Pierwszenstwo: Opublikowano: 25.IV.1967 (P 120 202) 20.XII.1968 56073 KL—40 a, 30/03" 9AcL MKP B23b UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Jan Sasko, Stanislaw Oliwa Wlasciciel patentu: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego Przedsiebior¬ stwo Panstwowe, Swidnik (Polska) Urzadzenie zabezpieczajace obsluge tokarska przed wiórami odpryskujacymi Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie zabez¬ pieczajace obsluge tokarska przed wiórami odprys¬ kujacymi oraz zapewniajace dobra obserwacje obrabianego przedmiotu i umozliwiajace wykony¬ wa- powtarzajacych sie czynnosci pomocniczych przy toczeniu. Urzadzenie wedlug wynalazku jest przeznaczone zwlaszcza dla tokarek rewolwero¬ wych, w których ruch narzedzi ograniczaja zderza¬ ki a czasy pomocnicze dla poszczególnych zabie¬ gów na tych tokarkach sa nieznaczne.Dotychczas znane sa urzadzenia i przyrzady, w których ruch dosuwowy i odsuwowy czesci ru¬ chomych uzyskiwany jest przez ich przesuwanie lekkim pchnieciem reki a nastepnie przez ich od¬ chylanie do tylu.Wada tych urzadzen jest to, ze przeszkadzaja one pracownikowi przy wykonywaniu najczesciej po¬ wtarzajacych sie czynnosci przy toczeniu, jak mie¬ rzenie obrabianego przedmiotu, obrót imaka, wy¬ miana narzedzia, mocowanie zdajmowanie obra¬ bianych czesci. Znane sa równiez urzadzenia ochronne dzialajace na zasadzie mechanizmu cztero- czlonowego, przesuwanego na bok i odchylanego do tylu za pomoca dzwigni. Wada tych urzadzen poza ich skomplikowana budowa jest nie zabezpie¬ czanie dostateczne pracownika przed okaleczeniem lub poparzeniem wiórami. Ponadto oslony te ze wzgledu na zazwyczaj duze wymiary utrudniaja prace przy obrabiarce. Stosowanie innych jeszcze przyrzadów z przenosna przezroczysta oslona, mo- 15 25 30 cowana na stojaku z magnetyczna podstawa jest dosc klopotliwe, gdyz przeszkadza pracownikowi w wykonywaniu poszczególnych czynnosci przy to¬ czeniu i zabiera sporo czasu na ustawianie w coraz to inne polozenie zalezne od przemieszczen narze¬ dzia skrawajacego.Wszystkie powyzsze wady i niedogodnosci usu¬ wa urzadzenie wedlug wynalazku w ten sposób, ze zastosowano w nim oslone ochronna na stale sprzezona ze wspornikiem za pomoca linki prze¬ wieszonej przez krazek pozwalajacy na przesuwa¬ nie oslony w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu suportu, w zwiazku z czym uzyskuje sie skojarzenie ruchów narzedzia obróbczego i oslony w miejscu powstawania wiórów. Ponadto ma ono prowadnice zaopatrzone w sprezyny srubowe co gwarantuje równolegly przesuw oslony w stosunku do osi wrzeciona obrabiarki i jej ruch odsuwowy w chwili zwolnienia linki lub przesuniecia wspor¬ nika ze zderzakiem w kierunku do tylu. Odpryski wiórowe, odrywajace sie od miejsca skrawania pod dowolnym katem sa hamowane oslona w kazdym polozeniu noza, co umozliwia zderzak przesuwaja¬ cy kolnierz w kierunku zgodnym z ruchem robo¬ czym narzedzia skrawajacego.Urzadzenie ochronne wedlug wynalazku uwidocz¬ nione zostalo na rysunku w przykladowym rozwia¬ zaniu konstrukcyjnym gdzie fig. 1 przedstawia widok boczny urzadzenia, a fig. 2 — to samo urza¬ dzenie w widoku z przodu. 5607356073 6 Urzadzenie posiada oslone 4 majaca postac obej¬ my wykonana z blachy lub materialu przezroczys¬ tego na przyklad z plexiglasu, celuloidu uwzgled¬ nie innego podobnego tworzywa, mocowana za po¬ moca srub 14 do kolnierza 3 osadzonego przesuwnie na prowadnicach 2. Prowadnice te zamocowane na trwale w plycie 1 i zwiazane ze soba plytka oporowa 9 stanowia elemnt nosny. Sruby 15 prze¬ puszczone przez plyte 1 i wkrecone do plaskiej scianki korpusu obrabiarki unieruchamiaja pro- ^wadnice 2 i zapewniaja sztywnosc polaczenia.'Jtfa bocznej czesci kolnierza 3 znajduje sie ele¬ ment oporowy 