylowy, jego sole, estry, amidy i produkty ich podstawie¬ nia wykazuja wybitne dzialanie na regulacje mor¬ fologii roslin.W opisie patentowym nr 51945 opisano srodek do zwalczania niepozadanego wzrostu roslin za¬ wierajacy w mieszaninie jako substancje czyn¬ na pochodna kwasu fluoreno-9-karboksylowego ewentualnie z jedna lub kilkoma substancjami chwastobójczymi i/lub regulujacymi wzrost roslin.Przedmiotem wynalazku sa srodki regulujace morfologie roslin, zawierajace wyzej wymienione zwiazki ewentualnie w polaczeniu ze znanymi sub¬ stancjami dodatkowymi dla ochrony roslin i/lub wypelniaczami.Pod okresleniem „dzialanie regulujace morfolo¬ gie roslin" nalezy rozumiec wplyw na rozwój ro¬ slin pod wzgledem histologiczno-anatomicznym i morfologicznym, który prawdopodobnie dotyczy podzialu i okreslania komórek.Srodki te po pobraniu ich przez rosliny i prze¬ niesieniu do tkanek dzialaja selektywnie na aktywnosc podzialu tkanki, szczególnie w miej¬ scach wegetacji .Nie wywolujac toksycznego dzia¬ lania ubocznego, hamuja one rozwój komórek i tworzenie sie nowych organów.Nieprawidlowosci rozwoju spowodowane przez pochodne kwasu fluoreno-9-karboksylowego sa rózne zaleznie od rodzaju zwiazku, jego stezenia i rodzaju traktowanych roslin. 10 15 25 Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku dzialaja jedynie na tkanki zdol¬ ne do podzialu, natomiast nie wywoluja widocz¬ nego dzialania na tkanki uksztaltowane. Dzialanie ref-ulujace morfologie wykazuja te zwiazki juz w bardzo duzym rozcienczeniu, a dzieki temu, ze sa one tylko w niewielkim stopniu fitotoksyczne, mo¬ zna je stosowac do regulacji morfologicznej w bar¬ dzo szerokim zakresie stezen, na przyklad 0,01— 100 ppm (czesci na milion). Na przyklad zwiazek stanowiacy jedna z najbardziej aktywnych sub¬ stancji czynnych zastosowany w ilosci 0,1—0,02 mi¬ lionowych czesci grama na lisciach powoduje de¬ formacje u wielu rodzajów roslin. Substancje czyn¬ ne przenikaja do nasion z woda, w której sie je moczy, lecz wywieraja dzialanie dopiero na kielki roslin.Poza tym substancje te wchlaniane przez liscie, PCdy, jak równiez przez korzenie i nastepnie roz- 20 noszone w obrebie calej rosliny.Nieprawidlowosci w rozwoju spowodowane przez te nowe srodki zaobserwowano na róznych czes¬ ciach rosliny. Na przyklad stwierdzono zmniejszo¬ ny rozwój lisci wlasciwych lub przykwiatowych prowadzacy do calkowitej ich utraty, braku lisci, a takze ich deformacji lub przerosniecia. Czesto mozna stwierdzic wczesniejsze lub zwiekszone roz¬ wijanie sie paczków kwiatowych, zbyt duza ilosc 30 lisci przykwiatowych i przerost kwiatów, a takze 56381przedwczesny lub spózniony rozwój innych orga¬ nów i inne anomalie.Za pomoca srodków wedlug wynalazku mozna uzyskac równiez zwiekszone tworzenie sie chloro¬ filu, tworzenie sie owoców partenokarpowych, a takze przerwanie okresu spoczynkowego nasion przy endogenicznym opóznieniu kielkowania. Poza tym substancje czynne wplywaja na wymiane wo¬ dy przez rosliny (np. aktywne wydzielanie wo przez liscie roslin jednolisciennych).Srodki regulujace morfologie roslin, bedace przedmiotem wynalazku, jako substancje czynna zawieraja jeden lub kilka zwiazków z grupy kwasu fluoreno-9-karboksylowego ó wzorze 1 lub 2, w którym A oznacza H, chlorowiec np. F, Cl, Er, J, grupe OH, O-alkil, O-acyl o alifatycznym rodniku alkilowym zawierajacym do 7 atomów wegla lub rodniku benzoilowym, grupe —N02 lub —NRiR2, w której Ri i R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja H lub alkil zawierajacy do 4 atomów wegla, 2 oznacza grupe —NE3R4, w której R3 i R4 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja