Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VIII.1968 KI. 84 d, 9/20 MKP E 02 f UKD $fa Twórca wynalazku: mgr inz. Stanislaw Jasinski Wlasciciel patentu: Warszawskie Zaklady Budowy Urzadzen Przemy¬ slowych im. L. Warynskiego, Warszawa (Polska) Hydrauliczny rozdzielacz redukcyjny Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny roz¬ dzielacz redukcyjny o nieliniowej wznoszacej sie charakterystyce statycznej, zaopatrzony w sprezy¬ ny i kanaly przeplywowe. Rozdzielacze tego typu sluza do sterowania ruchami roboczymi i pomocni¬ czymi w koparkach, zurawiach i innych ciezkich maszynach roboczych.Plynnosc sterowania (zasprzeglania) w glównej mierze zalezy od czasu dzialania i charakteru na¬ rastania w czasie sily dociskajacej elementy cier¬ ne sprzegla. Wobec tego, ze czasu rozruchu nie mozna dowolnie wydluzac, rozdzielacz winien po¬ siadac taka konstrukcje, która w czasie mozliwie najkrótszym spowoduje jednak plynny rozruch ko¬ parki lub zurawia.Znane*sa w zasadzie dwa typy rozdzielaczy hy¬ draulicznych: typ pierwszy — rozdzielacze obroto¬ we lub suwakowe, które steruja jedynie iloscia przeplywajacego medium, oraz typ drugi — roz¬ dzielacze redukcyjne, sterujace iloscia i cisnieniem wyplywajacego z rozdzielacza medium (np. oleju).Znane rozdzielacze redukcyjne posiadaja linio¬ wa charakterystyke statyczna zmian cisnienia w zaleznosci od wychylen dzwigni na pulpicie steru¬ jacym lub tez w ogóle tej zaleznosci nie posiadaja.W przebiegu zmian dynamicznych, tego typu roz¬ dzielacze wykazuja stosunkowo mala czulosc i po¬ woduja szybkie narastanie cisnienia w silownikach wlaczajacych sprzegla cierne. Charakterystyka ta¬ ka jest zwykle realizowana poprzez ujemne sprze.- 10 15 25 30 zenie zwrotne. Glównymi elementami sprzezenia zwrotnego sa: cisnienie po stronie wyplywu oraz wielkosc szczeliny przez która przeplywa olej.Gwaltowne narastanie cisnienia w silowniku, szczególnie w poczatkowym okresie rozruchu po¬ woduje brak plynnosci ruchów koparek i zurawi sterowanych hydraulicznie. Dodatkowa wada roz¬ dzielaczy o liniowej charakterystyce statycznej jest tendencja do powstawania drgan i uderzen w ukladzie hydraulicznym a tym samym brak wy¬ czucia przez operatora wielkosci sil wlaczajacych sprzegla.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej podanych niedogodnosci przez znalezienie takiego rozwiaza¬ nia konstrukcyjnego rozdzielacza, któreby w czasie mozliwie krótkim zezwalalo na plynny rozruch maszyn roboczych.Bedacy przedmiotem wynalazku, rozdzielacz re¬ dukcyjny o nieliniowej charakterystyce statycznej nie posiada wyzej opisanych wad. Dzieki stosowa¬ niu ujemnego sprzezenia zwrotnego o nieliniowej ¦wznoszacej sie charakterystyce uzyskano duza czu¬ losc wlaczania oraz tendencje tlumienia drgan w ukladzie.Konstrukcja rozdzielacza redukcyjnego o nieli¬ niowej wznoszacej sie charakterystyce statycznej jest oparta na zasadzie dlawienia przeplywu oleju jako czynnika posredniczacego. Realizacje zasady okreslonego stosunku sily zasprzeglajacej (czyli cisnienia w ukladzie sterowania po stronie silow- 560693 nika wlaczajacego sprzeglo) do wychylen dzwigni na* pulpicie sterujacym, uzyskuje sie przez szcze¬ gólnego rodzaju sprzezenie zwrotne. Sprzezenie to jest realizowane przez tloczek i kanaly oraz wspól¬ dzialanie — w pierwszej fazie dwóch, a nastepnie 3-ch sprezyn.