PL56367B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.XII.1968 56367 KI. 30 h, 2/03 MKP A 61 k 9# UKD Wspóltwórcy wynalazku: Henryk Gertig, Zdzislaw Kowalewski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Zielarskiego, Poznan (Polska) Sposób wyodrebniania glaucyny w postaci chlorowodorku Wynalazek dotyczy sposobu wyodrebniania glau¬ cyny w postaci chlorowodorku rozpuszczalnego w wodzie z wyciagu alkoholowego po ekstrakcji me¬ tanolem lub etanolem czesci nadziemnych siwca zóltego (Glaucium flavum Cr.) nalezacego do ro¬ dziny makowych (Papaveraceae), z równoczesnym uwolnieniem go od alkaloidów towarzyszacych, glównie pochodnych benzofenantrydynowych oraz zas^H czwartorzedowych.Glaucyna jest alkaloidem nalezacym do grupy pochodnych aporfiny i moze znalezc zastosowanie lecznictwie jako srodek o dzialaniu spazmoli- tycznym, zólciopednym i hipotensyjnym. Istnieje kilka sposobów wyodrebniania glaucyny, które maja charakter laboratoryjny, sa skomplikowane i zwiazane z duzymi stratami. Najstarsza z nich jest metoda Fischera E. (Arch. d. Pharm. 239, 426, 1901). Metoda ta polega na wytraceniu z kwasnego roztworu zespolu alkaloidów za pcmoca amoniaku.Oczyszczanie zespolu prowadzi sie przez wielo¬ krotne rozpuszczanie wolnych zasad w chlorofor¬ mie i przeprowadzanie soli do roztworu kwasu sol¬ nego. Glaucyne przekrystalizowuje sie w postaci chlorowodorku z octanu etylowego. Metoda za pomoca której Manske R. H. F. (Canad. J. of Research P. 17, 339, 1939) otrzymal glaucyne, po¬ lega na podziale zespolu alkaloidów na zasady fe¬ nolowe i niefenolowe. Z zespolu zasad niefenolo- wych glaucyne razem z innymi alkaloidami prze¬ prowadza sie do chloroformu jako chlorowodorki. 15 25 30 2 Wolna glaucyne krystalizuje sie po rozlozeniu chlo¬ rowodorku z eteru etylowego. Glaucyna przy ta¬ kim postepowaniu przechodzi do wszystkich frak¬ cji. Slavik J. (Collect. czecholsov. chem. Commun. 24, 3141, 1959) do wyodrebnienia glaucyny oraz alkaloidów jej towarzyszacych zastosowal ogólnie stosowana metodyke wyodrebniania alkaloidów z materialu roslinnego. Chlorowodorek glaucyny otrzymal na drodze krystalizacji wolnych zasad z kwasu solnego, a nastepnie z wody.Sposób wedlug wynalazku eliminuje dlugi tok postepowania i zwiazane z nim straty, jest prosty i nadaje sie do otrzymania czystego chlorowodorku glaucyny w skali przemyslowej.Sposobem wedlug wynalazku zespól alkaloidów, zawarty w uzyskanym w znany sposób zageszczo¬ nym wyciagu alkoholowym po ekstrakcji metano¬ lem lub etanolem czesci nadziemnych siwca zól¬ tego (Glaucium flavum Cr.) zebranych w fazie owocowania przeprowadza sie droga wygotowy¬ wania do roztworu kwasu siarkowego o stezeniu 2% wagowych. Kwasny roztwór po przesaczeniu przez warstwe cellitu lub ziemi okrzemkowej al- kalizuje sie amoniakiem do wartosci pH = 9,5— 10,0, po czym wydzielony osad wolny od alkaloi¬ dów czwartorzedowych, zawierajacy przede wszy¬ stkim glaucyne, rozpuszcza si^; jeszcze w stanie wilgotnym w chloroformie. Roztwór chloroformo¬ wy po osuszeniu zageszcza sie do; sucha i pozosta¬ losc rozpuszcza sie w metanolu lub etanolu. Do 56367f 3 roztworu metanolowego wprowadza sie przy ciag¬ lym mieszaniu metanolowy lub etanolowy roztwór kwasu solnego o stezeniu korzystnie 5% wagowych do uzyskania wartosci pH = 6,0—6,5. Po uzyska¬ niu wlasciwego odczynu do roztworu metanolo- 5 wego wlewa sie powoli eter etylowy do powstania galarety, z której po odstaniu wydzielaja sie kry¬ sztaly chlorowodorku glaucyny, podczas gdy po¬ zostale alkaloidy szczególnie benzofenantrydynowe, których chlorowodorki nie wydzielaja sie w po- 10 staci galarety, pozostaja w roztworze. Krysztaly te odsacza sie po jednym lub dwóch dniach: Z przesaczu oddestylowuje sie eter etylowy oraz" czesc alkoholu, a do pozostalosci dodaje sie po¬ nownie eteru etylowego do uzyskania galarety. Na 15 drugi lub trzeci dzien odsacza sie wykrystalizo¬ wany chlorowodorek glaucyny, a z przesaczem postepuje ponownie jak wyzej. Zebrane frakcje krysztalów chlorowodorku glaucyny laczy sie i ponownie przekrystalizowuje na drodze rozpusz- 2Q czenia w metanolu i wytracenia eterem.Ponizszy przyklad wyjasnia blizej sposób wedlug wynalazku nie ograniczajac jego zakresu. W przy¬ kladzie tym czesci i procenty oznaczaja czesci i procentywagowe. 