H lub alkil zawierajacy do 12 atomów wegla, lub razem z atcmem azotu tworza pierscien 5-cio lub 6-qio czlonowy, który moze zawierac równiez dalszy he¬ teroatom, jak S, N lub O, albo Z oznacza grupe —OR5, w której R5 oznacza H, alkil zawierajacy do 7 atomów wegla lub Z oznacza równowaznik ato¬ mu metalu, a R, R' i R" oznaczaja wodór, chlor, brom, grupe N02, grupe OH lub grupe -NR^, w której RA i R2 sa jednakowe lub rózne i ozna¬ czaja H lub alkil zawierajacy do 4 atomów we¬ gla, w postaci mieszaniny z dodatkowymi substan¬ cjami do ochrony roslin i/lub wypelniaczami.Szczególnie aktywne sa pochodne kwasu fluo- reno-9-karboksylowego, przedstawione wzorami 3—11, przy czym we wzorach 8, 9, 10 i 11 Z, R, R', R" maja wyzej podane znaczenie, a co najmniej jeden z podstawników R, R' i R" oznacza wodór.Poszczególnymi czynnymi zwiazkami sa% np. na¬ stepujace: kwas 9-fliuorenol)0-9^karboksylowy, jego sole amonowe i z metalami alkalicznymi, jego estry metylowe, etylowe, n-propylowe, izopropylo¬ we, n-butylówe, izobutylowe, trzeciorzedowe buty¬ lowe, n-amylowe, izoamylowe, n-heksylowe, h-hep- tylowe, n-oktylowe i izoktylowe; amid kwasu 9- fluorenolo-9-karboksylowego, jego pochodne pod¬ stawione przy atomie azotu grupy amidowej, np. amidy: metylowy, etylcwy, n-propylowy, izopropy¬ lowy, n-butylowy, izobutylowy, III-rzed. butylo¬ wy, n-heptylowy, dodecylowy, dwtimetylowy, dwu- etylowy, dwu-n-propylowy, dwu-izoprbpylowy, dwu-n-butylowy, dwu-izobutylowy i metylo-n-bu- tylpwy; piperydyd, piperazyd 4'-(|3-hydroksyetylo)- rpiperazyd, ^-metylopiperazyd, pirplidyd, morfolid i tiomorfolid kwasu 9-fluorenolo-9-karboksylowe- go; kwasy 9-metyloksyfluoreno-, 9-etoksyfluoreno-, 9-n-butoksyfluoreno- i 9-acetcksyfluoreno-9-kar- boksylowe, ich sole z metalami alkalicznymi oraz sole amonowe, a takze odpowiednie estry mety¬ lowe, etylowe, n-propylcwe, izopropylowe, n-buty- lowe, izobutylowe. III-rzed. butylowe i n-heptylo- we oraz ich amidy kwasu karboksylowego i ich pochodne podstawione przy atomie azotu grupy amidowej,' jak np. metylowa, etylowa, n-propylo-' wa, dwu-n-propylowa, dwu-n-butylowa a takze odpowiednie pochodne piperycjlynowe i morlolidy- nowe, kwas 9-chlorofiuoreno-9-kafboksylowy 1 je¬ go sole z metalami alkalicznymi oraz; amonowe, a takze ich estry i amidy jak ester metylowy, 5 etylowy, n-propylowy, izopropylowy, n-butylowy, izobutylowy, III-rzed. butylowy, amylowy, izoa- mylowy i heptylowy i amid metylowy, etylowy, propylowy, n-butylowy, izobutylowy, Illrrzed, bu¬ tylowy, dwumetylowy dwuetylowy,/ dwu-rn-pro¬ pylowy, dwuizopropylowy jak i odpowiedni pi¬ perydyd i morfolid. Dalsze pochodne tych grup zwiazków jedno- lub dwupodstawione w piers¬ cieniu aromatycznym sa podstawione przede wszystkim w pozycji 2,4- lub 2,7-, zwlaszcza odpowiednio w pozycji 2, 3 lub 4 przez 15 chlor, brom, N02, NH2, OH, ^NRiR* (gdzie Ri i R2 maja wyzej podane znaczenie) alkoksyj ace- toksy lub benzoiioksy podstawione zwiazki, tak jak odpowiednio 1,4-, 2,7- lub 3,6- dwuchloro lub dwubromopochodne, jak zwlaszcza kwas 2-chloro- -9-fluorenolo-9-karbofcsyIowy, jego sole z meta¬ lami alkalicznymi i sole amonowe; estry: metylo¬ wy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, n-buty¬ lowy, izobutylowy, III-rzed. butylowy, n-amy- lowy, izoamylwoy, n-heksylowy, n-heptylowy, 25 n-oktylowy i izooktylowy. Przez bezposrednie chlorowcowanie pochodnych fluorenowych nie- podstawionych w rdzeniu aromatycznym otrzy¬ muje sie zwiazki x,x-dwuchlorowce lub x,x- -dwubromowe o niezidentyfikowanych miejscach 30 podstawienia atomów chlorowca. Oprócz tego odpowiednie 2,5- i, 2,7-dwunitro- i dwuamino- jak