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku w przekroju pod¬ luznym. Rozdzielacz jest pokazany w polozeniu neutralnym (zerowym) to jest w polozeniu, które * C# ^Powiada nie wychylonej dzwigni na « pulpicie v '* ^sterowniczym. Glównymi czesciami skladowymi rozdzielacza sa: tuleja rozdzielacza 8, tloczek 6, sprezyna powracajaca tloczek w polozenie neu¬ tralne 5, sprezyny sprzezenia zwrotnego 3 i 4, mi¬ seczka 2 oraz jolka 1, przesuwajaca miseczke 2, sciskajaca sprezyny i powodujaca przesuw tlocz¬ ka 6. Tuleja rozdzielacza 8 i tloczek 6 posiadaja otwory i podciecia otwierajace lub zamykajace przeplyw oleju przez rozdzielacz.Funkcja podstawowa rozdzielacza redukcyjnego jest wlaczanie sprzegiel ciernych za pomoca silow¬ nika hydraulicznego.Rozdzielacz jest zasilany od pompy lub akumu¬ latora hydraulicznego olejem o stalym cisnieniu poprzez kanal 11. Ilosc i cisnienie oleju sa dozo¬ wane przez rozdzielacz i przekazywane przez ka¬ nal 10 do silownika sterujacego sprzeglem cier¬ nym.Ilosc przepuszczanego przez rodzielacz oleju re¬ guluje czas wlaczania sprzegla (inaczej szybkosc zasprzeglania), natomiast cisnienie oleju wyplywa¬ jacego z rozdzielacza steruje sila wlaczania sprze¬ gla ciernego. Rozlaczenie sprzegla nastepuje po¬ przez powrót oleju z silownika za posrednictwem rozdzielacza i upuszczenie oleju na zlew do zbior¬ nika kanalem 7. Regulacja ilosci i cisnienia oleju nastepuje poprzez wychylenie dzwigni na pulpicie, które powoduje nacisniecie i przesuw miseczki 2 poprzez rolke 1. Przesuw miseczki 2 powoduje wstepne ugiecie sprezyn, przesuw tloczka 6 i ot¬ warcie przeplywu z kanalu 11 poprzez otworki w tloczku 9 do kanalu 10. Przeplyw oleju powoduje wzrost cisnienia w silowniku i w kanale 10. 4 Wzrost cisnienia oleju po stronie odbioru, ponad wielkosc ustalona wstepnym napieciem sprezyn — powoduje dalsze ugiecie sie sprezyn, cofniecie tlo¬ czka i odciecie lub ograniczenie doplywu oleju do 5 silownika. Kazdemu wychyleniu dzwigni odpowia¬ da okreslone napiecie sprezyn, a wiec pewne okre¬ slone cisnienie w kanale 10 i w silowniku.Odpowiedni dobór sprezyn 3 i 4 ujemnego sprzezenia zwrotnego gwarantuje pozadany cha- io rakter narastania cisnienia w silowniku w funkcji wychylenia dzwigni na pulpicie sterowniczym. yf okreslonych przypadkach sprezyny 3 i 4 moga byc zastapione wieksza iloscia sprezyn o charaktery¬ styce liniowej lub tylko jedna sprezyna o charak- 15 terystyce nieliniowej. W polozeniu zerowym (dzwi¬ gnia na pulpicie w polozeniu neutralnym) silownik poprzez kanal 10 oraz 9, tuleje 8 i kanal 7 jest po¬ laczony ze zlewem czyli w silowniku panuje ci¬ snienie atmosferyczne. 20 Dodatkowa, nowa i cenna zaleta rozdzielacza . wedlug wynalazku jest jego zdolnosc tlumienia drgan oscylacyjnych i hydraulicznych. Zdolnosc ta uzyskal rozdzielacz dzieki zastosowaniu ukladu sprezyn o nieliniowej charakterystyce. 25 PL