10 z zaciskowa sruba 16, w którym jest zamocowana linka 6 z kolei przewieszona przez krazek 7 przytwierdzony do plyty 1. Miedzy oslona 4 i plyta 1 znajduje sie sprezyna 8 naciskajaca na kolnierz 3 i powodujaca jego przesuniecie ku su- portowi z chwila zwolnienia linki 6 lub odsuniecia zderzaka 5 umieszczonego w górnej czesci wspor¬ nika 12. Wspornik polaczony srubami 13 ze skrzyn¬ ka suportowa 19, tylko czesciowo pokazana na ry¬ sunku, zaopatrzony jest w wystep 17 posiadajacy otwór, który umozliwia zamocowanie linki 6 sru¬ ba 18. Przy pomocy linki 6 i zderzaka 5 usytuowa¬ nego wspólosiowo z elementem oporowym 19 mo¬ zna oslone 4 przesuwac od polozenia wyjsciowego do polozenia zaslaniajacego calkowicie przestrzen robocza jak na fig. 1. Linka 6 laczy kolnierz 3 ze wspornikiem 12 kojarzac ruchy oslony 4 z supor- tem obrabiarki. Oslona 4 w górnej swej czesci — o ile jest naprzyklad wykonana z blachy — posiada otwór wziernikowy 11, zasloniety przezroczystym twofzywem, przez które obserwuje sie proces obróbki. W dolnej czesci posiada wyciecie wzdluz jej kierunku przesuwu, przez które kieruje sie wió¬ ry na loze obrabiarki. Gromadzone wióry w lozu tokarki moga byc odprowadzane do specjalnych pojemników w sposób mechaniczny, na przyklad zrealizowany za pomoca urzadzenia stanowiacego przedmiot patentu Nr 47642.Dzialanie urzadzenia ochronnego wedlug wyna¬ lazku jest nastepujace. Urzadzenie mocuje sie do korpusu obrabiarki w ten sposób, ze sruby 15 wklada sie w wywiercone uprzednio w plycie 1 otwory i wkreca do plaskiej scianki wrzeciennika.Nastepnie wspornik 12 zaklada sie na skrzynke su¬ portowa 19 i mocuje za pomoca srub 13. Element oprowy 10 kolnierza 3 laczy sie za pomoca linki 6 przewieszonej przez krazek 7 z wystepem 17* umieszczonym na wsporniku 12. Po czym dosuwa- jac nóz tokarski do przedmiotu obrabianego nadaje sie suportowi ruch roboczy, wskutek czego zwal¬ nia sie linke 6. Sprezyna 8 naciska wtedy na kol¬ nierz 3 powodujac jego przesuniecie wraz z oslona 4 w miejsce powstawania wiórów. Odpryskujace wióry trafiaja do wnetrza oslony 4, gdzie w wy¬ niku wielokrotnego odbicia od scianek traca swoja szybkosc, wpadaja w wyciecie i zsypuja sie stru¬ mieniem na loze tokarki, przy czym plytka oporo¬ wa 9 stanowi ogranicznik przy ewentualnym zsu¬ nieciu oslony 4 z prowadnic 2. Z chwila dalszego nadawania ruchu wzdluznego suportowi w kierun¬ ku wrzeciennika sruba zderzaka 5 opiera sie o ele¬ ment 10 i powoduje przesuwanie kolnierza 3 wzdluz prowadnic 2. W zaleznosci od polozenia narzedzia skrawajacego i kojarzenia ruchów suportu z kol¬ nierzem 3, oslona 4 zaslania przestrzen robocza 5 a w szczególnosci miejsce tworzenia sie wiórów.Po obrobieniu przedmiotu na calej jego dlugosci suportowi nadaje sie ruch zwrotny a wtedy kolej¬ nosc przemieszczania oslony 4 jest odwrotna.Najpierw w miare odsuwania sie zderzaka 5, 10 sprezyna 8 naciska na kolnierz 3 i powoduje jego przesuniecie do plytki oporowej 9 a przy dalszym odsuwaniu zderzaka 5 nastepuje napinanie linki 6 przesuwajacej oslone 4 w polozenie wyjsciowe od¬ slaniajace calkowicie przedmiot obrabiany. Zapew- 15 nia to wykonywanie najczesciej powtarzajacych sie czynnosci przy toczeniu i umozliwia zakladanie oraz zdejmowanie elementów obróbczych. Wyzej opisany cykl pracy powtarza sie przy kazdym przejsciu narzedzia i zdejmowaniu jednej lub kil- 20 ku warstw materialu.Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie zwlaszcza przy obróbce kruchych me¬ tali jak zeliwa, brazu, .mosiadzu i stopów lekkich a w szczególnych przypadkach równiez przy obrób- 25 ce stali. Dzieki wyposazeniu urzadzenia w elemen¬ ty ruchome, sprzezone ze soba, calosc w pelni za¬ dowala uzytkownika, gwarantujac mu bezpieczne i szybkie wykonywanie pracy. PL