i 2-bromowo - 7 - nitro - pochodne uprze¬ dnio wymienionych zwiazków. Dalej kwas fluo- reno-9-karboksylowy jak i Jego sole z metalami 35 alkalicznymi i amonowe, a takze jego estry: me¬ tylowy, etylowy, n-propylowy, izopropylowy, n-bu- tylcwy, izobutylowy, III-rzed. butylowy, n-penty- lowy, n-heksylowy i n-heptylowy; amidy kwasu fluoreno-9-karboksylowego jak i pochodne ich *° podstawione przy atomie azotu grupy amidowej, jak na przyklad pochodne amidowe metylowe, etylowe, n-propylowe, izopropylowe, n-butylowe, izobutylowe, III-rzed. butylowe, n-heptylowe, n-do- decylowe, dwumetylowe, dwuetylowe, dwu-n-pro- *5 pylowe dwu-n-butylowe i dwu-izo-butylowe lub piperydyd; piperazyd, 4*-(p^hydróksyetylo)-pipera¬ zyd, pirolidyd albo morfolid kwasu fluoreno-9-kar- boksylowego.Pochodne fluorenowe stanowiace substancje 50 czynna srodków wedlug wynalazku wykazujace pcwolne i dlugotrwale dzialanie zapobiegajace podzialowi komórek róznia sie zasadniczo dzia¬ laniem od znanych podstawowych kwasów feno- ksyalkanokarboksylowych, przy stosowaniu których 55 typowe objawy, jak narosla, ubytki, zrosniecia, skrecanie) wystepuja znacznie predzej i dzialaniu ich z reguly towarzyszy szybkie* zólkniecie rosliny.„ Kwasy indolo-3-alkanokarboksylowe maja po¬ dobne dzialanie jak kwasy fenoksyalkanokarbo- 60 ksylowe. Równiez ich dzialanie rózni sie zasadni¬ czo od dzialania pochodnych fluorenowych. Nale¬ zy przy tym zaznaczyc, ze regulujacy wzrost ro¬ slin, kwas indolo-3-octowy przy zewnetrznym stosowaniu na rosliny nietraktowane w stezeniu 65 równym fizjologicznemu jest bezskuteczny.5 Pochodne fluorenowe wedlug wynalazku maja równiez dzialanie odmienne niz kwas giberelinowy i jego pochodne. Typowe dzialanie gibereliny na wyzsze rosliny polega czesto na Krancowo wzmoc¬ nionym wydluzaniu sie miedzywezla przy zasad¬ niczo normalnym rozwoju lisci i latwiejszym roz¬ prowadzeniu chlorofilu. Natomiast pochodne fluo¬ renowe wplywaja na skrócenie miedzywezla, zmniejszenie ilosci lisci i zwiekszone tworzenie sie chlorofilu. ¦¦ .¦ -¦"¦¦¦' Pochodne fluorenowe róznia sie równiez dzia¬ laniem na rosliny od Chlorowcowanych pochod¬ nych kwasu benzoesowego i kwasu aryloborowego, które w przeciwienstwie do substancji wedlug wynalazku nie wywoluja na przyklad efektu par- tenokarpii, a poza tym ich dzialanie hamujace jest slabsze.Hydrazyd kwasu maleinowego jak równiez czwartorzedowe zwiazki azotu typu chlorku 2-chloroetylotrójmetyloamoniowego lub [5-izopro- pylo-2-metylo- 4-(piperydynokarbonylcksy)- feny- lo]-trójmetylo-amoniowego sa zwiazkami hamu¬ jacymi wzrost roslin o ograniczonym zakresie dzialania. Powoduja one ogólne zahamowanie wzrcstu bez wlasciwego zaniku lub przeobrazen organów.Dotychczas zaden ze stosowanych zwiazków nie wykazuje tak wielostronnego dzialania na budo¬ we roslin jak wchodzace w sklad srodka wedlug wynalazku pochodne fluorenowe. Róznia sie one od wszystkich znanych grup zwiazków regulato¬ rów charakterem, sposobem i zakresem dzialania.Zwiazki wedlug wynalazku byly wypróbowane na róznych rodzajach rcslin jak na przyklad na po¬ midorach, dyni, ogórkach, fasoli, rzodkwi, mar¬ chwi, selerach, salacie, ziemniakach, owsie, pszeni¬ cy, przytulicy czepnej, poziewniku, zóltnicy drob- nofcwiatowej, rdescie, gorczycy polnej, gwiazdnicy pospolitej, brodawniku jesiennym, dmuchawcu, od¬ mianach jaskrowatych, babkowatych, na podbiale, pokrzywie, rumianku, zlocieniu polnym, ostroze- niu polnym, poza tym na bawelnie, winorosli, jablkach i kaktusach.W pracy R. A. Heacock et al. w Annala of applied Biology 46 (3), str. 352—356 (1958) opisano miedzy innymi badanie kwasu fluorenókarboksy- lcwego