25 Przyklad. 10 czesci sproszkowanego surowca ekstrahuje sie na zimno lub na cieplo metanolem w sposób ciagly do calkowitego wyczerpania alka¬ loidów z surowca. Uzyskany wyciag metanolowy zageszcza sie pod zmniejszonym cisnieniem do 30 konsystencji gestego syropu. Z pozostalosci, po od¬ destylowaniu rozpuszczalnika, przeprowadza sie alkaloidy do 2% roztworu kwasu siarkowego przez czterokrotne wygotowywanie przy ciaglym mie¬ szaniu. Do jednokrotnego wygotowania, które win- 35 no trwac okolo 1 godziny bierze sie 2,5 czesci 2% wodnego roztworu kwasu siarkowego. Polaczone kwasne wyciagi saczy sie, na przyklad przez war¬ stwe cellitu lub innego adsorbenta nie zatrzymu¬ jacego alkaloidów. Do przesaczu dodaje sie okolo 40 2 czesci 10% amoniaku, wlewajac go bardzo po¬ woli przy ciaglym mieszaniu, w wyniku czego wy¬ dziela sie osad zawierajacy glównie glaucyne.Uzyskana mieszanine odstawia sie na 24 godziny do skoagulowania, a nastepnie zbiera osad na od- 45 powiednim saczku, najlepiej prózniowym, dobrze odsaczajac od wody. Osad ten w stanie jeszcze wilgotnym rozpuszcza sie na goraco pod chlodnica zwrotna w 10-krotnej wagowo ilosci chloroformu w stosunku do masy wilgotnego osadu. Roztwór 50 chloroformowy osusza sie bezwodnym siarczanem sodu i saczy celem oddzielenia siarczanu sodu i innych nierozpuszczalnych w chloroformie zanie¬ czyszczen. Z roztworu chloroformowego oddesty¬ lowuje sie calkowicie rozpuszczalnik i pozostalosc 55 rozpuszcza w 1/4 czesci wagowej metanolu w sto¬ sunku do ilosci wzietego uprzednio chloroformu.WDA-l. Zam. 1171. 4 Do roztworu metanolowego wlewa sie powoli przy ciaglym mieszaniu 5% metanolowy roztwór kwasu solnego, do uzyskania odczynu lekko kwas¬ nego (wartosc pH = 6,0—6,5). Nastepnie do zakwa¬ szonego metanolowego roztworu jwlewa sie równiez przy ciaglym mieszaniu eteru etylowego do utwo¬ rzenia sie galarety. Mieszanine odstawia sie na 48 godzin w chlodne miejsce do wykrystalizowa¬ nia galarety. Wydzielone krysztaly zbiera sie na saczku i przemywa eterem etylowym. Z przesaczu odpedza sie eter etylowy i 1/3 czesc metanolu, a do pozostalosci po ochlodzeniu ponownie dodaje eteru etylowego do pojawienia sie galarety. Kry¬ stalizacje powyzsza powtarza sie do niemal calko¬ witego wydzielenia chlorowodorku glaucyny z lu¬ gów pokrystalicznych. Polaczone krystaliczne frak¬ cje chlorowodorku glaucyny rozpuszcza sie w 15- krotnej ilosci metanolu w stosunku do ilosci ze¬ branych krysztalów i ponownie przekrystalizowuje do otrzymania czystego chlorowodorku glaucyny o temperaturze topnienia 243°C. Ostatnia krysta¬ lizacje mozna przeprowadzic z wodnego roztworu kwasu solnego. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wyodrebniania glaucyny w postaci chlo¬ rowodorku z wyciagu alkoholowego po ekstrak¬ cji metanolem lub etanolem czesci nadziemnych siwca zóltego (Glaucium flavum Cr.) zebranych w fazie owocowania znamienny tym, ze zespól alkaloidów przeprowadza sie z zageszczonego wyciagu alkoholowego przez wygotowanie do roztworu kwasu siarkowego o stezeniu 2% wa¬ gowych, który po przesaczeniu zobojetnia sie amoniakiem, po czym wydzielony osad, zawie¬ rajacy przede wszystkim glaucyne, w stanie jeszcze wilgotnym rozpuszcza sie w chlorofor¬ mie, po czym roztwór chloroformowy po osu¬ szeniu zageszcza sie do sucha, a pozostalosc po rozpuszczeniu w metanolu lub etanolu zakwa¬ sza sie metanolowym lub etanolowym roztwo¬ rem kwasu solnego do wartosci pH = 6,0^6,5, a nastepnie do roztworu alkoholowego dodaje sie powoli eteru etylowego do chwili powstania galarety, z której po odstaniu wydzielaja sie krysztaly chlorowodorku glaucyny, które prze¬ krystalizowuje sie w znany sposób.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze roztwór alkaloidów w 2% kwasie siarkowym zobojetnia sie amoniakiem do wartosci pH = = 9,5—10,0.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przed wprowadzeniem eteru etylowego dodaje sie do roztworu metanolowego lub etanolowego roztworu kwasu solnego o stezeniu 5% wago¬ wych. {( \ Nakl. 240 egz. PL