Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.XI.1968 56311 KI. 81 e, 83/02 MKP B65g UKD litiOO Twórca wynalazku: inz. Józef Janecki Wlasciciel patentu: Biuro Studiów i Projektów Energetycznych „Ener- goprojekt" (Zaklad Doswiadczalny), Poznan (Polska) Uklad elektroniczny sygnalizatora biegu tasmociagu Przedmiotem wynalazku jest uklad elektroniczny sygnalizatora biegu tasmociagu, zwlaszcza do prze¬ nosników tasmowych, stanowiacych elementy skla¬ dowe tasmociagów wieloczesciowych, przystosowa¬ ny do zalaczania sekwencyjnego.W eksploatacji tasmociagów zlozonych z wielu samodzielnych elementów, zasadniczym czynni¬ kiem, warunkujacym prawidlowe dzialanie cale¬ go tasmociagu jest zapewnienie stalej kontroli biegu poszczególnych elementów, oraz predkosci tego biegu, w celu wyeliminowania spietrzen prze¬ noszonego materialu wzglednie innych zaklócen w pracy tasmociagu, spowodowanych na przyklad unieruchomieniem jednego z jego elementów. Zna¬ ny jest uklad elektroniczny sygnalizatora biegu tasmociagu wyposazony we wzmacniacz tranzy¬ storowy i przekaznik.Znany jest takze uklad polaczen iskr©bezpiecz¬ nego urzadzenia do kontroli przesypu i do awa¬ ryjnego wylaczenia przenosnika tasmowego lub zgrzeblowego w ruchu, wyposazony w wielostop¬ niowy wzmacniacz, uklad zwloczny RC i przekaz¬ nik.Uklady te sygnalizuja jedynie bieg, lub zatrzy¬ manie sie okreslonego odcinka tasmociagu, nie moga zas podac impulsu na odlaczenie przy na¬ pieciu wejsciowym, niewiele rózniacym sie od na¬ piecia potrzebnego do podania impulsu na zala¬ czenie nastepnego tasmociagu w nitce. Nie reagu¬ ja one na zmniejszenie predkosci biegu tasmo¬ ciagu spowodowanego przeciazeniem, co w rezul¬ tacie prowadzi do awarii. Poza tym znane sygna¬ lizatory maja szereg wad jak niemoznosc doboru zwloki czasowej, innej przy podawaniu impulsu na zalaczenie, a innej przy podawaniu impulsu na odlaczenie oraz wplyw napiecia zaailania na czulosc sygnalizatora co utrudnia stosowanie tych urzadzen w ukladach zalaczania sekwencyjnego np. naweglania w elektrowniach. Dalsza wada znanych sygnalizatorów biegu tasmociagu jest po¬ dawanie blednego impulsu w przypadku chwilo¬ wych wahan napiecia zasilania co powoduje za¬ trzymanie biegu calego tasmociagu.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych nie¬ dogodnosci, umozliwienie zalaczania sekwencyjne¬ go i zapewnienie takiej sygnalizacji ruchu posz¬ czególnych odcinków tasmociagu i predkosci tego ruchu, zeby punkt kontrolny ruchu byl biezaco informowany o wszystkich zachodzacych zakló¬ ceniach, których przyczyny nalezy usunac.Wedlug wynalazku zadanie to rozwiazano przez zbudowanie elektronicznego ukladu sygnalizatora biegu tasmy który nie tylko sygnalizuje fakt ru¬ chu wzglednie postoju tasmy, lecz równiez biezaco 25 informuje o zmianach predkosci jej ruchu z za¬ chowaniem dopuszczalnej tolerancji, która mozna nastawiac.Uklad wedlug wynalazku sklada sie zasadniczo 30 z prostownika o ukladzie mostkowym, sterujacego 10 15 20 563113 przerzutnik tranzystorowy wejsciowy, który po¬ laczony jest z drugim przerzutnikiem tranzysto¬ rowym wyjsciowym przez uklad RC, powodujacy zwloke czasowa w sygnalizacji przez wzmacniacz z jednym tranzystorem. W obwodzie kolektora drugiego tranzystora przerzutnika wyjsciowego znajduje sie przekaznik wielozadaniowy, sluzacy do przekazywania impulsów do innych przekaz¬ ników automatyki, powodujacych na przyklad sekwencyjne zalaczanie dalszych odcinków tasmo¬ ciagu, wzglednie odlaczanie poprzedzajacych od- * cinków w przypadku zaklócenia biegu lub postoju jednego z elementów tasmociagu.Uklad wedlug wynalazku uwidoczniono na za¬ laczonym rysunku, który przedstawia schemat ideowy ukladu.Na wejsciu urzadzenia znajduje sie prostow¬ nik 1 o ukladzie mostkowym, sterujacy przerzut¬ nik tranzystorowy wejsciowy 2, polaczony z dru¬ gim tranzystorowym przerzutnikiem wyjsciowym 5 przez uklad opózniajacy RC 3, zbudowany z dwóch oporników oraz kondensatora w ukladzie „T", powodujacy zwloke czasowa w sygnalizacji i przez wzmacniacz 4 z jednym tranzystorem.Wzmacniacz 4 sluzy do wzmacniania impulsów, oraz do odwracania fazy po tó, zeby w przypadku wzrostu napiecia wejsciowego spowodowac spadek napiecia na wejsciu przerzutnika wyjsciowego 5.W obwodzie kolektora drugiego tranzystora prze¬ rzutnika wyjsciowego 5 znajduje sie przekaznik 6, sluzacy do przekazywania impulsów do innych tranzystorów automatyki.Napiecie zmienne, przychodzace z czujnika przez zaciski W, zostaje wyprostowane za pomoca pro¬ stownika 1 i podane na baze pierwszego tranzy¬ stora przerzutnika wejsciowego 2. W przypadku, gdy napiecie to przekroczy okreslona wartosc, przerzutnik wejsciowy 2 przeskakuje w drugi stan równowagi, podajac impuls przez uklad opóznia- 4 jacy RC 3, oraz wzmacniacz 4 na drugi przerzut¬ nik wyjsciowy 5, powodujac jego przerzucenie i zadzialanie przekaznika 6.Przekaznik 6 podaje impuls na zewnatrz przez 5 swoje styki. W przypadku gdy napiecie na wejsciu opadnie o okolo 10^15% ponizej napiecia potrzeb¬ nego do zadzialania przekaznika 6, przerzutnik wejsciowy 2 powraca do pierwszego stanu równo¬ wagi, powodujac odpadniecie przekaznika 6. Wiel- 10 kosc napiecia, potrzebnego do odpadniecia prze¬ kaznika 6 mozna dobrac dowolnie, w zaleznosci od potrzeb. Uklad opózniajacy RC 3 powoduje zwloke czasowa w sygnalizacji na przeciag okolo 5 sekund, zeby nie powodowac niepotrzebnych za- 15 laczen i odlaczen w przypadku wystapienia krót¬ kotrwalych zaklócen w pracy tasmociagu.Wzmacniacz 4 sluzy do wzmocnienia impulsu, oraz do odwracania fazy. Zaciski {+) i (—) sluza do podlaczenia stalego napiecia zasilania. 20 PL