co do jego wlasciwosci jako regulatora wzrostu w klasycznej próbie rozwoju komórki z rozdzielonymi czesciami organów. Jednak praca ta nie zawiera zadnych danych oo do morforegulu- jacego dzialania badanych substancji na trakto¬ wane rosliny. W wymienionych publikacjach nie znajduja sie równiez zadne dane ó jakichkolwiek wlasciwosciach morforegulujacych badanych zwiazków.W publikacji R. L. Jones et al. w Journal of the Science of Food and Agriculture tom 5, str. 44—47 (1954) opisano wplyw niektórych pochod¬ nych fluorenowych na geotropowe i fototropowe zachowanie kielków. Geotropowe lub fototropowe zachowanie sie roslin jest jak wiadomo nastep¬ stwem reakcji na wzrost wzdluzny tak, ze z wy¬ mienionej publikacji mozna jedynie wywniosko¬ wac, ze wymienione tam zwiazki wywieraja pew¬ ne dzialanie • na powiekszanie sie komórki. Jakie¬ kolwiek wskazówki dotyczace morforegulujacego 6 dzialania wymienionych w tej publikacji zwiaz* ków nie zostaly podane. Oprócz tego znane sa dzialania na zachowanie geotropowe i fototropo¬ we roslin takze z szeregu innych zwiazków naj¬ rozmaitszej chemicznej budowy na przyklad eozy- ny lub dwuetylostilbestrolu, które jednak zadnych wlasciwosci regulujacych wzrost roslin nie posia¬ daja.Zwiazki wchodzace w sklad srodka wedlug wy¬ nalazku wykazuja wielorakie efekty przy ich za¬ stosowaniu do roslin i moga byc stosowane rów¬ niez w polaczeniu z substancjami czynnymi wply¬ wajacymi na wzrost roslin takimi jak na przyklad giberelina, kinina itd.; mozliwosc ekonomicznego wykorzystania ich jest bardzo róznorodna.Srodki wedlug wynalazku mozna równiez stoso¬ wac do opóznienia okresu kwitnienia kwiatów cie¬ tych i ozdobnych lub owocowania i winobrania dla zabezpieczenia przed mrozem, do opóznienia powstawania pedów kwiatowych w salacie lub do wplywania na terminy dojrzewania i zbiorów.Srodki te nadaja sie równiez do polepszenia* owo¬ cowania jak i do zapobiegania opadaniu owoców.Srodki wedlug wynalazku wplywaja dodatnio na tworzenie sie kwiatów. Ten efekt moze byc 25 wykorzystany w hodowli kwiatów i roslin ozdob¬ nych lub bawelny. Przy zastosowaniu srodków wedlug wynalazku mozna otrzymywac owoce bez- pestkowe na przyklad pomidory. Srodki te wply¬ waja równiez na polepszenie trwalosci zbiorów. 30 Uzyskuje sie na przyklad zahamowanie kielkowa¬ nia okopowizny i dluzsza swiezosc (zachowanie zielonosci) zebranej rzodkiewki, rzodkwi i bura¬ ków.Wreszcie srodki wedlug wynalazku moga byc 35 równiez stosowane do zwiekszenia odpornosci na wyleganie np. zboza lub do polepszenia jakosci wlókien roslin wlóknistych. Dalej moga one wply¬ wac na zakorzenienie sadzonek zielonych i przy¬ spieszenie wegetatywnego rozmnazania przez two- 40 rzenie pedów.Pochodne fluorenu otrzymuje sie znanymi me¬ todami. Zwiazki pochodzace ze znanych kwasów fluorenokarboksylowych takze ich estry i amidy, moga byc otrzymane za pomoca zwyklych metod 45 otrzymywania estrów lub amidów. Estry lub ami¬ dy kwasu fluorenolokarboksylowego wedlug wzo¬ rów 4 i 9 mozna otrzymac przez bezposrednia estryfikacje odpowiednich kwasów, albo tez po¬ przez chlorek kwasu 9-chloro-fluorenokarboksylo- 50 wego, którymi znanymi metodami przeprowadza sie w pozadany ester lub amid, przy czym na¬ stepnie atom chloru znajdujacy sie w pozycji — 9,. mozna przez potraktowanie wodorotlenku srebra zastapic grupa wodorotlenowa. Jezeli zwiazek. 