Nasycone olejami i gazami smoliste zloza sa prawie niedostepne, albo przy¬ najmniej o tyle niebezpieczne, ze prawie uniemozliwiaja zatrzymywanie sie w ko¬ palniach tego rodzaju. Wytwarzajace sie z oleju gazy benzynowe wywoluja uczu¬ cie suchosci, mdlosci, omdlenia, dusznosc i t. p., a towarzyszace olejowi i znajdu¬ jace sie pod wysokiem cisnieniem gazy weglowodorowe, w polaczeniu ze zg^- szczona benzyna, wywoluja pozary w ko¬ palniach i katastrofalne eksplozje, które w najwyzszym stopniu utrudniaja górni¬ kowi jego podziemna prace. Gazy i ole¬ je nietylko prawie uniemozliwiaja prace w kopalniach tego rodzaju, ale prócz te¬ go ze zgeszczeniem oleju i ulatnianiem sie gazów sa polaczone nadzwyczaj wiel¬ kie straty materjalne, które sa tym wiek¬ sze, im silniej kopalnia jest wietrzona.Tej wradzie ma zaradzic sposób stanowia¬ cy przedmiot wynalazku, przedstawiony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja przekroje piono¬ we urzadzenia do wykonania tego spo¬ sobu w dwóch nastepujacych po sobie przebiegach pracy.Od ruchomego szybu a, albo od otwo¬ ru ujscia do sztolni, zostaje, podobnie, jak przy przebijaniu pokladu skal, ochron¬ na gilza, jednoczesnie z wykonaniem pod¬ ziemnego chodnika b w zlozu, zaopatrzo¬ na w przesuwalne otwory. Ruchoma gil¬ za ochronna sklada sie, jak przy sposo¬ bie wpuszczania oslony, z cylindra c z ku¬ tego zelaza, przykrytego czolowa tarcza rf, zaopatrzona we wchodowe drzwi /. Od przysadów / zostaja przeprowadzone, przed wlasciwym wykonaniem chodnika, poziome i skosne wiercenia g wewnatrzpokladu. Przez te wyborowane otwory zostaja najpierw wyszukane, znajdujace sie pod wysokiem cisnieniem- naturalne zbiorniki gazów i oleje, i juz podczas wiertniczej pracy odprowadzone i zuzyt¬ kowane, przyczem umocowana podczas borowania w polozeniu spoczynku gilza ochronna przeszkadza ulatnianiu sie tych pozytecznych substancyj.Po pierwszem burzliwem ulotnieniu sie gazów i olejów wytwarzaja sie gle¬ boko w olejowy poklad przenikajace ka¬ naly, w które przechodzi caly pozostaly jeszcze w obrebie otworów wiertniczych i mogacy byc odprowadzony olej. Dla unikniecia zatkania i zaszlamowania tych kanalów zostaja one, najlepiej, zaopatrzo¬ ne w rury filtrowe. Z wytworzonych przez wiercenia kanalów sciekajacy olej zbiera sie pod ochronna oslona do próz¬ nej przestrzeni, obwalowanej przez czo¬ lowa tarcze d, skad zostaje wypompo¬ wany przez otwór w ochronnej tarczy zapomoca pompy i (fig. 1) i zamknietego tlocznego przewodu £. W tym celu, by uniknac zatkania ziarnkami piasku z ssa¬ cego przewodu w, pompy i i tlocznego) przewodu ky zostaje wejsciowy otwór ssacego przewodu u zaopatrzony w ko¬ szyk w rodzaju sita, uniemozliwiajacy dostep do przewodu wszelkim stalym skladnikom. , . Przez pompowanie powstaje, pod o- chronna tarcza w próznej przestrzeni A, mniejsze lub wieksze rozrzedzenie, do¬ chodzace do otworów wiertniczych, przez co zostaje olej, wypelniajacy pory po¬ kladu albo zawarty w wiekszych szcze¬ linach, wessany przez otwory wiertnicze i doprowadzony do zaopatrzonych w fil¬ trowe rury kanalów. Dla powiekszenia doplywu oleju do otworów wiertniczych moze byc on wcisniety zapomoca tlocza¬ cej pompy /, sprezonego powietrza albo sprezonego gazu weglowodorowego,|przy- czem scisnione gazy wywieraja cisnienie na olej, wyciesniaja go z por pokladu i zmuszaja do wstepowania do uksztal¬ towanych jako kanaly otworów wiertni¬ czych, znajdujacych sie w otwartem po¬ laczeniu z ssaca komora h. W powyzszy