Opublikowano: 30.XI.1968 56072 KI. 21 c, 45/01 MKP UKO ufy K\0l Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Szrajner, mgr inz. Jerzy So| kolowski Wlasciciel patentu: Lódzka Fabryka Maszyn Jedwabniczych, Lódz (Poll ska) IIILIOTEKA i •»** Jednoprzerwowy lacznik pradu stalego do laczenia sprzegiel elektromagnetycznych i elektromagnesów w maszynach wlókienniczych Przedmiotem wynalazku jest jednoprzerwowy lacznik pradu stalego do laczenia sprzegiel elektro¬ magnetycznych i elektromagnesów zasilanych z za¬ laczy o napieciu pulsujacym nieodfiltrowanym o indukcyjnosci do kilkudziesieciu henrów oraz mo¬ cy kilkudziesieciu watów — stosowanych zwlaszcza w maszynach wlókienniczych.W maszynach wlókienniczych zwlaszcza takich jak skrecarki do przedz fantazyjnych, snowarki, przedzarki, stosuje sie sprzegla elektromagnetyczne oraz elektromagnesy na prad staly, stosunkowo du¬ zej mocy, rzedu kilkudziesieciu watów i indukcyj¬ nosci rzedu kilku henrów, zasilane z zasilaczy o na¬ pieciu pulsujacym, nieodfiltrowanym.W dotychczasowych rozwiazaniach do laczenia sprzegiel elektromagnetycznych i elektromagnesów stosuje sie najczesciej przekazniki i laczniki mecha¬ niczne, które maja krótka zywotnosc ze wzgledu na mala zdolnosc laczeniowa.Znane sa równiez uklady laczeniowe z zastosowa¬ niem tranzystora jako lacznika, przy pracy w na¬ syceniu lub odcieciu, zasilane napieciem odfiltro¬ wanym, a takze przy zasilaczach z napieciem pul¬ sujacym nieodfiltrowanym — uklady z zastosowa¬ niem polaryzacji bazy tranzystora dodatkowym na¬ pieciem. Koniecznosc stosowania dodatkowego na¬ piecia polaryzacji bazy tranzystora wynika z nie¬ mozliwosci wprowadzenia tranzystora w stan nasy¬ cenia, w przypadku odbiorników o duzej induk- 10 15 20 25 cyjnosci, zasilanych napieciem pulsujacym nieod¬ filtrowanym.Celem wynalazku jest umozliwienie laczenia sprzegiel elektromagnetycznych i elektromagnesów bezstykowych do zasilaczy o napieciu pulsujacym nieodfiltrowanym.W odmianie lacznika wedlug wynalazku z zasto¬ sowaniem termistora celem wynalazku jest umozli¬ wienie realizacji bezstykowego zlagodzenia rozruchu maszyn, wyposazonych w sprzegla elektromagne¬ tyczne, zwlaszcza w maszynach wlókienniczych.Istota wynalazku polega na zastosowaniu do ce¬ lów laczeniowych tranzystora z kondensatorem, co umozliwia prace tranzystora w nasyceniu, przy stosowaniu zasilaczy o napieciu pulsujacym nieod¬ filtrowanym, w przypadku odbiorników o duzej indukcyjnosci — z jednoczesnym uniezaleznieniem sie od wplywów indukcyjnosci w stanach laczenio¬ wych znana dioda gaszaca.W odmianie wynalazku — istota polega na za¬ stosowaniu w bazie tranzystora termistora, za po¬ moca którego mozna uzyskac efekt bezstykowego zlagodzonego rozruchu sprzegiel elektromagnetycz¬ nych poprzez sterowanie tranzystora zmieniajacym sie sygnalem malej mocy.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, który przedstawia uklad lacznika wraz z zasilaczem o napieciu pulsujacym nieodfiltrowa¬ nym, oraz sprzeglem elektromagnetycznym lub elektromagnesem. 56 07256 072 3 Uklad pokazany na rysunku sklada sie ze sprze¬ gla elektromagnetycznego lub elektromagnesu 1, zasilacza o napieciu pulsujacym nieodfiltrowanym 2 i lacznika 3. W sklad lacznika 3 wchodza: tran¬ zystor 4, opornik 5, dioda gaszaca 6, kondensator 7 oraz stykowy lub bezstykowy lacznik 8 — dla od¬ miany wynalazku zastepowany przez termistor 9.Lacznik dziala" w sposób nizej opisany.Sprzeglo elektromagnetyczne lub elektromagnes 1 sa kazdorazowo wlaczane do obwodu zasilacza 2 o^^apieciuj pulsujacym nieodfiltrowanym przez tran- zys1Jio.r A poprzez zamkniecie stykowego lub bez- stykowe£o lacznika 8, umieszczonego w bazie tran¬ zystora 4.Punkt pracy odblokowanego tranzystora jest ustalony przez opornik 5 oraz kondensator 7 — umozliwiajacy prace tranzystora 4 w nasyceniu, na¬ wet przy zastosowaniu zasilacza 2 o napiecm pul¬ sujacym nieodfiltrowanym i duzej indukcyjnosci sprzegla elektromagnetycznego lub elektromagne¬ su 1.Towarzyszace wylaczeniu przepiecie wynikajace z indukcyjnego charakteru obwodu sprzegla elek¬ tromagnetycznego lub elektromagnesu 1 jest likwi¬ dowane przez diode gaszaca 6.Odmiana wynalazku umozliwia — na skutek zmia¬ ny opornosci termistora 9 zastosowanego w bazie tranzystora 4, zamiast lacznika stykowego lub bez- stykowego 8 — uzyskanie plynnej zmiany napiecia na sprzegle elektromagnetycznym 1, az do czasu ustalenia temperatury termistora 9, a wiec pozwa¬ la zrealizowac zlagodzony rozruch sprzegiel elektro¬ magnetycznych.Przez zastosowanie lacznika wedlug wynalazku w obwodzie roboczym sprzegiel elektromagnetycznych 25 35 lub elektromagnesów, zwlaszcza w maszynach wló¬ kienniczych, gdzie wymagana jest praca tych ele¬ mentów z czestotliwoscia od 0,5 do 6 Hz, uzyskuje sie przedluzenie zywotnosci lacznika w porównaniu z lacznikami stykowymi, na skutek stworzenia mo¬ zliwosci pracy tranzystora w stanie nasycenia, co przy duzej indukcyjnosci sprzegiel elektromagne¬ tycznych i elektromagnesów zasilanych z zasilaczy o napieciu pulsujacym nie bylo mozliwe bez do¬ datkowego napiecia polaryzujacego baze tranzystora w znanych rozwiazaniach laczników przekazniko¬ wych.Odmiana wynalazku umozliwia uzyskanie zlago¬ dzonego rozruchu sprzegiel elektromagnetycznych w napedzie glównym maszyn, co jest istotne zwlaszcza w napedzie skrecarek i przedzarek ze wzgledu na zmniejszenie ilosci zrywów przedzy przy rozruchu tych maszyn. PL