55 chlorowcowy traktuje sie nie wodorotlenkiem srebra lecz azotanem srebra w obecnosci alkoholu, otrzymuje sie bezposrednio odpowiedni eter np. o wzorze 5 lub 8. Przez acylowanie estru lub amidu kwasu fluorenokarboksylowego otrzymuje 6o sie odpowiednie zwiazki acylowe np. o wzorze 6 i 11. Jako substancje wyjsciowa do wytwarzania zwiazków o wzorach 8 i 11 stosuje sie "podstawio¬ ny kwas fluorenolokarboksylowy o wzorze 9 otrzymany z odpowiedniej podstawionej pochod- 65 nej fenantrenochinonu przez zwykle przegrupo-56381 8 wanie kwasem benzylowym. Niektóre podstawniki mozna równiez wprowadzic bezposrednio do nie- podstawionych zwiazków np. przez chlorowcowa¬ nie lub nitrowanie. Przy tak otrzymanych produk¬ tach chlorowcowania nie zawsze mozna stwierdzic w jakiej pozycji znajduja sie atomy chlorowca.Substancje czynne mozna przerabiac zwyklymi metodami na srodki ochrony roslin lub tez srodki do zwalczania roslin. Jako substancje dodatkowe lub wypelniacze stosuje sie bolus, kaolin, bento¬ nit, make lupkowa, talk, krede, dolomit lub zel krzemionkowy, przy przygotowywaniu preparatu w stanie stalym. Dla otrzymania preparatu cie¬ klego jako rozpuszczalnik stosuje sie korzystnie przede wszystkim ksylen, solvent nafte, aceton, cykloheksan, dwumetyloformamid lub alkohole alifatyczne. Wytworzone w ten sposób koncentraty emulsyjne mozna jako takie wprowadzac do han¬ dlu. Przed uzyciem koncentraty te w zwykly spo¬ sób rozciencza sie woda. Przy stosowaniu srodka zawierajacego jako skladnik substancje rozpu¬ szczalne w wodzie, jako rozpuszczalnik lub roz¬ cienczalnik do otrzymania koncentratu mozna oczywiscie stosowac wode. Srodek stosuje sie przez traktowanie gleby przed siewem, przed wzejsciem roslin lub przez traktowanie roslin po ich wzejsciu przez spryskiwanie, podlewanie, roz¬ siewanie, rozpylanie jak i przez smarowanie, pu¬ drowanie, wstrzykiwanie, infiltracje lub moczenie roslin lub czesci roslin takich jak bulwy, cebulki lub nasiona.Pochodne fluorenowe wchodza w sklad koncen¬ tratów emulsyjnych o calkowitej zawartosci sub¬ stancji czynnej wynoszacej 5—95%, korzystnie 50% wagowych.Szczególnie odpowiednimi skladnikami substan¬ cji czynnej sa zwiazki o wzorach 3 i 4 jak rów¬ niez 8 i 9.Niespodziewane morforagulujace dzialanie po¬ chodnych fluorenowych wedlug wynalazku, zosta¬ lo sprawdzone na podstawie prób biologicznych.Substancje czynne zastosowane w opisanych próbach sa oznaczone jak nastepuje: Nr próbki Substancja czynna wedlug wynalazku 10 15 20 25 40 45 1. Kwas 9-fluorenolo-9-karboksylowy 2. Ester n-butylowy kwasu 9-fluorenolo-9- -karboksylcwego 3. Ester metylowy kwasu 9-chlorofluoreno-9- -karboksylowego 50 4. Amid kwasu 9-chlorofluoreno-9-karboksy- lowego 5. Kwas X,X'-dwuchloro-9-fluorenolo- 9-kar- boksylowy 6. Ester n-butylowy kwasu X,X'-dwuchloro- 55 -9-fluorenolo-9-karboksylowego 7. Kwas 2-chloro- 9-fluorenolo- 9-karboksy- lowy 8. Ester n-butylowy kwasu 9-butoksyfluore- no-9-karboksylowego 60 8a. Ester metylowy kwasu 2-chloro-9-fluoreno- lo-9-karboksylowego 10. Ester izooktylowy kwasu 2-metylo-4-chlo- rofenoksyoctowego 11. Kwas 2,4-dwuchlorofenoksyoctowy 12. Kwas 4-chloro-2-metylo^fenoksypropionowy 13. Ester butyloglikolowy kwasu 4-chloro-2- metylofenoksyprcpionowego 14; Kwas 2,3,5-trójjodobenzoesowy 15. Kwas idolo-3-maslcwy 16. Kwas |3-naftoksyoctowy \ 17. Chlorek 2-chloroetylotrójmetyloamoniowy 18. Kwas giberelinowy (Gibberellin A 3) 19. 