sposób zostaje caly olej z pokladów, w obszarze, na którym dzialaja otwory wiertnicze; doprowadzony, przez nie do spustu.Po calkowitem sciagnieciu oleju do tarczy ochronnej zostaje przestawiona, znajdujaca sie w polaczeniu z przestrze¬ nia prózni h powietrzna pompa /, a znaj¬ dujace sie w pokladzie zapalne gazy, po rozlaczeniu skórzanej natloczki my wes- sane, przeprowadzone przez rurowy prze¬ wód n do gazometru o i zuzytkowane.Po calkowitem uwolnieniu pokladu w obrebie wiertniczych otworów g od oleju i gazu zostaje gilza ochronna przy otwartej tarczy i wybudowaniu drogi, da¬ lej przesunieta, az do zblizenia do za¬ wierajacego gaz i olej pokladu, na który jeszcze, nie wywarly dzialania otwory wiertnicze, poczem zostaje powtórzony proces uwalniania od gazów i olejów smolistych przestrzeni zapomoca wpro¬ wadzonych pod zabezpieczeniem gilzy ochronnej otworów wiertniczych. Pio¬ nowe wiercenia p (fig. 1 i 2) moga byc równiez przeprowadzone od gotowych uszczelnionych i betonowanych dróg w boki olejowego zloza. Przy opisanym sposobie zostaje ze skaliny otrzymana najwieksza czesc zawartego w niej plyn¬ nego oleju, jednak pewna czesc jeszcze w niej pozostaje. Ten pozostaly bitum otacza, jak skórka, .kazde ziarnko piasku i mógl byc dotychczas w ten sposób od¬ dzielany, ze wykopany piasek byl goto¬ wany w goracej wodzie albo napecznia- ny w zamknietych naczyniach., Podlug wynalazku moze byc piasek nasycony olejem, obrobiony na miejscu wydobywania i bitum oddzielony odrazu od piasku. W tym celu zostaje piasek — £ —x pokladu otrzymany zapomoca hydrau¬ licznego i mechanicznego dzialania. Urza¬ dzenie, sluzace do tego celu, przedsta¬ wione jest na fig. 2 i sklada sie z pom¬ py z1, której tloczny przewód q jest za¬ opatrzony w wylot do szprycowania, któ¬ ry zostaje wprowadzony do przestrzeni h przez otwarte drzwi oslony d albo przez szczeline, albo kolankowy przegub dla wyszprycowania piasku. Plyn do szpry¬ cowania stanowi zimna, albo, lepiej, cie¬ pla woda albo rozczyn soli, jak chlorek magnowy albo t. p. Przez mechaniczne, •cieplne i rozpuszczajace dzialanie, jak równiez, przez powstajace przytem tar¬ cie oddzielnych czastek piasku o siebie, zostaje natychmiast bitum oddzielony.Powstajace przytem zgrzezy z piasku, bi¬ tumu i wody, albo innego plynu do szpry- cowania, zostaja odssane przez podnosnik E, zapomoca wprowadzonego ssacego przewodu r i przetransportowane przez tloczny przewód v do basenu wf w któ¬ rym osiada w dolnych czesciach, plyn do szprycowania w srodku, a olej u góry.Wskazanem jest stosowanie wiekszej ilo¬ sci takich basenów wy dzieki czemu jeden mozna wyprózniac, gdy do drugiego przez przewód xy wprowadza sie ciecz szpryciijaca i olej, przyczem ciecz do szprycowania przez pompe i1 znów moze byc uzyta do obrabiania piasku, nato¬ miast olej przez tloczny przewód zostaje wydalony. Gdy jeden basen jest napel¬ niony, a drugi—oprózniany i czyszczony, to rozmaite ssace i tloczace przewody zostaja odpowiednio przestawione w ten sposób, ze pusty basen zostaje napelnio¬ ny, a pelny—oprózniony i czyszczony.Dla jeszcze dokladniejszego oddziele¬ nia bitumu od piasku moze byc prze¬ wód v, przez który przeprowadzane zo¬ staja zgrzezy, ogrzany, np., zapomoca pa¬ rowej rury r1 para, gazami silnikowemi albo dowolnemi srodkami ogrzewalnemi.Przy tym sposobie piasek nie moze byc wyciagany nazewnatrz, natomiast moze byc bezposrednio po otrzymaniu uwolniony od bitumu i uzyty do obsa¬ dzania próznych przestrzeni w kopalni. PL