6-(2-furfurylo)-aminopuryna-(kinetina) Przyklad I. Próba regulujacego morfologie dzialania na przytulice czepna w porównaniu ze znanymi regulatorami wzrostu.Mlode siewki przytulicy czepnej (Galium apa- rine) pikuje sie do 8 cm doniczek z tworzywa (po 3 do doniczki) i po dwóch daniach, we wczesnym stadium blaszki zarodkowej, traktuje sie je pre¬ paratem, przez naniesienie kropelki 0,02 ml na blaszke zarodkowa (0,04 ml na rosline). Traktuje sie 6 roslin.W 14 dni po traktowaniu bonituje sie u roslin traktowanych w porównaniu z roslinami nietrak- tcwanymi zmiane w rozwoju kielka, wystepowanie deformacji (znieksztalcenie, zwlaszcza • rozwój wsteczny lisci) podniesienie osi pedu jak i jej po¬ lozenia. Bonitacja bierze za podstawe nastepujaca skale wartosci: 0 = bez zmian, 1 = slabe zmiany dochodzace do 25%, 2 = silne zmiany lub do 50%, 3 = bardzo silne zmiany dochodzace do 100%.,^Deformacja 3" oznacza tu praktycznie bezlistna cs pedu. Przeprowadzono dla kazdego rodzaju traktowania po 3 próby, kazda na 6 roslinach.Dawka wynosi 0,04 ml roztworu preparatu 20 czesci na milion.Wypróbowano preparaty 1, 2, 3, 6 i 7 w porów¬ naniu ze znanymi preparatami 9, 10, 11, 12, 13, 14, 17, 18 i 19.. Preparaty rozpuszczono w acetonie i zsuspen- dowano w demineraHzowanej wodzie ze znanym emulgatorem Tween 20 w stosunku wagowym 1:2.Wyniki Znane substancje czynne Kwas 2-metylo-4-chlorofenoksyoctowy 65 Cecha bonita¬ cji Rozwój kielka w % Hamo¬ wanie Przy¬ spiesze¬ nie Podr wyzsze- nie kata wyra¬ stania liscia w % Numer substancji czynnej 1 40 60 2 45 80 3 40 50 6 25 40 7 45 60 9 0 0 10 17 O 12 0 0 11 0 30 13 8 0 14 0 0 17 0 0 19 0 0 18 + 18 056381 10 Cecha boni¬ tacji Defor¬ macja lisci glów¬ nego pedu Defor¬ macja [ kata wyra¬ stania liscia Numer substancji czynnej 1 2 3 2 3 3 3 1 6 3 3 3 3 7 3 3 9 0 0 10 0 0 12 1 1 11 1 1 13 1 1 14 1 1 17 0 0 19 0 0 18 0 0 W tablicy uwidocznione jest wybitne dzialanie morforegulujace poszczególnych srodków wedlug wynalazku (1, 2, 3, 6, 7) na przytulice czepna. W szczególnosci stwierdzono, ze nastapilo przyspie¬ szenie wyrastania kata lisci. Zastosowanie nawet drobnej czesci mikrograma srodka wedlug wyna¬ lazku powoduje trwala regulacje morfologiczna.Przyklad II. Próba dzialania morforeguluja¬ cego na nasiona roslin.Nasiona rzodkwi, ogórków, poziewnika, zóltlicy drobnokwiatowej w ilosci po 100 sztuk zanurza sie w 50 ml roztworu preparatu o stezeniu 0,025% i 0,05% na okres 24 godzin, a nastepnie splukuje woda w celu usuniecia czynnej substancji z po¬ wierzchni nasion, które nastepnie wysiewa sie do skrzynek zawierajacych kompost i piasek. Wypró¬ bowano preparaty 1 i 7. Zastosowano wodne roz¬ twory soli sodowych (woda demineralizowana).Wynik: Nasiona kielkowaly normalnie. Równiez prefor- mowane w nasieniu kielki tworzyly sie w zasa¬ dzie normalnie. W miare rozwoju widoczne jest morforegulujace dzialanie substancji czynnej na ksztaltowanie sie lisci typowych (zdeformowanych, zahamowanych w rozwoju). Kat pedu ulegal prze¬ waznie deformacji w mniejszym lub wiekszym stopniu.Na podstawie tej próby mozna stwierdzic, ze srodek wedlug wynalazku wraz z woda specznia¬ jaca zostal wchloniety przez nasiona roslin i prze¬ niesiony do stozka wzrostu. Poza tym próbka nie wykazala dzialania toksycznego, a jedynie dziala¬ nie specyficznie regulujace budowe tkanki.Przyklad III. Próba morforegulujacego dzia¬ lania przez podlewanie mlodych roslin.Kielkujaca fasole karlowa, dynie, poziewnik, zóltlice drobnokwiatowa w stadium rozwoju az do wyrastania pierwszych lisci typowych lub do wy¬ puszczenia 2—3 lisci (poziewnik, zóltlica drobno- 10 25 30 35 45 50 55 55 65 kwiatowa) posadzono do 8 cm doniczek z tworzy¬ wa sztucznego.Górna warstwe ziemi kazdej doniczki trakto¬ wano 23 ml wodnej zawiesiny substancji czynnej unikajac zwilzenia rosliny.Po 2—3 tygodniach zaobserwowano objawy mor- foregulacji takie jak deformacja lisci (D) przyro¬ stu i kata wyrastania lisci (A). Skala wartosci 0—3 (0 = bez zmian, 3 = bardzo duze zmiany). Wypró¬ bowano preparaty 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 i 8. Substancje czynne przygotowano jak w przykladzie I.Wynik: Tablica ponizsza zawiera bonitacje dla prepa¬ ratu 2. Wartosci pozostalych zwiazków nie róznia sie zasadniczo.Roslina fasola karlowa dynia kapusta francuska poziewnik próba kontrolna Stezenie czesci/ milion 100 100 50 50 Bonitacja morforegulujaca po 3 tygod. po 6 tygod.D 2 2 2 1—2 0 A 2 2 1 1 0 D | A co co co co o 3 2—3 2—3 2 0 Próba ta dowodzi, ze srodek wedlug wynalazku zostal wchloniety przez korzen i przeniesiony do miejsc tworzenia tkanek. Wykazuje ona poza tym wzrastajace dzialanie ksztaltujace, typowe dla substancji czynnych.Przyklad IV. Próba morforegulujacego dzia¬ lania na opóznienie kwitnienia, dojrzewania i opa¬ dania lisci fasoli karlowatej.Fasole karlowata (Saxa) opryskano preparatami wedlug wynalazku we wczesnym stadium wypu¬ szczania lisci i we wczesnym stadium kwitnienia.Zuzycie wody odpowiada 600 l/ha. Wypróbowano preparaty 1 i 2 jako 50 procentowe koncentraty emulsji przygotowane wedlug przykladu I.Bonitowano dane przy opryskiwaniu przed sta¬ dium kwitnienia i podczas kwitnienia, gdy na kazdym poletku doswiadczalnym wyliczono po 3—5 kwiatów na rosline (wartosc srednia dla 20 roslin).Przy opryskiwaniu we wczesnym stadium kwit¬ nienia fasole oceniano na podstawie dwóch róz¬ nych terminów w jej rozwoju, w których calkowi¬ te zawiazywanie owoców podzielono na trzy klasy dojrzewania: 1 = mlody owoc (do 3 cm dlugosci), 2 = srednia wielkosc owocu (gladki), 3 = dojrzale owoce (nasiona sa widoczne). Wytypowano do bo¬ nitacji grupy po 20 roslin. Nastepnie ustalono ter¬ min, w którym opadanie lisci pod koniec okresu wegetacji osiaga okolo 50 procent.56381 Wynik: 11 Opóznienie kwitnienia 12 Srodek nr 1 , ' 2 Próba kontrol¬ na Steze¬ nie w % 0,05 0,1 0,2 0,05 0,1 0,2 — Opóznienie rozpoczecia kwitnienia o dni Opóznienie konca kwit¬ nienia o dni w stosunku do próby kontrol¬ nej | 5 10 16 7 15 23 Rozpoczecie kwitnienia po 23 dniach 4 8 13 7 14 20 Koniec kwit¬ nienia po 48 dniach Opóznienie dojrzewania i opadania lisci Srodek nr 2 Próba kon¬ trolna Steze¬ nie w % 0,025 0,05 0,1 — Podzial na klasy dojrzewania (% calkowitej ilosci owoców) po 4 tygod¬ niach 1 72 78 93 60 2 26 22 ¦7 30 3 2 0 0 10 po 6 tygod¬ niach 1 | 2 | 3 26 22 43 12 44 48 50 37 30 20 7 51 Opóz¬ nienie opada¬ nia lisci w dniach 7 12 18 0 Tablice wykazuja silne dzialanie morforegulu- jace srodka wedlug wynalazku, wykazane na przykladach przebiegu kwitnienia, rozwoju owo¬ ców i opadania lisci fasoli karlowatej. Pod wply¬ wem tych substancji wystepuje intensywne zielone zabarwienie roslin. Deformacje ograniczaja sie do czesci wegetatywnych i czesciowo zanikaja.Przyklad V. Morforegulujace dzialanie na kwiaty i awoce oraz na rozwój kielka u fasoli karlowatej.Wyniki: Pre¬ parat nr 2 Stezenie czesci/ml 0.01 0.025 0.05 Próba kontrolna Liczba rozgale¬ zien przy kolankach Suma |l-C 3 3,5 5/8/ - 1-2 2 3 0 2-PJ3-F 1-2 1-2 2 0 0 0 (1) 0 nasady kwiatów i owoców przy kolankach Suma 2 2 3-5 0 I-C 1 1 2 1 2-P 1 1 1-2 0 3-F o o o jo 10 20 25 30 35 40 45 Fasole karlowata gatunku „Saxa" opryskano w stadium rozwoju pierwszych lisci na stole obroto¬ wym 0,02% srodkiem zwilzajacym, zawierajacym substancje czynna wedlug wynalazku i trzymano w szklarni w temperaturze 20°C. Wypróbowano pre¬ parat 2, który zdyspergowano w stosunku 1:1 z emulgatorem Tween 20 w demineralizowanej wodzie.I-C oznacza kolanka liscieni 2-P oznacza kolanka lisci mlodocianych 3-F oznacza kolanka lisci typowych Wynik wskazuje na silne morforegulujace dzia¬ lanie srodków wedlug wynalazku. Szczególnie obserwuje sie, ze rozgalezienie i nasada kwiatów szeroko wystepuja na kolankach I-C i 2-P, na któ¬ rych spoczywaja paczki pachwinowe przy nietrak- towanej fasoli.Przyklad VI. Badanie morforegulujacego dzialania na partenokarpie. Próba na pomidorach.Paczki kwiatów na pomidorach odmiany Lu¬ kullus zostaly wykastrowane przez usuniecie pre¬ cików i slupka za pomoca pincety. Nastepnego dnia traktowano kazdy z tak spreparowanych kwiatów 0,02 ml kroplami substancji czynnej za pomoca strzykawki Rekord o pojemnosci 1 ml. Obok srod¬ ka 1 wedlug wynalazku wprowadza sie dla porów¬ nania preparat ze znanych grup substancji wzro¬ stowych kwasów alkanoarylooksykarboksylowych (16) i chlorowcowanych kwasów benzoesowych, glównie w postaci wolnych kwasów. Substancje czynna rozpuszczono w etanolu i zmieszano z nie¬ toksyczna mieszanina lanoliny z parafina (2:3) o odpowiedniej lepkosci. Po 3 tygodniach zbadano, czy w skropionych kwiatach rozwijaja sie bezpe- stkowe owoce.Preparat nr 1 16 1 14 próba kontrolna % traktowanych kwiatów z zaczatkiem owoców Stezenie % 0,05 | Stezenie 0,1 35 0 0 brak rozwoju owoców 50 0 0 opadanie kwiatów Przyklad VII. Morforegulujace dzialanie przez zmiane rozgalezienia kaktusów kulistych.Kaktusy iglaste (Echinocactus spec.) 0 okolo 3—4 cm traktowano przez wstrzykiwanie strzykaw- 50 ka do miekiszu pedu 0.5 ml roztworu substancji czynnej o stezeniu 50—100 czesci/milion. Trakto¬ wano sustancje czynne preparatem grupy zawie¬ rajacej po 3 rosliny. Substancje czynna w postaci soli sodowej stosowano w roztworze w deminera- 55 lizowanej wodzie.Wynik: Traktowane rosliny rozwijaly w ciagu 3—5 ty¬ godni 6—12 bocznych pedów na rosline. Wynik wykazuje mozliwosc wplywania w pozadany.spo- 60 sób na rosliny przez traktowanie srodkami wedlug wynalazku. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodki regulujace morfologie roslin, znamienne 65 tym, ze zawieraja jako substancje czynna jeden56381 13 lub kilka zwiazków grupy kwasu fluoreno-9- -karboksylowego o wzorze 1 lub 2, w którym A oznacza H, chlorowiec na przyklad F, Cl, Br, J, grupe OH, O-alkil, O-acyl o alifatycznym rodniku alkilowym zawierajacym do 7 atomów wegla lub o rodniku benzoilowym, grupe —N02 lub —NRiR2, w której Ri i R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja H lub alkil zawierajacy do 4 atomów wegla, Z oznacza grupe —ÓR5, w któ¬ rej R5 oznacza H, alkil zawierajacy do 7 ato¬ mów wegla, lub grupe —NR3R4, w której R3 i R4 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja H lub alkil zawierajacy do 12 atomów wegla, lub ra¬ zem z atomem azctu tworza pierscien 5-cio lub 6-cioczlomowy, który imoze zawierac równiez dalszy heteroatom jak S, N lub O, albo Z oznacza równowaznik atomu metalu, a R, R' 2. 15 14 i R" oznaczaja wodór, chlor, brom grupe N02, grupe OH lub grupe —NRjRg, w której Ri i R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja H lub alkil zawierajacy do 4 atomów wegla, w postaci mieszaniny z dodatkowymi substancjami do ochrony roslin i/lub wypelniaczami. Srodki wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zawieraja jako substancje czynna kwas 9-chlo- rófluoreno-9-karboksylowy i (lub) kwas 9-fluo- renolo-9-karboksylowy i (lub) kwas 2-chloro- -9-fluorenolo-9-karboksylowy i (lub) sole ko¬ rzystnie sodowe albo estry lub amidy tych kwasów, korzystnie estry metylowe, etylowe, n-propylowe i butylowe kwasu 9-fluorenolo- -9-karboksylowego, i ich '2-chloropochodne, jak tez dodatkowe substancje do ochrony roslin i wypelniacza. Alkil—CK XC0—Z Wzór 5 ^s, ACYl—0 x NC0-Z Wzór 6 CK XC0—Z Wzór 3 co—z co—z Wzór 4 Wzór 8KI. 45 1, 5 56381 MKP A 01 n R ^ < R R" HCK XC0—Z Wzór 9 Alkil —0 Wzór 10 ACYl-0 Wzór 11 WDA-1. Zam. 1171. Nakl. 270 egz. PL